Fladderen tussen pijn en geluk

Topprestaties en liefde gingen voor zevenkampster Jolanda Keizer altijd samen, tot ze de relatie met haar trainer beëindigde. Ze moest zichzelf vinden en laat dat dit weekeinde zien bij de NK atletiek in Amsterdam....

Met elke geslaagde sprint, sprong of worp voelt ze zich iets meer de Jolanda Keizer van vroeger; een vrolijke, ambitieuze meid die bij de Olympische Spelen van Peking op de zevenkamp doordrong tot de wereldtop.

Een mislukte sprint, sprong of worp kan haar nog steeds uit haar evenwicht brengen. Dan wankelt ze meer dan eigenlijk hoort. Dan denkt ze weer aan de fysieke en emotionele problemen, die haar ruim anderhalf jaar hebben bezighouden.

Sinds de negende plaats in Peking (2008) volbracht Keizer niet één zevenkamp. De 25-jarige Noord-Hollandse klom niet verder richting de wereldtop, zoals werd verwacht, maar kwam terecht in een neerwaartse spiraal.

Ze raakte langdurig geblesseerd en verbrak na zes jaar de relatie met haar trainer en geliefde Guido Bonsen. Die stond aan de wieg van haar succes. Hij zag in haar een topatlete, toen anderen nog denigrerend spraken over haar ellenlange ledematen en gebrekkige coördinatie.

Keizer wist soms niet waar ze het zoeken moest. Goede atletiekprestaties en de liefde waren altijd samengegaan. Zonder liefde bleek presteren onmogelijk. Had het een te maken met het ander? Was de even vage als hardnekkige blessure alleen fysiek? Was er misschien een psychische oorzaak? Ze dacht in momenten van diepe wanhoop aan stoppen met topsport.

Keizer is in staat om terug te kijken op die moeizame periode, omdat het dieptepunt achter haar ligt. Ze doet dit weekeinde bij de NK atletiek aan verschillende onderdelen mee.

De fysieke klachten zijn een paar maanden geleden eindelijk verholpen, ruim een jaar nadat de eerste MRI-scans waren gemaakt. Haar heupbot bleek verdraaid, waardoor ze last had van een hamstring en er haarscheurtjes en vocht in haar bekken waren ontstaan. Daardoor kon ze niet meer sprinten.

Hamertje-tik-man
‘Op advies van sportarts Peter Vergouwen heb ik contact gezocht met een orthomanuele arts. Mijn bekken stond anderhalve centimeter scheef, naar voren gekanteld. Dat hebben ze met hamer en beitel moeten terugtimmeren. Echt, serieus. Ik noem die arts mijn hamertje-tik-man.’

De revalidatie en de rentree van Keizer verlopen voorspoedig sinds de fysieke oorzaak is ontdekt, al zal ze niet meedoen aan de EK atletiek, volgende week in Barcelona. Ze heeft geen zevenkamp kunnen afwerken en kon zich dus ook niet kwalificeren. Pas aan het eind van de zomer zal ze in het Franse Talance een complete wedstrijd afwerken.

Het zal haar eerste zevenkamp zijn zonder Guido Bonsen. Dat zal wennen zijn, beseft Keizer. Maar ze heeft geaccepteerd dat haar privéleven en sportloopbaan niet langer kunnen samengaan. Dat is wrang, ook al omdat Bonsen mede dankzij de goede prestaties met Keizer als bondscoach in dienst trad bij de Atletiekunie. Vlak voor hij een contract tekende, liep de relatie stuk.

‘Guido is degene die me groot heeft gemaakt’, zegt Keizer. ‘Dat waardeer ik enorm. Dat is wat het soms zo moeilijk maakt. We waren helemaal niet klaar op de atletiekbaan. Met ons succes was het nog lang niet gedaan.’

