Fluisteren

JEAN-PIERRE GEELEN

e hadden er al zo'n idee van, maar Ivo Niehe is niet erg gewend zich kwetsbaar op te stellen, zei hij zelf in EO's Matthäus Masterclass. 'Ik ben een eersteklas escapist en daar voel ik me buitengewoon lekker bij', aldus de bas Niehe, die volgende week op zal moeten voor de einduitvoering van Bachs Matthäus Passion.

De noten die hij op zijn zang heeft, maakten ondanks de nadrukkelijke complimenten van zangcoach Maarten Koningsberger maar weinig indruk. Veel mooier was het te zien hoe de oprechte Koningsberger zijn leerling fileerde en diens systeem opensneed waarin Niehe steeds naar links of rechts afslaat zodra er ook maar iets van emotie of gevoel aan te pas hoort te komen. Niehe ('Ik dacht: dit is wel weer een gek ding waar ik zin in heb') was zich te veel bewust van de camera om zichzelf te zijn en te geven. Hij vluchtte constant in afwerende snedigheid, kan niet tegen kritiek, maar wantrouwt complimenten.

Zo wordt het dus nooit het wáánzinnige succes dat we van hem gewend zijn.

'Mijn muziek gaat over leven, over schoonheid en ranzigheid. Het is vrolijk, droevig en alles wat ertussenin zit.' Geen woorden van Niehe, maar van trompettist Eric Vloeimans, hoofdpersoon van een documentaire in Het uur van de wolf (NTR).

Het fluisteren van Eric Vloeimans, heette de film van Jan Louter - de titel is ontleend aan de verbaasde uitspraak van pianist Hans Vroomans, die niet wist dat de fluisterklanken die Vloeimans uit zijn 'zilveren, glimmende toeter' tovert bestónden.

Die hese klank hoorde Vloeimans zelf voor het eerst bij Chet Baker. Sindsdien oefent hij daarop, met soms wel vijf minuten lang 'circulair ademhalen': 'De toon gaat weg en de ruis komt op. En dat gaat dan tegen elkaar in.'

Mooi. Vooral als je ermee doet wat Vloeimans kan.

Louter volgde het leven van de jazzmuzikant zowel op, achter als buiten het podium. Dat leven staat geheel in dienst van de trompet, een 'lastig instrument' waaraan al zijn tijd opgaat. Daarom ziet Vloeimans nooit een Journaal, kent hij geen tv-sterren en weet hij niet hoe de wereld eraan toe is.

Het verhaal werd ietwat impressionistisch verteld met wat je ook het fluisteren van een documentaire zou kunnen noemen: het beeld en de muziek deden het werk, meer dan de korte en niet al te diepgaande gespreksfragmentjes met Vloeimans en enkele andere musici.

Wat achterbleef, was het verhaal van de jongen die altijd verlegen was ('Met het leven, de meisjes, álles'), in het derde jaar van het conservatorium herboren opstond en nu, op zijn 48ste, in felgekleurde maatoverhemden 'steeds meer tot de kern gedreven' wordt. Daarmee staat hij op het podium met Spinvis, het Metropole Orkest en sopraan Claron McFadden. Met Kyteman op het Oerolfestival: 'Ongelooflijk geil gewoon om daar te kunnen staan en dat echt... te doen!'

Vloeimans maakt muziek voor miljoenen, zei hij zelf. 'Alleen heb ik ze nog niet allemaal bereikt'.

Hij 'ís de muziek die hij speelt', zei pianist Florian Weber.

Columnist Martin Bril schreef enkele jaren geleden een tekst bij een cd van Vloeimans, Live at Yoshi's. Bril: 'Iedere kunstenaar, groot en klein, is op zoek naar zichzelf. Maar weinigen slagen. De meesten falen omdat ze niet zichzelf durven zijn. Dat is wat Eric Vloeimans zo fascinerend maakt; hij vloeit zichzelf de kunstenaar die hij is.'

Hopelijk heeft Ivo Niehe gekeken.

undefined

Meer over