Exoplaneet tolt als een razende rond

Leidse sterrenkundigen hebben voor het eerst de rotatiesnelheid gemeten van een exoplaneet - een planeet bij een andere ster dan de zon. Bèta Pictoris b draait elke acht uur om zijn as.

AMSTERDAM - De draaisnelheid aan de evenaar van de gasplaneet, die ongeveer 16 keer zo groot is als de aarde, is maar liefst 25 kilometer per seconde.

Ignas Snellen en zijn collega's van de Leidse Sterrewacht bestudeerden de planeet op 17 december met de gevoelige Crires-spectrograaf van de Europese Very Large Telescope in Chili. Uit heel nauwkeurige dopplermetingen konden ze de draaisnelheid afleiden. De resultaten worden vandaag gepubliceerd in Nature.

Bèta Pictoris is een ster aan de zuidelijke hemel op 63 lichtjaar afstand van de aarde. De Nederlands-Amerikaanse infraroodsatelliet IRAS ontdekte dertig jaar geleden al dat de ster omgeven wordt door een schijf van gas en stof. In 2008 werd een planeet ontdekt in die stofschijf, op ongeveer 1,2 miljard kilometer afstand van de ster, en met een omlooptijd van een kleine twintig jaar.

In ons eigen zonnestelsel blijken zware planeten een hogere draaisnelheid te hebben dan lichtere planeten. De oorsprong van die relatie is niet bekend, maar heeft ongetwijfeld te maken met de manier waarop planeten ontstaan. De hoge rotatiesnelheid van Bèta Pictoris b past volgens de Leidse sterrenkundigen goed in dit beeld, ook al is de massa van de planeet niet nauwkeurig bekend.

Bèta Pictoris b is pas 20 miljoen jaar oud. De jonge, warme planeet zal in de komende honderden miljoenen jaren afkoelen en inkrimpen. Als gevolg daarvan neemt de draaisnelheid nog verder toe, zodat een 'dag' op de planeet uiteindelijk slechts een uur of drie lang zal zijn.

Met de toekomstige European Extremely Large Telescope moet het mogelijk zijn om dit soort metingen nog veel nauwkeuriger te doen en zelfs wolken in de dampkring in kaart te brengen.

undefined

Meer over