Franse commando's wacht nu 'slag in de Sahara'

Een maand nadat Frankrijk de eerste troepen stuurde om de opmars van jihadistische rebellen in Mali te stuiten, volgt nu het moeilijkste hoofdstuk. De islamisten hebben zich verschanst in een woestijn- en berggebied dat zeven keer zo groot is als Nederland.

AMSTERDAM - 'De slag in de Sahara', zo noemt Guinee's president Alpha Conde de nieuwe fase van de Mali-oorlog die is begonnen. In een gebied van zo'n 250 duizend vierkante kilometer, zo'n zeven keer Nederland, hebben tientallen Franse commando's de jacht geopend op rebellenleider Mokhtar Belmokhtar (40) en honderden vluchtende jihadisten.

De Sahara-campagne tekent echter de beperkingen van drones, de onbemande vliegtuigen (UAV's) die zijn gebombardeerd tot hét wapen van de toekomst. De Franse luchtmacht moet met twee onbewapende Harfang-toestellen een vrijwel leeg woestijn-en berggebied in de gaten houden ter grootte van Frankrijk.

Zelfs als de Harfangs, een variant van de Israëlische Heron, bewapend zouden zijn, is het nog maar de vraag of ze effectief ingezet kunnen worden. Want zijn de voertuigen die ze op de grond waarnemen strijders of smokkelaars?

Zijn er genoeg commando's op de grond om potentiële doelen aan te wijzen? Hebben Belmokhtar, architect van de gijzeling in Zuid-Algerije en voormalig commandant van Al Qaida in de Islamitische Maghreb (AQIM), en andere jihadistenleiders niet de wijk genomen naar Algerije, Niger of Libië?

Zelfs als Belmokhtar deze dagen wordt gedood, is het twijfelachtig of de rust in Noord-Mali terugkeert. 'Africanistan', zo noemde The Economist in januari het conflict dat steeds meer paralellen zou vertonen met de buitenlandse interventie in Afghanistan.

Het onthoofden van terreurgroepen, betoogt de Amerikaanse oud-generaal Stanley McChrystal, is slechts één element van de strijd. McChrystal leidde de klopjacht van Amerika's commando's op de top van 'Al Qaida in Irak' die in 2006 leidde tot de dood van leider Abu Musab al-Zarqawi.

'We waren gewend om terreurbewegingen als beperkte organisaties te zien', betoogde McChrystal vorige maand op een bijeenkomst van de denktank Brookings in Washington. 'En dat het probleem wel zou zijn opgelost als je de leiders zou uitschakelen. Maar dit werkt niet bij een goed georganiseerd terreurnetwerk.'

Precies een maand nadat Frankrijk de eerste troepen naar Mali stuurde om de opmars van fundamentalistische rebellen te stuiten, moet Parijs het moeilijkste hoofdstuk schrijven. Na de razendsnelle mars naar Gao en Timboektoe, volgt nu het Sahara-gebied waar de strijders zich ophouden.

De Fransen gebruiken de meest noordelijke stad, Kidal, als springplank voor acties in het woestijn- en berggebied dat grenst aan Zuid-Algerije en Niger. Hier, in de valleien en bergen van de Touareg-streek Adrar des Ifoghas, zou een deel van de islamitische strijders zich hebben teruggetrokken. 'We zijn er zeker van dat de terroristen zich hier schuil houden', zei president Hollande vorige week in Mali.

De klopjacht, die het karakter van een kat-en-muisspel heeft gekregen, wordt nog gecompliceerder als berichten van bewoners van Noord-Mali kloppen dat de jihadisten juist de wijk hebben genomen naar Mauretanië. Dit westelijke woenstijngebied is vele malen groter dan Adrar des Ifoghas, dat zo'n kwart miljoen vierkante kilometer telt. Ter vergelijking: heel Mali is 1,2 miljoen vierkante kilometer groot.

Behalve met Harfang-drones, die een bereik van zo'n duizend kilometer hebben, houden de Fransen Noord-Mali ook in de gaten met vier tot zes Atlantique 2-patrouillevliegtuigen van de marine. Dit toestel wordt doorgaans ingezet voor het opsporen van onderzeeërs.

Verder vliegen in het gebied Amerikaanse onbemande Global Hawk-drones, U-2 spionagevliegtuigen en maritieme EP-3-patrouillevliegtuigen. De Verenigde Staten hebben onlangs toestemming gekregen van Niger om vanuit het noorden met bewapende Predator -en Reaperdrones te opereren. Maar voor zover bekend zijn ze nog niet operationeel.

De Amerikaanse ondersteuning van de Fransen heeft een extra dimensie gekregen na de bloedige afloop van de gijzeling in de gasinstallatie in Zuid-Algerije. Hierbij kwamen drie Amerikanen om. President Obama is echter niet zo ver gegaan, voor zover bekend, om Amerikaanse commando's naar Mali te sturen om de Franse special forces te helpen in de jacht op Belmokhtar c.s.

Of Parijs het gevecht in de Sahara tot het einde zal uitzitten, is de grote vraag. Frankrijk wil al in maart een begin maken met terugtrekking van de troepen. Maar of dit ook betekent dat de Franse commando's uit Noord-Mali vertrekken, is nog onduidelijk.

Hoogstwaarschijnlijk zullen de Fransen het vechten in de Sahara overlaten aan de honderden woestijnstrijders uit Tsjaad die de interventiemacht vanaf het begin hielpen.

McChrystal wijst op de harde aanpak van Belmokhtars strijders door Algerije tijdens de gijzeling. McChrystal: 'Of dat de juiste benadering is of niet, hangt af van wie je bent. Maar de Algerijnse regering heeft willen laten zien dat Algerije niet een land is waar terreur loont. Ze hebben Mokthar Belmokhtar een duidelijke boodschap gegeven.'

undefined

Meer over