Fictions: de bevreemdende bouwwerken van Filip Dujardin

De Belgische fotograaf Filip Dujardin zet de werkelijkheid naar zijn hand. Hij bouwt huizen en fabrieken waar architecten hooguit van kunnen dromen.

Een klassiek Normandisch huis uit proportie halen om het vervolgens neer te zetten op een tennisveld. In de wereld van Dujardin is niets onmogelijk. Beeld .
Een klassiek Normandisch huis uit proportie halen om het vervolgens neer te zetten op een tennisveld. In de wereld van Dujardin is niets onmogelijk.Beeld .

Wie speelde er als kind niet met lego? Huizen bouwen door kleurrijke blokjes op elkaar te stapelen. Filip Dujardin (44) was er dol op. Jaren later doet de Belgische fotograaf nog steeds hetzelfde, maar dan met afbeeldingen. Zijn fotocollectie heet Fictions, een passende titel, want op het eerste gezicht lijken de gebouwen op zijn foto's heel gewoon. Wie beter kijkt, merkt heel wat eigenaardigheden op.

'Verwarring. Ik hoop dat de kijker dat voelt bij mijn foto's', vertelt de fotograaf. Een appartementsgebouw dat de wetten van de zwaartekracht trotseert of een huis dat door een kleuter in elkaar lijkt te zijn geplakt. Sciencefiction is het niet en toch heeft elk bouwwerk iets bevreemdends. Onlogisch? Ja. Onmogelijk? Mwah. 'De kracht schuilt erin dat je twijfelt of het huis echt bestaat of niet.'

Filip Dujardin: 'Hier speel ik met de wetten van de zwaartekracht. Een architect kan dit onmogelijk bouwen. Mijn vrijheid als kunstenaar, daar is elke bouwmeester jaloers op.' Beeld .
Filip Dujardin: 'Hier speel ik met de wetten van de zwaartekracht. Een architect kan dit onmogelijk bouwen. Mijn vrijheid als kunstenaar, daar is elke bouwmeester jaloers op.'Beeld .
Als elke bewoner zijn eigen raam mocht kiezen, zou het appartementsgebouw er volgens Dujardin zo uitzien. De werkelijkheid is, zoals bekend, veel monotoner. Beeld .
Als elke bewoner zijn eigen raam mocht kiezen, zou het appartementsgebouw er volgens Dujardin zo uitzien. De werkelijkheid is, zoals bekend, veel monotoner.Beeld .

Afgestudeerd in kunstgeschiedenis - specialisatie architectuur - en in fotografie, werkt hij vaak voor architecten. Voor hen neemt hij foto's van bestaande gebouwen. Maar Dujardin miste spanning in zijn foto's. Hij besluit te experimenteren met zijn archiefbeelden en stelt nieuwe bouwwerken samen, volledig naar eigen fantasie. En zo is de collectie tot stand gekomen. Want terwijl sommige mensen duizenden kilometers reizen om imposante monumenten te fotograferen, creëert Dujardin ze liever zelf. 'Ik maak dingen die ik zelf in het straatbeeld zou willen tegenkomen. Of eigenlijk', bedenkt de fotograaf, 'moet het maar bij de foto's blijven'. Want dat architecten zijn constructies proberen na te maken, wil hij helemaal niet. 'Dan verdwijnt de magie van het beeld. De belofte dat het echt kan bestaan, maar tegelijkertijd net niet, dat is het mooie.'

Vier muren met een dak erop. Vraag een kind een huis te tekenen en dan krijg je dit als resultaat. Door dezelfde afbeelding steeds te herhalen, maakt Dujardin een ingewikkeld bouwwerk dat een stuk interessanter is. Beeld .
Vier muren met een dak erop. Vraag een kind een huis te tekenen en dan krijg je dit als resultaat. Door dezelfde afbeelding steeds te herhalen, maakt Dujardin een ingewikkeld bouwwerk dat een stuk interessanter is.Beeld .
Als elke bewoner zijn eigen balkon zou mogen vormgeven, zou een flatgebouw er zo uitzien, denkt Dujardin. Ook hier heeft de fotograaf een eentonige flat meer persoonlijkheid gegeven door de doorsnee balkons weg te gummen en er nieuwe, meer kleurrijke terrassen in te monteren. Beeld .
Als elke bewoner zijn eigen balkon zou mogen vormgeven, zou een flatgebouw er zo uitzien, denkt Dujardin. Ook hier heeft de fotograaf een eentonige flat meer persoonlijkheid gegeven door de doorsnee balkons weg te gummen en er nieuwe, meer kleurrijke terrassen in te monteren.Beeld .

Gebrek aan schoonheid

Voor banale architectuur hoef je volgens Dujardin niet ver te lopen. In zijn thuisstad Gent vindt hij genoeg grijze betonblokken uit de jaren zestig. Of hij neemt de trein naar Brussel en ziet de achterkant van gebouwen die hij later weer opzoekt. Versleten, vuil en met een totaal gebrek aan schoonheid. Maar voor de kunstenaar zijn ze perfect. Hij klikt een paar keer met zijn camera, bewerkt de beelden op de computer en tovert zo een eentonig kantoorgebouw om tot een futuristische, wonderlijke sculptuur.

Wat knippen en plakken in Photoshop, zo eenvoudig is het natuurlijk niet. Dujardin houdt rekening met elk detail. De schaduwen en lichtwerking probeert hij zo geloofwaardig mogelijk te houden. 'Ik ben geen ingenieur, dus natuurlijk klopt er niets van. Wat bij een eerste blik echt lijkt, blijkt toch onmogelijk te zijn.'

De gebouwen op deze foto werden uitgerekt. Verder ontbreekt elke vorm van esthetiek. 'Soms is de hoogte het enige wat een gebouw mooi maakt.' Beeld .
De gebouwen op deze foto werden uitgerekt. Verder ontbreekt elke vorm van esthetiek. 'Soms is de hoogte het enige wat een gebouw mooi maakt.'Beeld .

In 2008 stelt Dujardin zijn serie tentoon in het Brusselse kunstencentrum BOZAR en vanaf dat moment gaat het de kunstenaar voor de wind. Zijn intrigerende beelden worden behalve in Europa ook in Amerika gewaardeerd. Het Museum of Modern Art in New York en het Metropolitan Museum of Art in dezelfde stad kochten een aantal van zijn beelden. En de kunstenaar gaat steeds verder. 'Tegenwoordig bouw ik nephuisjes die mensen enkele maanden kunnen bezichtigen. Maar ik speel ook met het idee om de constructies te bouwen, een foto te nemen en ze dan meteen weer af te breken, zodat niemand ze kan zien. De foto is dan het enige wat overblijft.'

Een fabrieksgebouw aan de haven in Roeselare wordt door Dujardin met wat patchwork omgetoverd tot een überfabriek. Beeld .
Een fabrieksgebouw aan de haven in Roeselare wordt door Dujardin met wat patchwork omgetoverd tot een überfabriek.Beeld .
Meer over