nieuws

Ferdinand Marcos jr. treedt in de voetsporen van zijn vader en wint Filipijnse verkiezingen

Ferdinand Marcos junior heeft de Filipijnse presidentsverkiezingen met een overweldigende meerderheid gewonnen. Dat blijkt uit de voorlopige resultaten van kiescommissie Comelec. De Filipijnse stemmers kozen voor rehabilitatie van de familie Marcos, 36 jaar nadat de rechtse dictator werd verjaagd.

Marije Vlaskamp
Ferdinand Marcos jr. wuift naar zijn aanhangers nadat duidelijk wordt dat hij de Filipijnse presidentsverkiezingen gaat winnen.  Beeld Eloisa Lopez / Reuters
Ferdinand Marcos jr. wuift naar zijn aanhangers nadat duidelijk wordt dat hij de Filipijnse presidentsverkiezingen gaat winnen.Beeld Eloisa Lopez / Reuters

De 64-jarige Marcos junior, bijgenaamd Bongbong, had al meer dan 25 miljoen stemmen toen nog slechts 75 procent van de stemmen was geteld. Zoals voorspeld in de peilingen bleef zijn belangrijkste concurrent, de huidige vicepresident Leni Robredo, ver achter Marcos steken.

In een videoboodschap aan zijn achterban zegt Marcos te hopen op hun ‘oneindige hulp en vertrouwen’. Net als bij de verkiezingen van 2016 kan het enkele dagen duren tot de definitieve uitslag bekend is, maar nu staat al vast dat een grote meerderheid van de 67 miljoen, overwegend jonge, kiezers de voorkeur geeft aan een autoritaire alliantie tussen Marcos junior en Sara Duterte-Carpio – de dochter van de huidige president Rodrigo Duterte die optrad als running mate van Macros. Volgens de voorlopige resultaten wordt zij vicepresident.

Na het overlijden van Marcos senior in 1989 heeft zijn weduwe Imelda alles op alles gezet om de familienaam te zuiveren. Marcos senior bleef aan de macht door een staat van beleg uit te roepen en vele duizenden politieke tegenstanders te laten vermoorden of verdwijnen. De familie Marcos leefde in luxe met gestolen geld uit de schatkist terwijl de overwegend arme bevolking verkommerde: de collectie van 3.000 paar schoenen en vijftien bontjassen van Imelda Marcos is wereldberoemd.

Als enige zoon was BBM, zoals Marcos jr. wordt genoemd, voorbestemd zijn vader op te volgen. Op 3-jarige leeftijd werd hij met een rol in een politieke campagnefilm gelanceerd in het openbare leven. Als student ging Bongbong naar elitescholen zoals de Britse universiteit Oxford, al zou hij nergens een diploma hebben gehaald. Zijn loopbaan was al uitgestippeld: in zijn kinderkamer hing een portret van Bongbong op een wit paard met een kroon op zijn hoofd, de bijbel en Filipijnse vlag in de hand.

Ondenkbaar

Dat de familie weer aan de macht zou komen leek echter ondenkbaar, omdat de afgelopen dertig jaar juist liberaal-democratische leiders werden gekozen. Na de dood van Marcos senior in 1989 keerde de familie terug naar de Filipijnen. BBM, die voor zijn vaders val al politicus was, werd in 1991 volksvertegenwoordiger en daarna gouverneur van Ilocos Norte, waar Marcos zijn machtsbasis heeft.

Dat was een springplank naar de landelijke politiek, waarbij de familie groot inzette op sociale media om de zwarte kanten van de dictatuur wit te kunnen wassen zonder tegenspraak of lastige vragen. Die netwerken van desinformatie in combinatie met rozige nostalgie naar het autoritaire verleden zijn volgens analisten de sleutel tot Marcos’ succes.

Over zijn denkbeelden heeft de dictatorszoon weinig losgelaten. Hij zou voor herinvoering van de doodstraf zijn. Over corruptiebestrijding heeft hij gezegd dat als zijn familie daarvoor wordt aangepakt, alle Filipijnse politieke families met boter op het hoofd zullen vallen. Tegenstanders van de Marcos-familie zeggen te volharden in hun pogingen hem te diskwalificeren voor het hoogste ambt, onder meer omdat Marcos junior heeft geweigerd miljarden aan belasting over zijn erfenis te betalen.

Op grond van Marcos’ meerderheid verwacht politiek commentator Richard Heydarian dat BBM na zijn inauguratie in juni zal proberen de grondwet te wijzigen om zijn macht ten koste van de Filipijnse democratie te consolideren. ‘Duterte had de discipline niet om zijn autoritaire agenda door te zetten, maar die historische kans valt nu de Marcos-familie toe’, aldus Heydarian tegen de Amerikaanse nieuwszender CNN.

Dodelijke schietpartijen

In de Filipijnen worden president en vicepresident apart van elkaar gekozen. Naast de president en vicepresident werden nog eens 18.000 politieke functies op nationaal, provinciaal en plaatselijk niveau vervuld. De driedubbele stembusgang verliep, ondanks enkele dodelijke schietpartijen die zeven mensen het leven kostten, relatief rustig.

De verkiezingsuitslag heeft verstrekkende geopolitieke gevolgen gezien het strategische belang van de Filipijnen in de Indo-Pacific. De Verenigde Staten, bondgenoot van de Filipijnen, hebben Duterte de afgelopen zes jaar grotendeels links laten liggen door zijn anti-Amerikaanse opstelling en zijn nietsontziende aanpak van drugscriminaliteit.

Als Washington Marcos ook negeert, gaat dat ten koste van Amerikaanse ambities om de militaire samenwerking met Manilla te intensiveren door met Amerikaanse troepen en geavanceerde wapensystemen in de regio meer tegenspel te bieden aan Chinese ambities, met name in de betwiste Zuid-Chinese Zee. De familie Marcos, die tot hun val in 1986 door Washington in het zadel werd gehouden, hecht ook aan goede relaties met Beijing. Voordat Bongbong Marcos de landelijke politiek inging leidde hij regelmatig delegaties van jong politiek talent op uitwisselingsreizen naar China.

Meer over