Flessen grappa en het snelle geld

De Kamer praat vandaag over het manipuleren van voetbalwedstrijden. Ruud Bossen, gestopt na 30 jaar fluiten: 'Ik heb een mooie vrouw thuis, dat is mijn geluk geweest'.

VAN ONZE VERSLAGGEVERS MENNO VAN DONGEN WILLEM FEENSTRA

Het is acht jaar geleden, en toch herinnert scheidsrechter Ruud Bossen (51) het zich nog scherp. Hij was in Vilnius, hoofdstad van Litouwen, om het UEFA Cup-duel tussen Zalgiris Vilnius en Cluj in goede banen te leiden. Op de middag voor de wedstrijd kwam een gedelegeerde van de UEFA naar hem toe, en zei: 'Er is net enorm veel geld ingezet op deze wedstrijd. Er zou weleens iets loos kunnen zijn.'

Zalgiris Vilnius - Cluj is een van de 71 internationale wedstrijden tussen 2005 en 2009 die door de UEFA in verband werden gebracht met matchfixing. In een vertrouwelijk document van de Europese voetbalbond staan nog drie duels die door een Nederlander werden gefloten: Trabzonspor - KS Vilaznia (onder leiding van Bas Nijhuis), FC TVMK Tallinn - FC Nordsjaelland (onder leiding van Pol van Boekel) en FK Partizani - NK Siroki Brijeg, ook gefloten door Nijhuis. Voor zover bekend zijn er geen aanwijzingen dat de Nederlanders betrokken zijn bij eventuele manipulaties.

Nijhuis en Van Boekel zijn nog actief in Europa en mogen daarom van de UEFA niet praten over wedstrijden die onder hun leiding stonden. Bossen, die twee weken geleden met Vitesse - VVV zijn laatste wedstrijd in het betaald voetbal floot, mag dat wel. In hotel Van der Valk in zijn woonplaats Haarlem kijkt hij soms ernstig terwijl hij spreekt.

Ruim 22 jaar floot Bossen profwedstrijden. Alleen die ene keer in Vilnius kreeg hij aanwijzingen dat het duel dat hij zou gaan leiden wellicht een toneelstuk zou zijn. Dat spelers mogelijk waren omgekocht om opzettelijk te verliezen. 'Erg vreemd', noemt hij die situatie nu.

Hoe hoorde u over de mogelijke manipulatie?

'De UEFA-gedelegeerde kwam voor de wedstrijd naar ons hotel. Hij vertelde dat er plotseling ongeveer een miljoen euro was ingezet. Heel verdacht, vond hij. Hij zou voor de wedstrijd beide voorzitters en trainers bij zich roepen om aan te geven dat er door hem expliciet gekeken zou worden of er geen gekke dingen gebeurden.'

Wist u op welke club het geld was ingezet?

'Nee, dat vertelde hij niet. Ik was ook blij dat ik het niet wist. Anders was ik er misschien toch naar gaan fluiten.'

Hoe verliep de wedstrijd?

'In de 78ste minuut gaf ik een strafschop. Die was terecht. Ik heb niks geks gezien. Maar je bent met die wedstrijd bezig, dus ga je niet opletten hoe mensen zich verder gedragen. Misschien waren de clubs geschrokken doordat de UEFA-gedelegeerde van tevoren de voorzitters had aangesproken.'

Bent uzelf extra in de watten gelegd?

'Totaal niet. We sliepen in een normaal hotel en aten in doorsnee restaurants. Ik heb tegen mijn assistenten gezegd: prima, wij gaan gewoon ons werk doen. Als het achteraf foute boel blijkt te zijn, dan horen we het wel.'

Wat hoorde u achteraf van de gedelegeerde?

'Dat er iemand heel veel geld heeft verloren.'

