NieuwsRwanda-tribunaal

Félicien Kabuga, ‘financier van de genocide’ in Rwanda, na 26 jaar voor de rechter

Bijna een kwart eeuw nadat er een arrestatiebevel tegen hem werd uitgevaardigd is een van de hoofdverdachten van de Rwandese genocide woensdag in Den Haag voor het eerst voor een strafrechter verschenen. Aanklagers van het Rwanda-tribunaal houden Félicien Kabuga verantwoordelijk voor de uitroeiing van honderdduizenden Tutsi’s tussen 7 april en 17 juli 1994. 

Foto's van omgekomen families in het genocide-herdenkingscentrum in Kigali, de hoofdstad van Rwanda.Beeld AP

De 85-jarige Kabuga moet eigenlijk in de Tanzaniaanse stad Arusha worden berecht, waar het hoofdkantoor van het Rwanda-tribunaal is gevestigd. Maar zijn advocaten hebben voor elkaar gekregen dat hij voor medisch onderzoek tijdelijk in Den Haag mag worden opgesloten, totdat het proces tegen hem in Tanzania verder inhoudelijk zal worden behandeld. De hoogbejaarde verdachte zou in Tanzania gevaar lopen door het coronavirus. Het is niet duidelijk wanneer dat gevaar is geweken.

Decennialang voortvluchtig

Félicien Kabuga wist decennialang voortvluchtig te blijven dankzij het gebruik van tientallen aliassen. In mei werd hij in een buitenwijk van Parijs gearresteerd. ‘Deze arrestatie laat zien dat plegers van genocide ter verantwoording kunnen worden geroepen, ook 26 jaar na hun misdaden’, aldus hoofdaanklager Serge Brammertz, kort na de arrestatie. De steenrijke zakenman zou een van de belangrijkste geldschieters en organisatoren zijn geweest van bendes van de Hutu-meerderheid in Rwanda. 

In de maanden voor de strak georganiseerde moordcampagne tegen de Tutsi’s werden onder zijn leiding ruim een half miljoen kapmessen en andere wapens het land ingevoerd. Daarmee hebben de Hutu-bendes in honderd dagen 800 duizend Tutsi’s afgeslacht. Zijn fortuin diende ook als brandstof voor propagandamachine en radiozender Radio Télévision Libre des Mille Collines (RTLM), waar hij directeur van was. RTLM speelde een sleutelrol in de haatcampagne tegen de Tutsi-minderheid. Kabuga wordt dan ook ‘financier van de genocide’ genoemd.

‘De heer Kabuga is moe’

De zitting markeerde een uniek moment voor de slachtoffers en nabestaanden van de Rwandese genocide. Via een live videoverbinding konden zij zien hoe Kabuga in een rolstoel de zaal werd binnengereden. Publiek en pers waren niet welkom in de zaal vanwege de coronarestricties. Hij maakte een slaperige indruk. ‘De heer Kabuga is erg moe’, zei Emmanuel Altit, de Franse advocaat van Kabuga. Het doel van de zitting was om de laatste stand van zaken rond het onderzoek te bespreken. Ook werd de twee uur durende aanklacht tegen de verdachte uitgesproken. De inhoudelijke behandeling van de strafzaak zal later in Tanzania plaatsvinden.  

‘De heer Kabuga was in Rwanda tijdens de massale moordpartijen en moet dus op de hoogte zijn geweest van de misdaden’, betogen de aanklagers. Het is kwalijk dat hij zijn invloedrijke positie niet heeft gebruikt om de massale slachtpartijen te voorkomen, zo vervolgden de aanklagers tijdens het voorlezen van de aanklacht. In plaats daarvan heeft hij zijn fortuin en invloedrijke positie ingezet met maar één doel: het plegen van genocide op de Tutsi’s. Kabuga heeft weliswaar niet direct deelgenomen aan de slachtpartijen, toch is hij net zo schuldig als de daders.

Kabuga hoorde de aanklachten duimendraaiend aan. Zijn advocaat hield het kort: ‘Mijn cliënt weerspreekt alle aanklachten, hij is niet schuldig.’

Update aanklacht

Brammertz denkt nog zes maanden nodig te hebben voor de start van het proces tegen Kabuga. ‘Dat is langer dan gewenst’, merkte hij op. Hij wil de aanklacht updaten en moet daarvoor getuigen en slachtoffers opsporen en opnieuw spreken. Kabuga’s advocaat en rechter Iain Bonomy hamerden op het belang van een ‘snelle maar zorgvuldige afwikkeling’ van het onderzoek gezien de medische toestand van de verdachte.

Het Rwanda-tribunaal werd kort na de genocide door de VN Veiligheidsraad opgericht. Het houdt zich bezig met de berechting van de volkerenmoord en andere serieuze misdaden onder het internationaal recht die tussen 1 januari en 31 december 1994 in Rwanda zijn gepleegd. Het tribunaal heeft 96 personen aangeklaagd, waarvan 61 zijn veroordeeld. In 2015 sloot het tribunaal zijn deuren. Lopende zaken, zoals die tegen Kabuga, worden afgehandeld door het Internationaal Restmechanisme voor Straftribunalen.

Lees hier verder

Een van de meest gezochte mannen van Rwanda, de schatrijke zakenman Félicien Kabuga, is zaterdag opgepakt in de buurt van Parijs. Hij speelde een sleutelrol in de genocide van 1994.

Meer over