Frans gemor en gemopper houdt nog wel even aan

Morren en mopperen - de Fransen zijn er dol op, vooral als hun regering ter sprake komt. Die kan het niet goed doen, zo bleek zondag weer bij de tweede ronde van de regionale verkiezingen....

Twee jaar eerder was nog het omgekeerde gebeurd, toen links werd getraumatiseerd door '21 april 2002', een datum die in Frankrijk met bijna evenveel ontzag wordt uitgesproken als '11 september' elders. Op die dag verloor de socialist Jospin bij de presidentsverkiezingen in de eerste ronde van de extreemrechtse leider Le Pen. Rechtse politici en kiezers kregen zondag een vergelijkbaar trauma te verwerken, toen zij moesten aanschouwen hoe al hun bolwerken in handen van links vielen.

De nederlaag van Frans rechts valt deels uit zijn diepe verdeeldheid te verklaren. Net zoals Jospin met enig recht kon zeggen dat '21 april' een gevolg was van versnippering van de linkse stemmen , zo kan rechts betogen dat '28 maart' het gevolg is van een gebrek aan eenheid. Want waar communisten en Groenen dit keer zich loyaal achter de socialistische kandidaten opstelden, gaf het rechtse kamp blijk van onvermogen onderling bruggen te slaan.

De regeringspartijen UDF en UMP gingen in de meeste regio's apart de eerste ronde in, waarbij de kleinere, gematigde UDF het met 12 procent van de stemmen goed deed. De veel groter geachte UMP van Chirac haalde slechts 24 procent. In de tweede ronde was het drama voor rechts dat de UDF-kiezer naar links uitweek. Tel daar het weglekken van 13 procent van de stemmen naar het extreemrechtse Front National bij op en winnen werd vrijwel onmogelijk.

Rechts zal zich nu vooral bezinnen op de vraag waarom de kiezer in het centrum, de UDF-stemmer, niet bereid was de regering te steunen. Dat valt niet los te zien van de houding van die UDF-voorman François Bayrou tegenover de regering heeft ingenomen. Ook al zit zijn partij met ministers in de regering, Bayrou toonde zich vaak even kritisch als de echte oppositieleider, de socialist François Hollande. Een stem in de eerste ronde op de UDF was derhalve een stem tegen de regering. Dat verandert niet binnen een week. De in elkaar geflanste lijstverbindingen tussen UMP en UDF, na de eerste ronde, konden daarin geen verandering brengen.

Rechts gaat maatregelen nemen om de kiezers in het centrum, die naar links zijn overgelopen, terug te lokken. Zowel in de koers als in de samenstelling van de regering zal dat tot uiting komen. De équipe-Raffarin zal drastisch worden gewijzigd, waarbij onzeker is of de premier zelf nog het einde van de week haalt. Zo ja, dan luidt de voorspelling dat hij van president Chirac zich nog één keer bijzonder onpopulair mag maken met de noodzakelijke hervorming van de gezondheidszorg. Waarna een nieuwe afstraffing in juni bij de Europese verkiezingen te wachten staat en het echt tijd voor een nieuwe premier wordt.

Maar ook de koers van de regering zal een wijziging ondergaan. 'We moeten beter luisteren', riepen de rechtse politici zondag . In de praktijk betekent dat: meer rekening houden met de verworven rechten . De manoeuvreerruimte om de verzorgingsstaat te hervormen, wordt daarmee nog kleiner.

De stevigste hervorming die de regering-Raffarin in de afgelopen twee jaar doorvoerde, die van de pensioenen, bracht het halve land in rep en roer en voorziet uiteindelijk slechts voor eenderde in de bestrijding van de financiële tekorten tot 2020. Wanneer nu 'beter geluisterd' gaat worden, dan zullen alle hervormingen tussen nu en 2007, de volgende presidentsverkiezingen, bitter weinig voorstellen. Gevolg: de problemen verergeren zich, wat de kiezers weer reden geeft om zich aan hun favoriete tijdsverdrijf over te geven: morren en mopperen op de regering. Hoe mooi hun overwinning zondag ook was, mochten de socialisten weer aan de macht komen dan zullen ook zij weer met die realiteit te maken krijgen.

Meer over