Experts vinden paniek over aids-test onnodig

Ziekenhuizen die mensen op de aanwezigheid van het HIV-virus hebben onderzocht met behulp van de omstreden IMX-test van Abbott, vinden de paniek over de ondeugdelijkheid van de test overdreven....

Van onze verslaggeefster

AMSTERDAM

Vandaag maakt minister Borst van Volksgezondheid de namen bekend van de vijftig medische instellingen die de Abbott-methode hebben gebruikt. Volgens een woordvoerder van het ministerie weten sommige klinieken en instellingen niet eens zeker of ze de test hebben gebruikt. Ook wordt bekendgemaakt waar het publiek met vragen terecht kan.

De test van het Amerikaanse bedrijf Abbott werd vrijdag op last van het ministerie van Volksgezondheid uit de handel genomen toen bleek dat de methode onbetrouwbaar is. De test faalt bij mensen met een extreem hoog gehalte anti-stoffen in het bloed. Dit werd in Zweden ontdekt toen een ziekenhuis tijdens een staking van ziekenhuispersoneel een bloedmonster naar een ander laboratorium stuurde en het verschil aan het licht kwam.

Van de vijftigduizend mensen die in Nederland een Abbott-test hebben ondergaan, zijn er volgens de Inspectie voor de Volksgezondheid hooguit vijf mensen die zonder het te weten toch het HIV-virus onder de leden hebben. Habraken zegt in een reactie de gebeurtenissen te betreuren. Hij waarschuwt echter voor het ontstaan van een hype. 'Wij openen dinsdag een aantal hotlines voor onze klanten. Artsen kunnen daar rustig bij professionals informatie inwinnen. Daarmee hopen we de paniek die nu de ronde doet, weg te nemen.'

Een woordvoerster van het Academisch Ziekenhuis Utrecht (AZU) noemt de kritiek op de Abbott-test 'volstrekt ongefundeerd'. 'Abbott heeft ons vorige week telefonisch laten weten dat er wereldwijd van de twee miljoen testresultaten vier vals-negatief waren. Waar praat je dan over? Hoe hoog is het menselijke foutpercentage? Daar heb je toch ook in iedere laboratoriumtest mee te maken.'

Zij wijst erop dat de nu omstreden testmethode regelmatig aan een nationale kwaliteitscontrole werd onderworpen. Van tijd tot tijd werd naar alle laboratoria die de test gebruikten, een bloedmonster gestuurd om te beoordelen of dat monster eenduidig geïnterpreteerd werd. Problemen met de test hebben zich tijdens die controles nooit gemanifesteerd.

Het AZU heeft de test vanaf september 1995 bij ongeveer duizend mensen gebruikt. Angst voor verkeerde testresultaten is volgens de woordvoerster ongegrond. 'Wij hebben van Abbott begrepen dat de problemen zich kunnen voordoen bij testresultaten die noch duidelijk positief, noch duidelijk negatief zijn. Wij onderwierpen bloedmonsters met een dergelijk resultaat altijd al aan een tweede proefneming.'

Het AZU gebruikt na de berichten over de onbetrouwbare IMX-test een andere test van de firma Abbott. 'Het schrijnende is dat we juist op deze nieuwe test waren overgestapt omdat die als heel gevoelig bekendstond bij lage concentraties antistoffen. Met de test kon iemand die pas aan het begin van het ziekteproces stond, al duidelijkheid krijgen.'

Abbott maakte het nieuws over de onbetrouwbaarheid van de test zelf bekend. Het bedrijf had wereldwijd vier meldingen gekregen van verkeerde resultaten. Het Academisch Ziekenhuis Leiden (AZL) meldde Abbott vorig jaar al dat de test niet honderd procent betrouwbaar was. Het ziekenhuis stapte toen over op een andere methode.

Volgens een woordvoerder van het AZL zijn toen alle serums aan een nieuwe proef onderworpen. 'Iedereen is daarvan op de hoogte gesteld. Wij hebben geen verontruste mensen aan de telefoon gehad.'

Ziekenhuizen noemen het tijdstip waarop het nieuws over de ondeugdelijke HIV-test naar buiten is gebracht, ongepast. In het paasweekeinde was in de meeste ziekenhuizen alleen de eerste-hulpafdeling in bedrijf. 'Wij zijn door de berichten compleet overvallen', aldus de woordvoerster van het AZU.

'Vrijdagavond na het journaal kwamen er tientallen telefoontjes binnen. We hebben de bellers gevraagd dinsdagochtend opnieuw contact op te nemen. We konden tijdens de paasdagen niets organiseren. We hadden niets op papier, we weten net zoveel als wat in de media verschijnt. Ik vind het heel erg dat mensen nu het hele weekeinde in de zorgen hebben gezeten.'

Het AZU beslist vandaag of iedereen die in Utrecht de IMX-test heeft ondergaan, opnieuw getest zal worden. Ook het Nijmeegse Radboudziekenhuis wil eerst overleg met andere laboratoria en met de Inspectie voor de Volksgezondheid afwachten. Naar verluidt onderwerpt het Amsterdamse Slotervaartziekenhuis vandaag wel alle zevenhonderd bloedmonsters die in het ziekenhuis met de Abbott-methode zijn getest, aan een nieuwe proef met een andere test.

Niet alleen in Nederland is de Abbott-test verboden. Ook in België, Denemarken, Zwitserland, Duitsland, Italië en Noorwegen is de test uit de handel genomen. De problemen lijken het grootst in Denemarken, waar de test is gebruikt om donorbloed te controleren. De vierduizend patiënten aan wie dat bloed is toegediend, lopen het risico via bloedtransfusie met het HIV-virus besmet te zijn geraakt.

Meer over