Film over Chodorkovski gestolen

De Russische oud-olietycoon die in aanvaring kwam met toenmalig president Poetin zit nog altijd vast. Een film over hem is kort voor de première ontvreemd in Berlijn.

MOSKOU -Een Duitse documentaire over Michail Chodorkovski, de oud-olietycoon die al jaren vastzit in Rusland, is dit weekeinde gestolen uit de productiekamers van filmmaker Cyril Tuschi in Berlijn. Enkele weken geleden werd een eerdere versie van de film Chodorkovski, die volgende week zijn première beleeft op het filmfestival Berlinale, uit Tuschi's hotelkamer op Bali gestolen.


Tuschi, die jaren aan de film werkte en tientallen getuigen interviewde in en buiten Rusland, slaapt sinds dit weekend bij vrienden op een schuiladres. Tegen Duitse media verklaarde hij danig geschrokken te zijn en niet meer alleen de straat op te gaan.


Tegen de Frankfurter Rundschau zei hij 'niet zeker' te weten of de inbraken door de Russische geheime dienst FSB zijn gepleegd. 'Maar het zou wel een heel groot toeval zijn als uitgerekend in de eindfase van het voltooien van de film zulk materiaal gestolen wordt.' De Duitse politie spreekt van 'zeer professionele inbrekers', die niet alleen twee laptops en twee harde schijven met filmmateriaal stalen maar ook de boel kort en klein sloegen.


Ondanks de diefstal zal de documentaire op de Berlinale worden vertoond: Tuschi had net een voorlopige versie naar het festival gestuurd. De film toont hoe Ruslands rijkste man werd omgetoverd tot staatsvijand nummer één en hoe zijn olieimperium in staatshanden overging. Een Duitse journalist die eind januari een ruwe versie zag, sprak van 'heel goed gemaakte' film die een 'min of meer neutrale kijk' op Chodorkovski biedt. Hij bevat tevens het enige gefilmde interview met Chodorkovski van de afgelopen jaren.


Michail Chodorkovski werd in 2003 gearresteerd en later vervolgd en tot 8 jaar veroordeeld wegens grootscheepse belastingontduiking. Hij was op dat moment directeur van 's lands grootste oliebedrijf, Joekos, en had politieke ambities die hem in aanvaring brachten met toenmalig president Poetin. Na de vervolging van het topmanagement van Joekos werd het bedrijf grotendeels opgeslokt, via schemerachtige 'veilingen', door Rosneft. Dat is het nationale oliebedrijf dat jarenlang werd geleid door Igor Sesjin - een van Poetins invloedrijkste adviseurs en, net als zijn baas, een product van de Russische geheime dienst.


Onlangs werd Chodorkovski in een tweede proces opnieuw veroordeeld, nu wegens diefstal, waardoor hij en zijn mededirecteur Lebedev tot 2016 vastzitten. Het proces werd in Rusland zelfs door oud-ministers absurd genoemd en was volgens critici bedoeld om te voorkomen dat Chodorkovski komend jaar - met verkiezingen in aantocht - vrijgelaten had moeten worden. Inmiddels hebben aanklagers al laten weten dat er misschien nog een derde proces komt.


Zaterdag opende de Russische zakenkrant Kommersant met een interview met Tuschi, waarin werd geconcludeerd dat de film juridische consequenties zal hebben voor de Russen die in de film hun verhaal vertellen. Tuschi zegt na die publicatie een e-mail te hebben ontvangen van Chodorkovski's ex-echtgenote Jelena, waarin ze haar zorgen uit: 'Het was een vergissing om Russische journalisten een interview te geven.'


In de bijna twee uur durende documentaire zegt de Duitse oud-minister van Buitenlandse Zaken Fischer dat Poetin tegen hem opschepte dat heel Joekos probleemloos door de staat opgeslokt kon worden.


Meer over