Franse staat 'gedeeltelijk verantwoordelijk' voor dood militair Toulouse

De Franse staat is tekort geschoten in het toezicht op de terrorist Mohammed Merah, die in 2012 zeven mensen doodschoot in Toulouse en omgeving. Daardoor is de staat 'gedeeltelijk verantwoordelijk' voor de dood van de militair Abel Chennouf, heeft een rechtbank in Nîmes bepaald. 'Men heeft een kans laten lopen zijn overlijden te voorkomen', aldus de rechter.

Wegafzetting nadat Mohammed Merah in 2012 zeven mensen doodschoot in Toulouse en omgeving. Beeld anp
Wegafzetting nadat Mohammed Merah in 2012 zeven mensen doodschoot in Toulouse en omgeving.Beeld anp

De zaak was aangespannen door de vader van Chennouf. De staat is veroordeeld tot het betalen van een schadevergoeding aan de weduwe en het kind van de vermoorde militair. Zijn vader had eerder al schadevergoeding gekregen.

De veroordeling van de staat opent de weg voor andere rechtszaken van nabestaanden van terroristische aanslagen. De advocate Samia Maktouf heeft al aangekondigd de staat te willen aanklagen. Zij voelt zich gesteund door een vorige week verschenen parlementair onderzoek waarin wordt geconcludeerd dat de bestrijding van terrorisme schromelijk tekort is geschoten.

Ook de rechter in Nîmes was uitermate kritisch over de manier waarop de inlichtingendiensten Mohammed Merah hebben gevolgd. In 2006 verscheen hij voor het eerst in beeld als radicale moslim. In 2010 werd het toezicht verscherpt na een reis naar Afghanistan. In 2011 reisde hij naar Pakistan. Bij terugkeer werd hij gehoord door de binnenlandse inlichtingendienst. Volgens de rechter was het gesprek slecht voorbereid. 'In plaats van het toezicht te verscherpen, of op zijn minst te handhaven, werd het gestaakt', aldus de rechter. Vier maanden later werd Chennouf doodgeschoten.

Advocaten van nabestaanden van terroristische aanslagen zien de veroordeling van de staat als een steun in de rug. 'Er is een bres geslagen voor de families van de slachtoffers', zei Béatrice Dubreuil, de advocate van de vader van Abel Chennouf. De families hebben in elk geval genoeg materiaal om hun zaak te ondersteunen. In het vorige week verschenen rapport van de parlementaire onderzoekscommissie naar de bestrijding van terrorisme worden harde noten gekraakt. 'Alles moet worden herzien', zei de voorzitter, de republikein Georges Fenech. 'We werken met schema's uit de jaren tachtig, toen het terrorisme veel minder belangrijk was.'

Beeld dat werd vrijgegeven van Mohammed Merah, nadat hij in 2012 zeven mensen doodschoot in Toulouse en omgeving. Beeld anp
Beeld dat werd vrijgegeven van Mohammed Merah, nadat hij in 2012 zeven mensen doodschoot in Toulouse en omgeving.Beeld anp

Bureaucratie

Voor de Franse bureaucratie wordt vaak de metafoor van de milleufeuille gebruikt, een gebakje dat uit een groot aantal lagen bestaat. Zo is de terreurbestrijding verdeeld over zes diensten, aangestuurd door drie verschillende ministeries. De bevoegdheden van de binnenlandse inlichtingendienst houden op bij de grens van Parijs, waar de prefectuur van politie het stokje overneemt. De commissie adviseerde derhalve de strijd tegen terrorisme te stroomlijnen in een nationaal agentschap. De terreurbestrijding is niet alleen slecht georganiseerd, zij maakt ook fouten. Advocate Maktouf wijst op het gebrekkige toezicht op Samy Amimour, een van de schutters in de Bataclan, die onder juridisch toezicht stond en aangeklaagd was wegens plannen om naar Jemen te vertrekken. Toch kon hij gewoon naar Syrië afreizen.

Ook de rechter in Nîmes erkende dat het bestrijden van terrorisme moeilijk is. Er zijn duizenden radicale moslims in Frankrijk, van wie slechts enkelen een terreurdaad plegen. Albert Chennouf, de vader van de vermoorde soldaat, wil daarom radicale maatregelen. 'Hoeveel Bataclans, Toulouse, Thalys zijn er nog nodig voordat we begrijpen dat deze mensen moeten worden opgesloten?', zei hij. 'Deze criminele 'nazislamisten' moeten worden gearresteerd voordat ze tot daden overgaan.' Ook enkele rechtse politici hebben gepleit voor de preventieve hechtenis van radicale moslims. De Franse regering acht zo'n 'Frans Guantanamo' echter in strijd met de rechtsstaat.

Albert Chennouf was tevreden met zijn overwinning voor de rechtbank in Nîmes, maar gaat verder met procederen. Hij wil individuele terreurbestrijders, zoals het voormalige hoofd van de inlichtingendienst Bernard Squarcini, persoonlijk aanklagen stellen voor de dood van zijn zoon: 'Er zijn mensen die verantwoordelijk waren en hun werk niet hebben gedaan.'

Meer over