Fraai omsingelingsspel in zes uur durende strijd

In maart 1967 verloor de toen 13-jarige Harm Wiersma van Jan Bom. Het was een prachtige partij in het half-open klassieke spelgenre, waarin Wiersma voor 'aangever' moest spelen en zijn tegenstander de hoofdrol vervulde....

Dat liet Wiersma zich geen tweede keer gebeuren. Hij zette het half-open klassiek ook op zijn eigen repertoire en zou daar in de loop van zijn carrière menige modeloverwinning mee boeken. Zoals op Jan Metz (clubcompetitie 1967; zie de rubriek van 31-12) of op Mostovoy (Suikertoernooi 1970; zie de rubriek van vorige week).

Of zoals op de betreurde Jannes van der Wal. Die zou zijn (Friese) provinciegenoot in 1982 als wereldkampioen opvolgen, maar had in het Alukon-toernooi van Bedum 1979 nog geen antwoord op Wiersma's geraffineerde omsingelings- c.q. aanvalsspel.

De bijna zes uur durende strijd, waarvan de openingsfase van groot belang is geweest voor de theorie, behoort naar mijn smaak tot Wiersma's hoogtepunten.

Wiersma-Van der Wal

Bedum 1979

1.31-27 19-23 2.33-28 17-21 3.28x19 14x23 4.38-33 21-26 5.34-30 10-14 6.30-25 14-19 7.25x14 9x20 8.35-30 5-10 9.43-38 10-14 10.49-43 4-9 11.40-35 11-17 12.45-40 7-11 13.39-34 20-25 14.44-39 14-20 15.33-29 9-14 16.50-45 1-7 17.38-33 3-9 18.42-38 17-22 19.47-42 22x31 20.36x27 20-24 21.29x20 15x24 22.33-28 11-17 23.39-33 14-20 24.41-36 17-22 25.28x17 12x21 26.33-29! 24x33 27.38x29 20-24 28.29x20 25x14 29.43-39! 8-12? 30.30-24!! 19x30 31.34x25

Zie diagram 1

Fraai gespeeld: door zijn tegenstander - uiteraard tijdelijk - materiaalwinst aan te bieden, houdt Wiersma de omsingeling gaande. Zwart had, zeker nu deze met zijn 29ste zet de formatie 2/8/13 heeft prijsgegeven, het aanbod misschien beter kunnen afslaan. Al is het waar dat zijn stand ook na 31...2-8 32.39-33 13-19 33.35-30 weinig betrouwbaar oogt...

31...23-28 32.32x23 21x41 33.36x47! 18x29 34.42-38 13-19 35.39-33! 9-13

Niet beter is 35...19-24 36.40-34! 29x40 37.45x34 gevolgd door 38.34-29.

36.33x24 19x30 37.35x24 12-18 38.40-34 7-12 39.34-30 6-11 40.24-20!

Met 45-40-35 kon wit het thematische offer 42.24-19 14x23 43.25-20 voorbereiden. Maar wie rekening houdt met de mogelijkheid dat ook zijn tegenstander ooit naar dam zal doorbreken, doet er inderdaad verstandiger aan de portemonnee gesloten te houden.

40...2-8 41.20x9 13x4 42.25-20 8-13!!?

Deze zet vormt de opmaat tot een even stoutmoedig als inventief verdedigingsplan, waarmee Van der Wal het zijn tegenstander zo lastig mogelijk weet te maken.

43.30-24! 11-17 44.20-14! 17-22 45.14-9 22-27!?

Zie diagram 2

46.38-33!

Wits beste kans. Het verleidelijke 46.45-40 12-17 47.38-32 27x38 48.40-34 valt tegen na 48...26-31! 49.9-3 38-42!! 50.48x26 18-23 51.3x21 16x27.

46...12-17 47.33-28! 18-22 48.9x18 22x13 49.28-23! 27-32 50.23-19 13-18 51.24-20 26-31 52.19-14 31-37(?)

Te snel. Zwart had 52...16-21! 53.20-15 31-37! moeten doen, bijvoorbeeld 54.14-10 21-26! 55.10-5(?) 17-21! met damvangst. De door mij geraadpleegde computerprogramma's zijn er nog niet uit of wit na 53...31-37 had kunnen winnen.

53.47-42! 17-21 54.42x31 21-26 55.31-27! 32x21 56.20-15

Zo boekt Wiersma belangrijke tempowinst bij zijn hernieuwde poging de damlijn te bereiken.

56...21-27 57.14-10 26-31 58.10-5 18-22 59.45-40 31-36 60.5-14! 16-21 61.14-20! 22-28 62.40-34! 27-32

Van der Wal, die voor de tweede maal in deze partij in tijdnood verkeert, overziet de dreiging die Wiersma in de stand gevlochten heeft. Maar het maakte niets meer uit: ook na 62...28-32 had wit gewonnen, bijvoorbeeld met 63.20-3! 21-26 64.3-20! (dreigt weer 65.46-41! +) 64...32-37 65.48-42! (maar zo kan het ook) 65...37x48 66.20-25 48x30 67.25x16 26-31 68.16-21!! 31-37 69.21-26!! 36-41 70.26x42! 41-47 71.42-24 +.

63.46-41!

Zwart geeft het op.

www.volkskrant.nl/denksport

Meer over