Nieuws

Facebook verbijstert critici: knuffelende katten zouden op het platform populairder zijn dan polariserend nieuws

Het Amerikaanse socialemediabedrijf Facebook heeft voor het eerst een overzicht gegeven van de meest bekeken berichten op zijn newsfeeds. Critici zijn verbijsterd: ‘Een enorm raar document.’

Twee katten, uit een filmpje dat volgens Facebook tot de populairste items behoort op zijn nieuwsoverzichten.   Beeld Tumblr
Twee katten, uit een filmpje dat volgens Facebook tot de populairste items behoort op zijn nieuwsoverzichten.Beeld Tumblr

Is Facebook een bolwerk van haatnieuws en extreme meningen, of juist een vriendelijk netwerk waar mensen kattenfilmpjes bekijken en op zoek gaan naar door Unicef verstrekte informatie over covid-19? Dit debat laait op nu Facebook data vrijgeeft van de meest bekeken berichten op zijn platform. Door een andere meetmethode komt hieruit een totaal ander beeld naar voren dan externe onderzoekers schetsen.

Een zwarte en een grijze kat lopen gezellig samen door de sneeuw, kopjes tegen elkaar en de staarten om elkaar heen geslingerd; een webshop met cannabis-producten voor medisch gebruik; ‘Mijn ongelofelijke recepten’ en iemand die christelijke T-shirts verkoopt: dergelijke sites prijken op Facebooks lijst van de twintig populairste bestemmingen in de newsfeed-lijsten van Amerikaanse gebruikers.

Verwarring

Een schril contrast met het beeld dat externe onderzoekers en journalisten al langer schetsen van een gigantische onlinecafé waar vooral radicale berichten naar boven komen en de verwarring compleet is. Neem de dagelijkse toptien van best presterende berichten op Facebook die columnist Kevin Roose van The New York Times bijhoudt. Telkens duiken hierin de namen op van uitgesproken rechtse commentatoren als Ben Shapiro, wiens Facebookpagina meer volgers heeft dan de krant The Washington Post. Zijn posts kunnen steevast rekenen op de meeste likes en commentaren. Bovendien worden ze het vaakst gedeeld. Roose maakt voor zijn metingen gebruik van gereedschap dat Facebook zelf beschikbaar stelt (CrowdTangle) en dat intern bij Facebook onder vuur ligt omdat dit volgens sommigen een vertekend beeld van Facebook zou geven.

CrowdTangle meet anders dan Facebook nu zelf doet: niet de interactie met berichten is van belang, maar alleen hoe vaak een bericht is bekeken. Roose spreekt in een serie tweets zijn verbazing uit over wat hij een ‘enorm raar document’ noemt. De journalist trekt de vergelijking met Spotify: ‘Als je wilt weten wat de populairste liedjes op Spotify zijn, ga je ook niet kijken hoe vaak ze opduiken in playlists of in zoekresultaten. Nee, je kijkt hoe vaak mensen die liedjes hebben afgespeeld.’

QAnon

Een ander bezwaar is de lijst van de populairste domeinen op Facebook, met YouTube, Amazon en Unicef in de topdrie. Maar wat zegt het dat YouTube bovenaan staat, vraagt Roose zich af: dat kunnen kattenfilmpjes zijn of QAnon-filmpjes. Het zijn nutteloze data, stelt hij. Facebook stelt in zijn rapport Widely Viewed Content juist dat ‘transparantie een belangrijk onderdeel is in alles wat we doen’.

Critici zien dat anders. ‘Dit is gewoon nog meer pr’, zegt bijvoorbeeld socialemediaonderzoeker Jennifer Grygiel in The Washington Post. Volgens haar dient het rapport maar één doel: het onderzoek van Roose en anderen onderuithalen waarin zij Facebook neerzetten als een site waarop nieuws en politiek de meeste reacties oproepen. Inderdaad benadrukt Facebook op verschillende plekken dat nieuws niet zo’n belangrijke rol speelt.

Volgens de krant moet het rapport worden gezien in het licht van een bredere poging van Facebook om onafhankelijke onderzoekers in diskrediet te brengen of ze zelfs – inclusief persoonlijke accounts – van het platform te weren. Dit laatste gebeurde onlangs met een onderzoeksteam van de Universiteit van New York. ‘Alsof ExxonMobil zijn eigen studie naar klimaatverandering uitbrengt’, vat een voormalige Facebookmedewerker in dezelfde krant de strategie van zijn oud-werkgever samen.

Meer over