Nieuws

Fifa-campagne vraagt aandacht voor psychische problemen beroepsvoetballers

Om meer aandacht te krijgen voor de geestelijke gezondheid van sporters, lanceerde de wereldvoetbalbond Fifa maandag de sociale-mediacampagne #ReachOut. In filmpjes roepen bekende voetballers op om open te spreken over mentale klachten. De KNVB steunt het plan.

Teresa Enke spreekt via een beeldscherm bij de tienjarige herdenking van de dood van haar man, in het stadion van SC Freiburg. Doelman Robert Enke maakte in 2009 een einde aan zijn leven. Teresa is nu het boegbeeld van een Fifa-campagne om aandacht te vragen voor psychische problemen bij voetballers.  
 Beeld Bongarts/Getty Images
Teresa Enke spreekt via een beeldscherm bij de tienjarige herdenking van de dood van haar man, in het stadion van SC Freiburg. Doelman Robert Enke maakte in 2009 een einde aan zijn leven. Teresa is nu het boegbeeld van een Fifa-campagne om aandacht te vragen voor psychische problemen bij voetballers.Beeld Bongarts/Getty Images

Het initiatief sluit aan bij ontwikkelingen elders in de sportwereld: onlangs stonden enkele topsporters volop in de schijnwerpers vanwege hun omgang met hun mentale problemen. Om haar geestelijke gesteldheid te beschermen trok de Amerikaanse turngrootheid Simone Biles zich op de Olympische Spelen in Tokio op verschillende onderdelen terug. De Japanse tennisster Naomi Osaka deed eind mei op Roland Garros hetzelfde. Wielrenner Tom Dumoulin nam afgelopen voorjaar maanden de tijd om zich te bezinnen op zijn topsportersbestaan.

Deze voorbeelden maken duidelijk dat topsporters niet alleen fysiek, maar ook mentaal in de lappenmand kunnen liggen. De Fifa-campagne komt daarom in feite neer op de aloude, Latijnse spreuk mens sana in corpore sano – een gezonde geest in een gezond lichaam. Met de naam #ReachOut zijn die woorden in een modern jasje gestoken.

Via filmpjes op sociale media delen bekende mannelijke en vrouwelijke voetballers – onder wie de Braziliaanse international Cafú – tips met hun professionele- en amateurcollega’s: regelmatig bewegen, goed eten en drinken, voldoende slaap, en contact met familie en vrienden helpen psychische beslommeringen op afstand te houden.

Duitse doelman

Als boegbeeld voor de Fifa-campagne heeft Teresa Enke zich opgeworpen. Haar man, de Duitse doelman Robert Enke, maakte in het najaar van 2009 op 32-jarige leeftijd een eind aan zijn leven. De achtvoudig international bleek al jaren tegen depressies te strijden. In zijn afscheidsbrief betuigde hij spijt voor het feit dat hij dat al die tijd voor zijn familie en artsen verborgen had gehouden.

‘Depressie is een ziekte, geen zwakte’, zegt Teresa Enke op de Fifa-website. ‘Als die acceptatie er is, voelt de persoon die met depressie worstelt dat hij er open over kan zijn. Als ik kanker of een knieoperatie heb, hoef ik me geen zorgen te maken om er met iemand over te praten, omdat ze de situatie onmiddellijk begrijpen, maar bij een depressie is dat anders.’

Teresa Enke Beeld Hauke-Christian Dittrich/dpa
Teresa EnkeBeeld Hauke-Christian Dittrich/dpa

KNVB-bondsarts Edwin Goedhart, die al sinds 1995 het betaald voetbal van binnenuit meemaakt, is niet verbaasd dat de Fifa met deze campagne komt. ‘In het voetbal komt ook steeds meer aandacht voor mentale klachten en problemen. Het is goed om psychische problemen te erkennen en bespreekbaar maken.’

Daarom steunt de KNVB de gedachte achter de campagne van de Fifa. Goedhart: ‘De afgelopen jaren hebben we bijvoorbeeld samen met de Nederlandse spelersvakbond VVCS ‘After Career Consults’ met spelers gehouden, om te kijken: hoe staat zo’n speler ervoor? Daarbij werd ook aandacht gegeven aan het mentale aspect.’

Spelersvakbond

Dat er in de voetbalwereld nog winst te boeken valt, bewijzen cijfers van de internationale spelersvakbond Fifpro. Zo kampt 23 procent van de actieve voetballers met slaapstoornissen, 9 procent met depressies en nog eens 7 procent met angst. Onder gepensioneerde spelers liggen deze cijfers nog een fractie hoger.

Goedhart denkt niet dat voetballers meer risico lopen op psychische problemen dan in bijvoorbeeld een competitief bedrijf of in het bankwezen. ‘Bovendien is het de afgelopen jaren makkelijker geworden om over problemen te praten. Veel spelers hebben een eigen mentale begeleider of sportpsycholoog. Ook dat is geen taboe meer.’

Het is vooral van belang de mens achter de voetballer te blijven zien, benadrukt Goedhart. Een coach moet bijvoorbeeld risicovolle gevallen op tijd herkennen. ‘Een jonge speler die uit het buitenland naar Nederland komt, kent de taal niet, heeft een verhuizing achter de rug, mist zijn geliefden en familie en heeft net een nieuwe baan. Tegelijkertijd worden er wel prestaties van hem verwacht. Als je daar niet alert op bent, kan zijn mentale en sociale veerkracht daaronder lijden.’

Voetbal blijft een survival of the fittest, zegt Goedhart. ‘Als je het niet aankan, val je af.’ Maar het merendeel van de spelers reikt niet tot de top. ‘Misschien kun je in de jeugdopleiding spelers al mentale vaardigheden aanleren, zodat zij goed beslagen ten ijs komen.’

Meer over