Frankrijk knapt op

De rekening van de Franse kerststormen bedraagt tussen de 20 en 25 miljard gulden - de helft van het bedrag dat werd uitgegeven om de millenniumbug te bestrijden....

DE TWEE Franse 'stormen van de eeuw' zijn bijna twee weken achter de rug. De eerste, die van tweede kerstdag, heette in het buitenland Lothar. De tweede blijkt te hebben geluisterd naar de naam Martin, maar ook die wijsheid is de Fransen ontgaan. Frankrijk maakt de balans op. Om te beginnen: het fotoweekblad Paris Match zag zijn eerste nummer van het nieuwe jaar uitverkocht, vanwege de ruime aandacht voor 'De Franse kersthel'.

Het lijkt wat dik aangezet, en de grote woorden zijn inderdaad niet gespaard. Het blad spreekt van de 'apocalyps in het paradijs van de Zonnekoning' om de ravage in het Park van Versailles te omschrijven. Er is sprake van 'Moord op de Franse tuinen', en - het kon niet uitblijven - 'stammen die als luciferhoutjes zijn afgeknapt'. Ook de foto's gaan het cliché niet uit de weg: een clown, geschminkt en wel, huilt temidden van een aan flarden gescheurde circustent.

Het ziet er allemaal hartverscheurend uit. Tegelijk liet minister Glavany van Landbouw zich gedekt-opgewekt filmen in een terneergeslagen bos. Hij rekende voor dat er voor jaren werk is voor duizenden houthakkers. De zagerijen wrijven zich in de handen. Dakdekkers zullen de komende maanden niet aan te slepen zijn. De lei- en dakpanindustrie kan voorlopig weer voort. Doehetzelfketens, in Frankrijk een nog grotere bedrijfstak dan in Nederland, zien hun beurskoers de lucht in schieten. De rampspoed van de storm moet kortom genuanceerd worden bekeken.

Na bijna twee weken van slagen in de lucht begint er overeenstemming te ontstaan over de totale schade. De rekening bedraagt 60 à 75 miljard franc, tussen de 20 en 25 miljard gulden. Het cijfer is afkomstig van de Fédération Française des Assurances (FFSA), de koepel van Franse verzekeringsmaatschappijen. Het zwaarst weegt de averij van het elektriciteitsbedrijf EDF. Die beloopt tussen de vijf en zes miljard gulden. In sommige departementen is 70 procent van het elektriciteitsnet vernield.

Tweehonderd hoogspanningsmasten zijn omgevallen, ter waarde van enkele honderdduizenden guldens per stuk. Veel prijziger zijn de verliezen aan de bedrading. Om een indruk te geven van de hoeveelheid: Frankrijk telt 1,1 miljoen kilometer laag- en middelhoge spanningskabel. De draadlengte die hersteld moet worden, is onbekend. Wel zei president-directeur Roussely van het EDF dat in feite het hele elektriciteitsnet vanaf de grond moet worden heropgebouwd. Wat de duizenden elektriciens doen die momenteel in touw zijn, is niets meer dan het net zover oplappen dat het voorlopig bruikbaar is.

De SNCF, ander overheidsbedrijf, gaat uit van 1 miljard gulden aan kapotte bovenleiding en ander ongerief, meest als gevolg van vallende bomen. De Franse monumenten, het park en het Paleis van Versailles met 80 miljoen gulden aan omgevallen bomen voorop, zijn voor meer dan 300 miljoen gulden getroffen. Openbare gebouwen (150 miljoen), wegen (ook 150 miljoen) en vooral het staatsbos (tussen twee en drie miljard), brengen de totale rekening voor de Franse staat op tien miljard gulden. Aangezien de staat niet is verzekerd, moet dat bedrag simpelweg worden betaald. Dat zal de Franse belastingbetaler vroeger of later terugvinden in aanslag of BTW.

De privé-sector moet rekening houden met een post van 12 à 15 miljard gulden. 'Dat bedrag is een slag in de lucht', zegt Denis Kessler, voorzitter van de FFSA, 'aangezien alle schade nog in de verste verte niet is geïnventariseerd'. Naar schatting tweederde wordt gedekt door de verzekering. Met name particulieren zijn in Frankrijk relatief goed verzekerd tegen ellende als gevolg van natuurrampen.

Iedere huurder of koper van een huis is verplicht verzekerd. Onderdeel van deze zogenoemde 'assurance habitation' is een verzekering tegen natuurgeweld. Dat betekent overigens niet dat de schade van een boom die precies náast het huis valt, wordt vergoed. Bedrijven zijn vaak minder goed gedekt dan particulieren en zullen veelal zelf voor de kosten opdraaien. Vooral het midden- en kleinbedrijf heeft klappen gekregen. Melkveehouders die weken zonder stroom zitten, zullen hun verliezen proberen te verhalen op het EDF. Hetzelfde geldt voor kastuinbouwers en kwekers, die hun oogst door de kou kwijt zijn, als de kassen al niet zijn weggewaaid. Het kwaadst getroffen zijn de bosbouwers. In een sector waar toch al weinig wordt verdiend, beloopt het verlies meer dan vier miljard gulden.

