film

Filmfestival Rotterdam reageert op kritiek (oud-)medewerkers. ‘Angstcultuur? Ik herken dat helemaal niet’

Volgens (ex-)werknemers van IFFR zou artistiek directeur Vanja Kaludjercic een strikt hiërarchisch regime voeren, waarbij tegenspraak of eigen inbreng wordt ontmoedigd.

Bor Beekman
Het IFFR-logo op De Markthal in Rotterdam. Beeld Jan de Groen
Het IFFR-logo op De Markthal in Rotterdam.Beeld Jan de Groen

‘Een angstcultuur, ik herken dat helemáál niet’, zegt zakelijk directeur Marjan van der Haar, gevraagd naar de klachten van werknemers en oud-werknemers over de directie van International Film Festival Rotterdam (IFFR). ‘Ik geloof ook niet dat de mensen op de werkvloer dat zo herkennen.’

In april kondigde het bestuur van het Rotterdamse festival een ingrijpende reorganisatie aan, inclusief een ontslagronde en afscheid van alle vaste programmeurs. Vervolgens regende het negatieve berichten, ook in de internationale filmbladen, over de cultuuromslag bij het filmfestival. Volgens (ex-)werknemers van IFFR, die deels anoniem spraken, zou de in 2019 aangestelde artistiek directeur Vanja Kaludjercic anders dan haar voorgangers een strikt hiërarchisch regime voeren, waarbij tegenspraak of eigen inbreng wordt ontmoedigd. Zozeer, dat de werksfeer verstoord raakte. Ook zou de directie bij de reorganisatie het ‘hart’ van de culturele instelling wegsnijden, door te bezuinigen op de vaste programmeurs.

Donderdag zit de directie van Nederlands belangrijkste filmfestival in het Hollandse paviljoen op het filmfestival van Cannes. Zojuist is het persbericht over het ‘nieuwe team’ van IFFR de deur uitgegaan, met enkel nog freelanceprogrammeurs. Daarna wilde de directie pas reageren op alle ophef. ‘Veel van wat ik las, is niet gebaseerd op feiten’, zegt Kaludjercic. ‘Het is níét zo dat we afscheid nemen van alle programmeurs. Een groot deel van het team blijft aan. Ook de insinuaties dat we ‘commercieel’ zouden worden en vernieuwende of experimentele cinema in Rotterdam minder welkom zou zijn, zijn nergens op gebaseerd.

‘We gaan de koers van IFFR niet verleggen. In sommige artikelen klinkt het alsof ik degene ben die voortaan alle beslissingen over films neemt, wat ook al niet zo is. We gaan werken met een selectiecommissie, waar binnen we de films gezamenlijk bespreken. In feite is dat een meer democratische manier van selecteren, vergeleken bij hoe we het in het verleden deden.’

Volgens directie komen de klachten en frustraties van het personeel deels voort uit de coronajaren, waarbij meer op afstand werd gewerkt en twee edities enkel online doorgingen. De opdracht om het festival te vernieuwen bestond al voor de pandemie, en was de wens van de raad van toezicht. Bij de reorganisatie zullen zes vaste functies verdwijnen. Hoeveel mensen er in totaal worden ontslagen of vervangen, is nog niet bekend. De zakelijk directeur gaat ervan uit dat het budget van het festival voor de editie van 2023 ongeveer 2 miljoen euro lager zal zijn dan dat van de 49ste editie, de laatste die wel fysiek doorging. Van 9,8 miljoen euro naar een (voorlopige geschatte) 7,8 miljoen.

Volgens Kaludjercic is het werken met programmeurs met vaste aanstellingen niet langer ‘economisch haalbaar’. ‘Om de cinema over heel de wereld te kunnen volgen, noodzakelijk voor een internationaal festival, hebben we deze constructie met de programmeurs opgezet.’

De ontslagronde komt pal na de coronatijd, waarin het festival extra steun ontving van de overheid. ‘Dat was eenmalige steun’, zegt Van der Haar. ‘En die steun betrof niet de gederfde inkomsten van kaartverkoop of overige gederfde inkomsten. En we weten ook niet hoe de komende twee jaar eruit zien: komt het publiek zo snel en groot terug? In de bioscopen nog niet.’

De directie noemt het ‘pijnlijk’ om afscheid van medewerkers te moeten nemen. ‘Ze zijn zeer betrokken en droegen bij aan geweldige festivals. Maar het is onze taak een financieel duurzaam model op te zetten, waarbij we voorzichtig moeten zijn met de verwachte bezoekcijfers. Ik wil niet dat IFFR in de rode cijfers komt.’

Meer over