NieuwsDe Witte Helmen

Fiscus klopt aan bij miljoenenstichting achter Witte Helmen

De ondergang van de Nederlandse miljoenenstichting die de beroemde reddingswerkers van de Witte Helmen in Syrië ondersteunde, krijgt een staartje. De belastingafdrachten van de failliete stichting, waar volgens de oprichter fraude is gepleegd, blijken niet in orde. De Belastingdienst eist ruim 114 duizend euro op.

Reddingswerkers die bekendstaan als de Witte Helmen dragen in 2019 een slachtoffer weg na een luchtaanval op het dorp  Benin, in de noordwestelijke Syrische provincie Idlib.  Beeld Hollandse Hoogte / AFP
Reddingswerkers die bekendstaan als de Witte Helmen dragen in 2019 een slachtoffer weg na een luchtaanval op het dorp Benin, in de noordwestelijke Syrische provincie Idlib.Beeld Hollandse Hoogte / AFP

Het gaat om de Stichting Mayday Rescue in Amsterdam, die tot eind 2019 fungeerde als de internationale geldkas achter de Witte Helmen. Westerse overheden doneerden hier rond de 100 miljoen euro. Het geld was bedoeld voor het levensreddende werk van de Witte Helmen, die in Syrië na luchtaanvallen slachtoffers onder het puin vandaan halen.

Mayday ging failliet in augustus 2020, nadat Europese donoren hun betalingen hadden gestaakt. Aanleiding daarvoor was volgens curator Els Doornhein onrust bij de donorlanden ‘over de governance van de stichting alsook mogelijke fraude,’ zo staat te lezen in het laatste faillissementsverslag, in december gepubliceerd. Doornhein kan geen verder commentaar geven in afwachting van een onderzoek naar de oorzaken van het faillissement.

De Britse oprichter van Mayday, James le Mesurier, overleed in november 2019 op 48-jarige leeftijd na een val vanaf zijn appartement in de Turkse hoofdstad Istanbul. De Turkse autoriteiten gaan uit van zelfdoding. Afgelopen zomer onthulde de Volkskrant dat Le Mesurier drie dagen voor zijn dood een e-mail stuurde aan de donorlanden, waaronder Nederland, waarin hij stelt dat er bij Mayday sprake is van financiële misstanden en fraude. Een Nederlandse accountant had ontdekt dat Le Mesurier bonnetjes had laten vervalsen.

Geen aanwijzingen

Na de bekentenis en de dood van Le Mesurier wilden de betrokken donorlanden Mayday zo snel mogelijk sluiten. Een tweede accountantsonderzoek, door het Britse bureau Grant Thornton, stelde in juni 2020 weliswaar vast dat veel informatie in de financiële administratie van Mayday ontbreekt, maar vond geen aanwijzingen voor fraude door Le Mesurier of zijn vrouw.

De laatste bestuurder van Mayday, Cor Vrieswijk, zegt verbaasd te zijn over de vordering van de Belastingdienst. Volgens hem zijn de belastingzaken van Mayday vlak voor het faillissement afgewikkeld door een fiscaal specialist. ‘Alle openstaande betalingen zijn toen verricht en we hebben zelfs nog geld teruggekregen van de Belastingdienst.’ De Belastingdienst zegt niet te kunnen ingaan op individuele zaken.

Volgens curator Doornhein heeft de claim betrekking op niet afgedragen loonheffingen in Nederland. In de e-mail van Le Mesurier aan de donorlanden, in het bezit van de Volkskrant, meldde hij in november 2019 dat hij en zijn echtgenote, ook bestuurder van Mayday, zichzelf boven op hun salaris contante bonussen uitkeerden. Dit zou bij nader onderzoek ‘een belastingrisico in Nederland’ kunnen vormen. De Nederlandse accountant stelde indertijd vast dat een belastingexpert de loonafdrachten van Mayday moest onderzoeken.

Laatste subsidie

Tussen Mayday en het ministerie van Buitenlandse Zaken ontspint zich ondertussen een conflict over de weigering van Den Haag om een laatste subsidie van 57 duizend euro uit te betalen. Deze subsidie stond nog open, hoewel Nederland al een jaar voor de dood van Le Mesurier had laten weten te stoppen met het financieren van de Witte Helmen. Bij een onderzoek van Buitenlandse Zaken waren in 2018 financiële en organisatorische risico’s aan het licht gekomen.

Minister Blok weigert de slotsubsidie te betalen. Volgens een van zijn woordvoerders is de reden dat Mayday ‘tekort is geschoten voor wat betreft het voeren van een juiste en volledige administratie’.

De curator maakt bezwaar. Volgens bestuurder Vrieswijk is er ‘de toezegging van een ambtenaar’ dat de subsidie alsnog zou worden uitbetaald als uit het Grant Thornton-rapport zou blijken dat fraude niet bewezen kan worden. ‘Dus ik ga ervan uit dat de curator een sterke zaak heeft en dat het geld er nog wel gaat komen.’

De ondergang van miljoenenstichting Mayday heeft voor zover bekend in geen van de betrokken landen, waaronder Denemarken, Duitsland en het Verenigd Koninkrijk, geleid tot politieke discussie. Nederland heeft de Tweede Kamer niet geïnformeerd over de e-mail van Le Mesurier en de financiële misstanden bij Mayday. Volgens een woordvoerder van Buitenlandse Zaken was dit niet nodig omdat fraude niet is bewezen.

Tijdens de burgeroorlog in Syrië groeien de reddingswerkers van hulporganisatie Witte Helmen internationaal uit tot helden. Maar begin november 2019 wordt oprichter James Le Mesurier dood aangetroffen. Niet lang daarvoor legde hij een bekentenis af, ontdekte de Volkskrant. Lees hier de reconstructie: de zwarte bladzijde van de Witte Helmen.

Meer over