Franse minister schuldig in omstreden bloedproces

'Het Hof verklaart Edmond Hervé schuldig, en ontslaat hem van straf.' De president van het speciale Hof leest drie kwartier lang voor uit het vonnis in het geruchtmakende 'proces van het besmette bloed'....

De zaal houdt merkbaar de adem in. Voormalig premier Fabius gaat vrijuit, net als ex-minister Dufoix van Sociale Zaken.

De drie verdachten zitten roerloos achter hun beklaagdentafeltjes, zoals ze dat twaalf zittingen lang hebben gedaan. De vijftien leden van het Hof, twaalf politici en drie professionele rechters, hebben vier dagen over het vonnis gedelibereerd.

President Le Gunehec spreekt zijn schuldig uit over ex-minister van Volksgezondheid Hervé, 'en ontslaat hem van straf'.

Het is ongekend dat een minister persoonlijk aansprakelijk wordt gesteld voor zijn politieke daden. Maar de woede van de nabestaanden moet eruit, en er klinkt geschreeuw uit de zaal.

Een maand lang hebben ze zich verbeten. Sylvie Rouy zit in tranen in haar rolstoel op de eerste rij. Ze liep aids op na een bloedtransfusie op 2 augustus 1985. Toen was in Frankrijk de verplichte aidstest voor donorbloed al ingevoerd. Maar er was niet gezorgd voor verwijdering van de oude voorraad bloedproducten.

Het geval van Sylvie Rouy is een van de twee 'fouten van onvoorzichtigheid of nalatigheid' die het Hof ex-minister Hervé aanrekent. Maar ze heeft allerminst het gevoel dat recht is gedaan, en snikt dat 'weer bewezen is dat alle politici in één zak zitten'.

In de gang geeft de schuldige minister een persconferentie. Gecontroleerd en op dicteersnelheid verwijt hij het Hof 'gebrek aan moed, omdat ze me niet helemaal hebben durven vrijspreken, en ook niet werkelijk veroordelen'.

De voorzitter van de Vereniging van hemofiliepatiënten - zelf aids opgelopen bij een transfusie - spreekt een camera verder 'schande' omdat Fabius is vrijgesproken. Z'n collega van de Vereniging van transfusiepatiënten - die zijn vader verloor als gevolg van besmet bloed - houdt een papier voor de camera. 'Fabius, oneervolle vrijspraak' staat erop, en 'schijnproces'.

De aangesprokene en Georgina Dufoix hebben intussen met stille trom de achteruitgang genomen.

Zo eindigt het eerste strafproces van drie ministers over politieke daden, sinds de dagen dat ex-premier Léon Blum terechtstond onder het Vichy-regime van maarschalk Pétain. Het verleden verklaart iets van de turbulentie waarin 'het bloedproces' is verlopen.

Bijna vijftien jaar zijn verstreken sinds duizenden Franse patiënten transfusies met seropositief bloed kregen toegediend. De socialistische ministers Fabius, Dufoix en Hervé waren politiek verantwoordelijk, en hebben als gevolg van het bloedschandaal vijftien jaar geen rustige nacht meer gehad.

Vanwege de aanhoudende publiciteit en de 'vaak excessieve toevoegingen waaraan hij onderhevig was', aldus president Le Gunehec, heeft het speciale Hof afgezien van straf voor Hervé. Ook op dit onderdeel van het vonnis zijn de reacties heftig.

De schuldige zelf wijst naar de samenstelling van het Hof en zegt dat 'rechts mij heeft veroordeeld'. Acht van de vijftien leden van het Hof stemden 'schuldig'. En van de twaalf politici in het Hof zijn er zeven rechts, vijf links.

Politicoloog en socialistisch europarlementariër Olivier Duhamel spreekt voor de radio van een 'slecht Salomonsoordeel. Ze hebben van de drie de zwakste, de meest provinciale, de minst spreekvaardige gepakt'.

De procureur van de Republiek krijgt gelijk. Niet omdat hij driemaal vrijspraak vroeg omdat politieke en strafrechtelijke verantwoordelijkheid niet door elkaar moeten worden gehaald. Maar omdat hij in z'n requisitoir de algemene onvrede na afloop had voorspeld. 'Als u tot vrijspraak besluit, dat zal men schande roepen; als u tot een zware veroordeling komt, zal men zeggen dat u partijdig bent; als u een lichte veroordeling uitspreekt, dan verhoudt het vonnis zich niet met de ernst van het drama.'

Wel vond de procureur dat sprake was van een 'catastrofale politiek in de strijd tegen de verbreiding van aids'. Om dit proces toch een 'krachtige boodschap aan de regeerders van dit land te laten zijn', stelde hij voor dat het Hof een 'publieke smet' zou werpen op het blazoen van de drie verdachten.

Dat advies heeft het Hof niet overgenomen. Dit mag een 'impressionistisch en zelfs surrealistisch' proces zijn geweest, zoals president Le Gunehec op de eerste zittingsdag zei. Het vonnis betekent wel degelijk een principiële stap, want het stelt vast dat 'politieke verantwoordelijkheid strafrechtelijke aansprakelijkheid niet uitsluit'. En daarmee heeft het Hof van justitie van de Republiek z'n bestaansrecht onderstreept. Tot nu toe konden bewindslieden feitelijk alleen voor hoogverraad vervolgd worden.

Een maand lang heeft het klachten geregend op het nieuwbakken Hof. Gemakkelijke klachten, over president Le Gunehec, die zijn stukken niet kende en maar wat in het wilde weg vroeg. Serieuzere klachten, over het gebrek aan werkelijk debat omdat de zogenoemde 'parties civiles' niet tot het proces waren toegelaten.

Normaliter mogen slachtoffers (parties civiles) in Frankrijk deelnemen aan een strafzaak. Ze kunnen via hun advocaat meedoen aan de ondervragingen en hebben recht op inzage van het dossier. Dat betrekkelijk jonge systeem werkt goed. Het feit dat de slachtoffers nu alleen als getuige konden worden gehoord, werd in ieder geval als een pijnlijk gemis ervaren.

De schuldigverklaring van Hervé heeft wel tot gevolg dat de slachtoffers via de burgerrechter schadevergoeding kunnen eisen. Hervé zelf heeft een week om in cassatie te gaan.

Meer over