Faits divers

Michel Noir is nog steeds een mooie man, zijn haar nog altijd zwart en zijn lengte onverminderd een meter zevenennegentig....

Af en toe verschijnt er nog een berichtje in de krant, een bescheiden naschok terwijl de resten van de ingestorte kathedralen van zijn carrière allang zijn opgeruimd. Vorige week drukte het blad Lyon Mag de facsimile af waar zwart op wit stond dat Noir eind 1989 een miljoen franc had ontvangen, cash. Een bouwonderneming had langs die weg laten weten Noir als een goede kandidaat voor het burgemeesterschap van de tweede stad van Frankrijk te beschouwen.

Het begon in 1986 met een ministerschap in het kabinet van Jacques Chirac, en de algemene voorspelling van een grote politieke loopbaan. 'Michel Noir benadert de persoonlijkheid waarvan de Fransen houden, als abbé Pierre en commandant Cousteau', schreef een bekende onderzoeksjournalist. En een nog bekendere collega: 'De nieuwe politicus is opgestaan. Moreel, mediatiek, pragmatisch, regionaal en post-'68. Zijn archetype: Michel Noir.'

Dankzij de gulle bouwonderneming, Bouygues genaamd, wist Noir het burgemeesterschap van Lyon te veroveren. In de jaren die volgden, werden er veel openbare werken verricht in Lyon. Er kwamen duizenden parkeerplaatsen bij en een nieuwe rondweg om de Autoroute du Soleil te ontlasten. De plannen waren nog groter: nieuwe metrolijnen, nieuwe faculteiten voor de universiteit, een nieuw TGV-station, een heliport, aanpassing van de Rhone-oevers. Achttien miljard franc moest het kosten, maar dan zou Lyon weer om door een ringetje te halen zijn.

Michel Noir is diep gevallen. Hij eindigde met anderhalf jaar voorwaardelijke gevangenisstraf wegens corruptie, en een verbod om zich vijf jaar lang met de politiek te bemoeien. Zijn dochter wil hem niet meer kennen, net zo min als zijn partijvrienden. 'Mijn politieke leven is afgelopen', zegt Michel Noir nu. De woede moet eruit. Tegen 'deze tijd die zich voedt met lijken, elke zaterdag moet er een lijk komen om het volk tevreden te stellen'. Tegen Frankrijk, het land van 'drie wereldrecords; dat van de slaappillen, van de verklikkers, van de zelfmoorden onder jongeren.'

Zijn politieke leven is afgelopen. Maar niet zijn hele leven. De voormalige burgemeester is weer opgestaan als toneelspeler en romanschrijver. Ook weer niet zó verbazend in een land waar het publiceren van een boek zoniet als de voorwaarde voor een politieke carrière, dan toch wel als een sterke aanwijzing voor ambities in die richting wordt beschouwd. Zijn eerste boek heet Bénédicte. Zijn eerste rol op het toneel was Oom Wanja. 'Een tragedie spelen betekent een tragedie verwerken.'

Noir heeft wellicht zijn tragedie verwerkt. Zover is Lyon nog niet. Deze zomer ging de snelweg open waarvoor Noir destijds de opdracht had gegund aan zijn bouwende weldoener Bouygues. Het contract dat de mooie burgemeester in 1989 had gesloten bleek geen addertje, maar een hele slangenkuil onder het gras te verbergen.

Even daargelaten dat de nieuwe périphérique nord niet de begrote 3,7 miljard franc had gekost, maar zes miljard; de dag dat de nieuwe weg openging bleken de files in Lyon niet opgelost, zoals je zou verwachten met een nieuwe snelweg. Ze waren verdubbeld. De kleine lettertjes van het contract stipuleerden dat de automobilisten zouden worden 'aangemoedigd' de nieuwe weg te nemen.

Op de ochtend dat de weg openging, bleek dat de oude gratis weg door Lyon, de boulevard Laurent Bonnevay die dagelijks door tienduizenden Lyonnezen werd genomen, was 'aangepast'. De vierbaansweg was versmald tot één baan in beide richtingen. Bovendien stonden er stoplichten, bij wijze van verzekering dat het verkeer vooral niet zou opschieten.

Lyon, niet alleen bekend vanwege het lekkere eten maar ook vanwege het verzet tijdens de oorlog, ontstak in toorn. Temeer omdat voor het gebruik van de tien nieuwe kilometers asfalt per keer 16 franc moest worden neergeteld. En dat terwijl de bouw al voor meer dan de helft door de gemeente en de regio Lyon was betaald. Een spontane boycot van de rondweg noord brak uit. De Communistische Partij, de vakbond CGT, de Nationale Federatie van Onafhankelijke Taxi's, de Vereniging van Woedende Motorrijders alsmede het Collectief voor Kosteloosheid en Tegen Zwendel haalden 25 duizend handtekeningen op.

Eind september vonniste de rechter dat de boze Lyonnezen gelijk hadden. De beperkingen op de boulevard Laurent Bonnevay waren een 'aantasting van de vrijheid van gaan en komen', en moesten worden weggehaald. Raymond Barre, de opvolger-burgemeester van Michel Noir, probeert al maanden de prijs van de nieuwe rondweg gehalveerd te krijgen van 16 naar 8 franc. Hij heeft zijn buik vol van de zaak. Wat hem betreft moet Lyon de periode-Noir vergeten.

In de partij zijn ze bang dat Noir zijn terugkeer voorbereidt. President Chirac heeft hem een 'grote klootzak' genoemd. Toch heeft Noir op hem gestemd. Maar terugkeren, nee. Hij citeert liever Nietzsche: 'De kunst zorgt voor wie het slecht heeft.'Martin Sommer

Meer over