Expositie van dubbele boodschappen in De Waag Pinda's met verhaaltje op de markt van Leiden

Koop je zaterdag op de markt van Leiden pinda's bij de familie Mertens, knopen bij Ko IJsbrandij of koek bij Ton van Schooten, dan krijg je er hun verhaal bij, gedrukt op het papieren zakje....

Van onze verslaggeefster

Judith Koelemeijer

LEIDEN

Dat de schoonvader van Anja niet van knoflook hield en daarom zijn knoflooknootjes sexnootjes noemde (er zijn nog klanten die er om vragen). Dat je bij Ko echt niet moet proberen een knoop terug te brengen die niet van hem is, want al heeft hij tienduizenden knopen: hij kent ze allemaal. En dat er vroeger meer koek verkocht werd omdat nu alleen 'oma of tante Bep' nog een koektrommel op tafel hebben staan.

Of het nu kunst is, weten de marktlui zelf niet helemaal zeker, al worden de koek- en knopenzakjes wel onder die noemer gepresenteerd op de expositie mART in de Waag in Leiden. Het zakje met de dubbele boodschap is een geslaagd project van Mirjam de Zeeuw, een van de kunstenaars die in het kader van de toeristische zomermanifestatie 'negen eeuwen Leidse markt' door het Centrum Beeldende Kunst (CBK) in Leiden gevraagd werd 'iets te doen' met het thema markt. En dan liefst iets wat zou gaan over 'de wisselwerking tussen kunstenaars, marktkooplieden en marktbezoekers', of over 'de relatie tussen heden en verleden'.

Een aantal kunstenaars maakte werk voor in de Waag, anderen werkten op locatie. Zo steekt uit een gevel op de Beestenmarkt een gespierde mannenarm, met in de hand een paar worsten die wiegen in de wind. Het is een van de 'handreikingen' van Leontien Siers, die op een aantal plaatsen in de stad verwijst naar het soort markt dat hier in vroeger tijden gehouden werd. Op de vreemdste plekken doemen die armen op, met in de hand zonnebloemen, een stoeltje, of een tros tomaten.

De armen van Siers zijn een wel heel letterlijke illustratie van het thema, zoals ook de marktkramen van het kunstenaarscolletief Patch

work niet het 'vervreemdende effect' hebben dat volgens Nicole Roepers van het CBK bij het geven van de opdrachten een van de uitgangspunten was. De kramen-op-ware-grootte drijven in de Nieuwe Rijn voor de Waag. Ze zijn gemaakt van de rood-, groen- en blauw-wit gestreepte tassen die je overal op de markt meekrijgt. De tassen die het dak vormen zijn gebleekt door de zon. Ze wapperen in de wind, als rieten rokjes of parasollen. Vrolijk, dat wel. I love de markt, heet het.

De expositie in de de Waag toont modellen van de beelden op locatie en nieuw werk van een aantal kunstenaars. In twee vitrines liggen bier- en wijnmaten uit de achttiende eeuw, een bruikleen van Museum de Lakenhal die ongetwijfeld de 'relatie met het verleden' moet oproepen, maar daarvoor te weinig tot de verbeelding spreekt. Het allegaartje staat dicht op elkaar op de uitgesleten straatstenen, zodat je er net als op de markt zig-zaggend doorheen moet.

Op de muren rondom is een bies gemaakt van pollaroids die Ari Versluys en Elly Uyttenbroek maakten van Leidse marktkooplieden ('eindelijk al mijn vrienden op de foto', schreef iemand in het gastenboek). Ze staan er allemaal hetzelfde op: voor een scherm, recht de camera inkijkend, met een geliefd attribuut uit de eigen kraam in de hand.

Je ziet er een stoere jongen met een banaan in elke hand, een verlegen meisje achter een kaas, een trotse slager met een konijn, een verkoper met het zelfgeschreven prijskaartje van leggings. De bonte portrettengalerij maakt meer indruk dan de grote, al te gewone familiefoto's van marktlieden op de buitenmuur van het stadhuis, gemaakt door hetzelfde fotografenkoppel.

Dat je het marktwezen niet zo letterlijk of serieus hoeft te nemen, laat Rietveld Academie-studente Claudia Liechty zien. In de Waag exposeert ze haar eindexamenfoto's van reuzengroente: een enorme ui die ze voor haar blote buik houdt, een gigantische biet waarachter haar hele bovenlijf schuil gaat. Op video vertoont ze een kort interview dat ze had met de kweekster van de grootste prei ter wereld.

En dan kan zoiets gewoons als een prei verrassend hilarische trekjes krijgen. De vrouw kweekte die reuzenprei omdat ze zo'n klein achtertuintje had, vertelt ze. 'Ik dacht: als ik nou grote groenten kweek, kan ik er langer van eten.' Haar verhaal klinkt keer op keer door de Waag. 'Op een gegeven moment ging het zover dat ik elke dag met een centimeter in de tuin lag.'

Haar relaas, en dat van de marktkooplui op de papieren zakjes van Mirjam de Zeeuw, blijven je meer bij dan de beelden van mART die op het marktleven geïnspireerd zijn.

mART, negen eeuwen markt in Leiden. In de Waag en op diverse locaties in de binnenstad. Tot en met 18 augustus.

Meer over