nieuws

Financial Times: Rusland gebruikt zijn gas als drukmiddel om Moldavië weg te drijven van de EU

Het Russische staatsbedrijf Gazprom heeft Moldavië gevraagd een serie handelsafspraken met de Europese Unie te herzien, dit in ruil voor goedkoper gas. Moldavië is het armste land van Europa. Op dit moment geldt er de noodtoestand wegens een nijpend gastekort.

Gasdistributienet in Moldavië. Beeld AP
Gasdistributienet in Moldavië.Beeld AP

Dat schrijft de Britse krant The Financial Times woensdag. Ook zou Moldavië van de Russen een met de EU afgesproken hervorming van de energiemarkt moeten uitstellen.

De voormalige Sovjetrepubliek Moldavië heeft al de hele maand grote moeite om aan gas te komen. Eind september liep het langetermijncontract tussen Moldavië en het Russische Gazprom af, waarop de Russen opeens het dubbele vroegen voor een nieuw contract.

De wereldwijde gasprijs zit al sinds april in de lift. Vooral sinds september – de maand dus waarin het Moldavische contract afliep – is de prijsstijging enorm.

Toen de onderhandelingen over een nieuw contract uitliepen en Gazprom zich in de tussentijd genoodzaakt voelde de levering van gas met ruim een derde terug te schroeven, riep de Moldavische regering de noodtoestand uit.

Bijna 100 procent van de gasvoorraad stroomt via Russische pijpleidingen het land binnen. Daardoor kunnen fabrieken momenteel nauwelijks op volle sterkte draaien. Onder de bevolking van Moldavië begint grote onrust te ontstaan: kunnen hun huizen wel verwarmd worden als straks de winter arriveert?

Het is precies die onrust waar Rusland volgens The Financial Times gebruik van probeert te maken door tijdens de nieuwe contractonderhandelingen te eisen dat Moldavië een eerder gesloten vrijhandelsdeal met de EU moet aanpassen in ruil voor schappelijke gasprijzen.

Ook moet het land een rits afspraken met de EU over de liberalisering van de eigen gasmarkt herzien, waarschijnlijk omdat ze op termijn nadelig zouden kunnen uitpakken voor Gazprom.

Pro-Europese koers

Ook vertelden twee bronnen de Britse krant dat Rusland de onderhandelingen gebruikt druk uit te oefenen op Maia Sandu, de pro-Europese president van Moldavië die vorig jaar, als eerste vrouw in de jonge geschiedenis van haar land, de verkiezingen won. Waar Sandu’s voorganger Igor Dodon tijdens zijn ambtstermijn nog meer dan twintig bezoekjes aan Moskou bracht en toenadering tot Rusland tot het absolute speerpunt van zijn beleid maakte, is Sandu’s belangrijkste doel juist om, zeer tegen de wens van Rusland in, Moldavië dichter bij de EU te brengen.

‘Het Kremlin probeert de Moldaviërs te straffen omdat ze op een pro-Europese partij hebben gestemd. Het is pure politiek’, zei Sergiu Tofilat, een voormalig energie-adviseur van de Moldavische president tegen de BBC.

Hoewel de Russische president Vladimir Poetin altijd heeft ontkend zijn gaskraan te gebruiken als geopolitiek drukmiddel, laten de huidige onderhandelingen tussen Gazprom en Moldavië volgens Tofilat goed zien wat ook de rest van Europa mogelijk te wachten staat in de toekomst.

Nu al komt meer dan een derde van het gas in de EU uit Rusland. Dat land is bovendien klaar voor de ingebruikname van Nord Stream 2, de nieuwe omstreden gaspijpleiding die rechtstreeks van Rusland naar Duitsland loopt.

Ondertussen oriënteert Moldavië zich ook op andere markten. Maandag kocht het land bijvoorbeeld voor het eerst in de eigen geschiedenis gas dat niet afkomstig is uit Rusland, maar uit Polen. Echt zoden aan de dijk zette die aankoop overigens niet. Moldavië consumeert jaarlijks zo’n 2,8 miljard kubieke meter gas, in Polen werd vooralsnog slechts 1 miljoen kubieke meter aangeschaft.

Daarom zei de Moldavische minister van Buitenlandse Zaken, Nicu Popescu, deze week dat hij nog altijd hoopt er snel uit te komen met Gazprom. Probleem is wel dat de meeste troeven tijdens de onderhandelingen in handen zijn van de Russen.

Rusland is niet alleen verantwoordelijk voor vrijwel al het gas in Moldavië, Gazprom bezit ook een meerderheidsaandeel in het Moldavische staatsgasbedrijf Moldovagaz. Bovendien is meer dan 80 procent van de Moldavische elektriciteit afkomstig van een energiecentrale in de afvallige regio Transnistrië, en die centrale heeft een Russische eigenaar.

Meer over