Keizer was degene die de verhouding verbrak. Ze erkent dat ze de consequenties heeft onderschat. Het raakte haar persoonlijk, maar ook de mensen om haar heen. Meerkampbondscoach Ronald Vetter, haar nieuwe hoofdtrainer, is goed bevriend met Bonsen. Andere sporters merkten dat er spanningen waren op de atletiekbaan, als Keizer en Bonsen in elkaars buurt verkeerden.

Andere weg
‘Ik kon de gevolgen niet allemaal overzien. Je denkt: ik moet een andere weg inslaan. Vervolgens heb je moeite alles weer op de rails te krijgen. Daar speelde die blessure een grote rol bij natuurlijk. Ik kon niet vluchten in iets waarin ik mijn ei kwijt kon. Ik had dubbelop pijn. Dat heeft afgelopen jaar heel zwaar gemaakt.’

De verwarring van Keizer staat niet op zichzelf. De sportkoepel NOC*NSF waarschuwt voor liefdesrelaties tussen trainers en pupillen, vanwege mogelijke problemen.

Coaches worden volgens de gedragsregels op de NOC*NSF-website geacht niet verder in het privéleven van pupillen door te dringen dan strikt noodzakelijk is, ook als de pupillen volwassen zijn. Er wordt gewaarschuwd voor ongelijkwaardigheid in de relatie en voor de gevolgen van een breuk. Die heeft effect op de sport en het dagelijkse welzijn.

Ondanks de waarschuwing van NOC*NSF komen liefdesrelaties tussen trainers en (vaak vrouwelijke) sporters geregeld voor, zeker in de atletiek. Tussen Keizer en Bonsen is het nooit onderwerp van gesprek geweest. Zij vormden al een koppel voordat iemand kon vermoeden hoe ver Keizer het zou schoppen.

‘Niemand heeft er ooit aandacht aan besteed. Ik was 18 jaar toen we gingen samenwonen, hij 34. Hij was trainer bij de lokale club en ik was nog niet echt goed. We hebben samen de weg naar de top bewandeld.’

Keizer heeft geen spijt van de relatie. Ze heeft veel waardering voor Bonsen, die haar lange tijd trainde naast een reguliere baan. Hij heeft veel voor haar overgehad, meer dan ze zich ‘als jong meisje’ realiseerde. ‘Ik vond alles doodnormaal, maar ik vroeg en nam heel veel.’

Eigen identiteit
Tegelijkertijd merkte Keizer dat het verschil in leeftijd en levenservaring begon te knagen. Ze moest op zoek naar haar eigen identiteit. ‘Fladderen’, dat wilde ze. De vrijheid verkennen, zien of er meer was dan veilige liefde tussen man en vrouw.

‘Guido heeft mij gevormd naar de mens die ik nu ben. Mijn mening was gelijk aan zijn mening. Ik ging beseffen dat ik een jonge vrouw was die onafhankelijk moest zijn. Ik wilde op mijn eigen benen staan. Ik had heel erg de behoefte om alleen verder te gaan, omdat ik me niet kon voorstellen dat de rest van mijn leven zo zou verder gaan.’

Na anderhalf jaar ‘fladderen’ vraagt Keizer zich soms af wat haar heeft bezield. Maar ze beseft dat er geen weg terug is. Ze moet de consequenties van haar beslissingen dragen. ‘Soms denk ik: wat heb ik allemaal gedaan? Maar op een gegeven moment heb je geen keus meer. Je slaat een weg in en je kunt niet meer terug.’

Waarheen de weg zal leiden weet Keizer niet. Maar ze is nieuwsgierig. En ze is er zeker van dat topatletiek deel uitmaakt van haar toekomst. Ze zou niet weten waarom ze nu niet beter zou kunnen presteren dan twee jaar geleden, in Peking.

‘Ik ben veel volwassener geworden. De mooie kanten van het leven en de schaduwzijde heb ik nu allebei meegemaakt. Ik ben sterker.’

Meer over