De bosbouwers berekenen dat meer dan 300 miljoen bomen zijn gesneuveld als gevolg van de storm. Dat is 100 miljoen kubieke meter hout, de hoeveelheid die wordt verwerkt in drie jaar houtproductie. De houtprijs zal kelderen, ofschoon nog niemand durft te schatten hoe diep.

Bij de verzekeraars doet men laconiek over de gevolgen voor de eigen sector. Axa, grootste verzekeraar van Europa, houdt rekening met 1,2 miljard gulden aan claims voor Frankrijk alleen. Voor de rest van Europa verwacht men nog eens een verzekerde schade tussen de 300 en 400 miljoen gulden. Die kolossale bedragen hoeft Axa niet zelf uit te keren. Het bedrijf is als alle verzekeraars herverzekerd. Voor zichzelf gaat Axa uit van een kostenpost van om en nabij de 200 miljoen gulden.

Allianz, de andere grote Europese verzekeringsmaatschappij, is in Frankrijk vertegenwoordigd door AGF. Daar vindt men het 'te vroeg' voor een schatting van de schadeloosstelling. 'We hebben ongeveer 12 procent van de Franse markt in handen', zegt een woordvoerder. Dat betekent een verliespost van 500 à 600 miljoen gulden. 'Maar we zijn goed herverzekerd', stelt de woordvoerder gerust.

Ook de herverzekeraars laten zich niet gekmaken door een beetje storm. Munich Re, een van de grootste herverzekeringsmaatschappijen ter wereld, scheidt geruststellende teksten af. Deze storm 'zal de vooruitzichten voor de resultaten van het komend jaar niet beïnvloeden'. Scor, de grootste herverzekeraar van Frankrijk, gaat voor het jaar 2000 nog altijd uit van een winstverwachting van 10 procent. En van een omzetstijging van 20 procent. 'Niets zo goed voor het moreel van de herverzekeraars als een stevige bries', grapt het satirische weekblad Le Canard Enchaîné.

En de vooruitzichten voor Frankrijk? Ook op dat vlak betrekkelijk opgewekte geluiden. De stormschade bedraagt de helft van het bedrag dat in Frankrijk is uitgegeven om de millenniumbug te bestrijden, veertig miljard gulden. Van die veertig miljard heeft niemand wakker gelegen. Minister Sautter van Financiën zei dinsdag dat de Franse economie, ondanks de tegenslag 'bezig is te redemarreren'. In december schatte het Franse CBS, het Insee, de groeikansen van het BNP voor het komende jaar op 3,5 procent, tegen 2,8 procent in 1999.

Optimisten menen dat de economie door de stormen (en de oliebestrijding aan de westkust) een extra stimulans zal krijgen. 'Deze ramp is eerder positief dan negatief voor de economische groei', zegt Denis Kessler. De slapende miljarden van de verzekeraars die worden uitgekeerd 'zullen worden geïnjecteerd in de economie, en de bouw zal de komende maanden op volle toeren draaien'. Economisch Frankrijk zal moeten gaan uitkijken voor oververhitting.

Uit de bouwsector stijgt een voorzichtig gejuich op. 'Met de orders die ik nu binnen heb, kan ik twee jaar voort. Ik neem de telefoon niet meer op', zegt een dakdekker uit Parijs.

Fabrikanten van dakpannen en kunststoflei kunnen het werk niet aan. Lafarge en Saint-Gobain hebben vorige week hun personeel de kerstvakantie ontnomen om aan de vraag te voldoen. 'Ons distributienet wordt volkomen dolgedraaid door de behoefte aan dakpannen en bouwmateriaal', zegt een vertegenwoordiger van Saint-Gobain.

Bij elkaar houdt de bouwsector rekening met een extra groei voor komend jaar van 0,5 procent, aldus de FFB-woordvoerder. De sector publieke werken, die het aanzienlijk minder goed doet dan de bouw, hoopt eveneens op een flinke groeistuip. 'Over het algemeen kun je zeggen dat er wat meer geïnvesteerd zal worden door de bedrijven en de lokale overheden. Het wegennet is beschadigd, er zijn omvergewaaide verkeersborden die vervangen moeten worden. Dat leidt allemaal tot meer investeringen', aldus het statistiekbureau Insee.

Hoeveel extra groei we mogen verwachten, is moeilijk te becijferen, zegt Henri Sterdyniak, econoom bij het Observatoire Français des Conjonctures Economiques. 'Vijfentwintig miljard gulden schade betekent niet dat er dit jaar ook vijfentwintig miljard gestoken gaat worden in herstel. Je kunt uitgaan van tien à vijftien miljard, dat betekent een extra groei voor het jaar 2000 van 0,2 à 0,3 procent.'

Meer over