Frans rechts zit diep in de zorgen

De crisis in het gaullistische kamp van president Chirac heeft maandag een nieuw dieptepunt bereikt met het begin van het strafproces tegen de burgemeestersvrouw van Parijs, Xaviere Tiberi....

Voor dit 36 pagina's tellende werkstuk met ruime interlinie, in 1994 in elkaar gedraaid op verzoek van partijgenoot Xavier Dugoin, beurde de burgemeestersvrouw 70 duizend gulden. Dugoin, ex-voorzitter van het departement Essonne, staat met haar terecht.

Het proces is het zoveelste bedrijf in een tragikomedie die zich sinds een paar jaar in het Parijse Hotel de Ville voltrekt. Met het echtpaar Tiberi in de hoofdrollen. Naast de schrijverij van Xaviere houdt justitie zich met drie dossiers bezig: de gemeentewoningen die burgemeester Tiberi aan vrienden en kinderen uitdeelde, de 'fictieve gemeente-ambtenaren' die in werkelijkheid op het partijkantoor van de gaullistische RPR werkten, en de electorale fraude die Tiberi pleegde in zijn eigen politieke bastion, het vijfde arrondissement van Parijs. Daar stemden honderden overleden en verhuisde arrondissementsbewoners op de burgemeester.

De meest hilarische episode van de affaire-Xaviere speelde zich af in 1996. Nadat het justitieel onderzoek was begonnen, probeerde de toenmalige gaullistische minister van Justitie de procureur te bewegen de zaak te seponeren. De procureur bleek met vakantie te zijn op een Himalaya-berg. Waarop de minister een helikopter bestelde in Kathmandu om de handtekening van de procureur alsnog te bemachtigen. Tevergeefs, de man was niet vindbaar.

De affaire-Tiberi gaat echter het klucht-niveau te boven, aangezien het echtpaar nauw is gelieerd aan de president van de Republiek. Jacques Chirac was achttien jaar burgemeester van Parijs, en Tiberi was zijn trouwe adjudant. De Tiberi's worden verondersteld alles te weten over Chirac.

Ze laten inderdaad geen gelegenheid onbenut om te suggereren dat de beerput zal worden opengetrokken, als de zaken voor hen verkeerd aflopen. Zo liet Xaviere tijdens een recente reis naar Canada in gezelschap van Chirac langs haar neus weg weten hoe treurig het is dat haar man zoveel te kampen heeft met justitie, 'terwijl het toch de voorgaande equipes waren die het hebben gedaan'.

Jean Tiberi heeft zich, tot afgrijzen van Chirac en bijna alle andere gaullisten, opnieuw gekandideerd als burgemeester van de hoofdstad, bij de gemeenteraadsverkiezingen van 2001. Hij is dermate impopulair dat de hoofdstad in socialistische handen dreigt te vallen. Parijs is dermate belangrijk, dat ook voor de campagne van Chirac voor zijn herverkiezing in 2002 wordt gevreesd.

Hoe diep de gaullisten gezonken zijn, bewijst ook de verkiezingscampagne voor een nieuwe voorzitter van Chiracs partij, de RPR. Afgelopen weekeinde sloot de termijn van de kandidaatstelling. In normale tijden schaart elke partij zich rond één kandidaat, en zeker de bonapartistische, helemaal rond de persoon van Chirac gebouwde Rassemblement Pour la République.

Het wezenlijke probleem voor Frans rechts tekent zich in de kandidaatstelling af: een flink deel van de gaullisten heeft zich nog steeds niet verzoend met Europa. De RPR, Jacques Chirac incluis, zwalkt structureel tussen een conservatief-liberale en een republikeins-nationalistische richting.

Oud-RPR-voorzitter Philippe Séguin vertegenwoordigde de laatste lijn. Hij verliet zijn post een half jaar geleden met opgestoken zeil, en heeft nu een séguiniste in de persoon van François Fillon naar voren geschoven. Tegenover Fillon staat een balladurien, aanhanger van oud-premier Balladur dus, Patrick Dévedjan. Hij kiest onomwonden voor Europa.

De kandidaat van Chirac zelf is de onbekende burgemeester van het onbeduidende plaatsje Bapaume, Jean-Paul Delevoye. Hij is duidelijk de kandidaat van de armoede, wordt in de kranten en op televisie uitgelachen omdat hij zijn vrouw Michelle 'Michmich' noemt, en zal zich gemakkelijk laten koeioneren door Chirac. Zo diep is rechts weggezakt, dat premier Jospin zijn eigen achterban vorige week moest waarschuwen dat 'in sociologisch opzicht, rechts nog wel degelijk aanwezig is'.

Meer over