Vijf vragen

Formule 1 in Zandvoort gaat door, maar ‘iemand zal moeten bijspringen’. Wie?

De Dutch Grand Prix in Zandvoort mag begin september doorgaan: 210 duizend bezoekers in drie dagen. Is dat wel veilig en verantwoord?

Circuit-directeur Robert van Overdijk (l) en  sportief directeur Jan Lammers springen vanuit de pitlane het circuit van Zandvoort op.  Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant
Circuit-directeur Robert van Overdijk (l) en sportief directeur Jan Lammers springen vanuit de pitlane het circuit van Zandvoort op.Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant

Waarom mag zo’n massa-evenement als de Formule 1 in Zandvoort wél doorgaan en veel bescheidener festivals/evenementen niet?

Puur formeel: het kabinet vindt dat organisator Dutch Grand Prix (DGP) aan alle voorwaarden voldoet en acht de risico’s op besmettingen kennelijk verwaarloosbaar. Evenementen met vaste zitplaatsen mogen doorgaan met twee derde van de reguliere capaciteit als er gebruik wordt gemaakt van coronatoegangsbewijzen (een vaccinatie-, test- of herstelbewijs). In dat geval hoeft er ook geen anderhalve meter afstand te worden bewaard. Dat laatste is maar goed ook, voor DGP. Rondom het circuit in Zandvoort zijn nu legio tijdelijke tribunes opgebouwd. De meeste ooit in Nederland, zegt DGP-directeur Robert van Overdijk en die heeft zijn hele leven al grote evenementen georganiseerd. Maar als twee derde capaciteit zou moeten worden gekoppeld aan anderhalve meter afstand, dan zouden er nog véél meer tribunes moeten verrijzen.

Er zijn andere, informele, argumenten aan te voeren. Nederland zou een modderfiguur slaan als een van de grootste sportevenementen ter wereld (iedere race trekt wereldwijd enorm veel publiek) wederom door de overheid zou zijn verboden. Zoals vorig jaar, kort na het uitbreken van corona. Nog maar een paar weken geleden werd in Engeland de Formule 1-race op Silverstone verreden met, over drie dagen verdeeld, 365 duizend toeschouwers. ‘Geen enkel probleem’, meldt onze correspondent Patrick van IJzendoorn. In Zandvoort mogen op 3,4 en 5 september in totaal 210 duizend toeschouwers komen.

Wat is het risico dat het driedaagse evenement straks toch een ‘superspread-event’ blijkt te zijn geweest?

Honderd procent veiligheid bestaat niet. De toeschouwers die straks de vaccinatieapp kunnen tonen zijn ook nog niet honderd procent veilig (voor de deltavariant bijvoorbeeld); mensen die een test- of herstelbewijs tonen, kunnen frauderen. En zoveel virologen, epidemiologen en andere - logen, zoveel meningen. OMT-lid Marc Bonten (epidemioloog) werd donderdag door de NOS opgevoerd met de tekst dat hij alleen met ‘kleine stapjes’ zou versoepelen, maar meldt vanaf zijn vakantieadres zich niet uitgelaten te hebben over Zandvoort. Heiman Wertheim (microbioloog) vindt het ‘onverstandig’ zo’n groot evenement te laten doorgaan. ‘Daar zullen besmette mensen binnen komen. Bovendien: niet alles zal buiten plaatsvinden. Mensen gaan naar het toilet, er zijn rijen, mensen gaan bier halen, ze moeten ook weer naar huis. Er zijn gewoon veel momenten waarop mensen dicht op elkaar zullen zijn.’ Ashis Brahma (GGD-arts) is optimistischer: ‘Zelfs met deze orde van grootte moet het in principe veilig kunnen plaatsvinden. Maar dan moet iedereen zich wel aan de regels houden.

Wat zou het doorgaan van de Dutch Grand Prix nog kunnen tegenhouden?

Er liggen nog wel wat hobbels op de weg. Vooral financiële. Volgens DGP-directeur Van Overdijk kan het evenement alleen financieel ‘uit’ als de maximale toeschouwerscapaciteit (er zijn 105 duizend kaarten per dag verkocht) wordt benut. Dat kan nu niet. ‘Dan zal iemand moeten bijspringen?’ Wie dan? Grote sponsors als Jumbo of Heineken? Of moet de FOM, de ‘eigenaar’ van het Formule 1-circus, water bij de wijn doen en het driejarige contract (er komen nog twee edities) ‘versoepelen’?

Blijft het standpunt van het kabinet: er gaat geen cent naar de Formule 1?

Dat heeft toenmalig minister van Sport Bruno Bruins in mei 2019 gezegd en vervolgens is die boodschap meerdere keren door het kabinet herhaald. DGP maakt er geen geheim van vaak met ‘Den Haag’ te overleggen. Volgens directeur Van Overdijk is het evenement ‘van nationaal belang’, ook in economische zin: hij wijst er dan op dat het opbouwen en afbreken van de tribunes (en dat drie jaar achtereen) werk is voor ‘louter Nederlandse bedrijven’. Het ministerie van Economische Zaken en Klimaat bevestigde deze week dat er ‘onlangs’ met DGP is gesproken, waarbij ook Volksgezondheid Welzijn en Sport aanschoof. Wellicht is het Garantiefonds wel ter sprake gekomen, of de zogeheten Aanvullende Tegemoetkoming Evenementen. Aan beiden wordt nog verder gesleuteld. Op dit moment kan DGP in elk geval geen beroep doen op het Garantiefonds. Aan voorwaarde 1 wordt al niet voldaan: het evenement moet al eerder zijn gehouden.

Wie zijn, zoals het nu is, de winnaars en verliezers?

Max Verstappen en de eigenaar van het circuit Zandvoort, prins Bernhard junior van Oranje, zijn de ‘aanstichters’ van het feit dat er na 36 jaar weer een Formule 1-race in Zandvoort wordt gehouden. Verstappen heeft in de twee laatste Grand Prixs botte pech gehad maar denkt in Zandvoort weer de leiding in de WK-stand te kunnen pakken. Of Bernhard junior er financieel uitspringt is niet goed in te schatten.

Wel staat vast dat dit evenement een flinke economische waarde heeft. Al zijn er ook tegenvallers: de gemeente Zandvoort heeft al meer kosten gemaakt dan begroot en moest opbrengsten uit de verkoop van Eneco-aandelen aanwenden. Het had 35 dagen voor de startvlag al feest moeten zijn in de badplaats, maar muziekevenementen zijn afgeblazen en er staan nu alleen een reuzenrad en minikartbaan. Sommige bewoners zijn duidelijke winnaars: die hebben hun huis tegen woekerprijzen verhuurd aan racefans.

Verliezers zijn in elk geval de milieu- en natuurorganisaties. Die verloren donderdag hun zoveelste juridische procedure om de vergunningen aan te vechten. Ditmaal ging het over de aantasting van het leefgebied van de zandhagedis en de rugstreeppad. Marc Janssen van stichting Duinbehoud: ‘We gaan in beroep.’

Meer over