Bossen glimlacht. Hij kwam vaak in allerlei obscure oorden in Oost-Europa. De Bulgaarse bond huurde hem in om de halve finale van de beker te fluiten. Hun eigen scheidsrechters vertrouwden ze niet meer na het zoveelste omkoopschandaal. Nederlandse arbiters, met een gemiddeld salaris van rond de 50 duizend euro, hebben het goed, beseft Bossen. Ze zijn minder vatbaar voor het snelle geld dan collega's in armere landen.

Bent u ooit benaderd om een wedstrijd te beïnvloeden?

'Nee. Ik heb alleen een keer meegemaakt dat Ajax-supporters met een briefje van 25 gulden zwaaiden. 'Help ons, Ruud', riepen ze. Ik zei: jongens, als jullie niet eens van Fortuna kunnen winnen zonder mijn hulp. Einduitslag: 1-0 voor Fortuna, haha.'

In Oost-Europa was het gebruikelijk dat scheidsrechters rond wedstrijden bloedmooie vrouwen kregen aangeboden voor de nacht.

'Ik heb een mooie vrouw thuis, dat is waarschijnlijk mijn geluk geweest.'

Nooit cadeaus aangenomen?

'In Turkije kreeg ik een keer een zwaard. Hartstikke mooi, maar het paste niet in m'n koffer en mocht ook niet mee in het vliegtuig. Dat heb ik daar maar achtergelaten. In Zwitserland kregen we zeven flessen zelfgestookte Grappa. Die hebben we in het toilet staan legen. Wat moet je nou met zeven flessen drank in je tas? Daar zit je niet op te wachten.'

Bossen vertelt er luchtig over. Toch realiseert hij zich dat matchfixing een bedreiging is voor het voetbal. Dat niet iedere scheidsrechter even stevig in zijn schoenen staat als hij wellicht stond. Triest voorbeeld is de jonge Duitse topscheidsrechter Robert Hoyzer, die een paar jaar geleden viel voor de verleidingen die de gokmaffia hem bood. In ruil voor vrouwen, geld en avondjes in nachtclubs manipuleerde hij tientallen duels. Hij werd veroordeeld tot 2,5 jaar cel.

De KNVB geeft scheidsrechters sinds kort voorlichting over matchfixing. Wat vertellen ze jullie?

'Ze geven aan wat de valkuilen kunnen zijn. Dat je op bepaalde plekken niet moet komen bijvoorbeeld.'

Op welke plekken?

'Als je in bordelen komt, ben je chantabel. Dat soort situaties moet je vermijden. Geen gekke dingen doen. Zelf ga ik elke maandag bowlen.'

Zou u uw hand in het vuur steken voor andere Nederlandse scheidsrechters?

'Nee, voor niemand. Alleen voor mezelf.'

De Tweede Kamer debatteert vandaag over matchfixing in het voetbal. Onderwerp van gesprek zijn onder meer de recente publicaties van de Volkskrant en Voetbal International over gemanipuleerde wedstrijden in Nederland. Naar aanleiding van die berichtgeving kondigde minister Opstelten (Justitie) al een voorbereidend strafrechtelijk onderzoek aan naar de manipulatie van voetbalwedstrijden in Nederland.

De laatste jaren wordt matchfixing een steeds groter thema in de sport. Criminelen geven spelers geld om hun wedstrijden opzettelijk te verliezen en zetten vervolgens grote bedragen op de Aziatische gokmarkt in op de uitslag van het duel. De pakkans is klein en de opbrengst groot. Tegenwoordig zetten matchfixers vaak pas in tijdens de wedstrijd zodat de weddenschappen moeilijker kunnen worden stilgelegd.

Tot voor kort zei justitie nog te weinig concrete aanwijzingen te hebben voor een strafrechtelijk onderzoek naar matchfixing in Nederland. Eerder dit jaar werd op initiatief van minister Schippers (Sport) wel een wetenschappelijk onderzoek ingesteld. Dat onderzoek, onder leiding van hoogleraren Marjan Olfers en Toine Spapens, is nog gaande. Deze zomer worden de uitkomsten verwacht.

Pakkans is klein en de opbrengst groot

undefined

Meer over