Ex-rechters in beklaagdenbank wegens liegen onder ede

De oud-rechters Pieter Kalbfleisch en Hans Westenberg worden vervolgd wegens meineed in de Chipshol-zaak. Vandaag begint de regiezitting in hun strafproces. De belangen van de Nederlandse staat zijn groot.

DOORWIL THIJSSEN

Vertrouwen

Liegende rechters zijn een nachtmerrie, stelt voorzitter Erik van den Emster van de Raad voor de rechtspraak, die de belangen van rechters behartigt. 'Als een chirurg een fout maakt, heeft die chirurg een fout gemaakt. Maar als een rechter een fout maakt, wordt dat dé rechterlijke macht aangerekend.'

De vervolging van twee oud-rechters voor meineed schaadt volgens Van den Emster het vertrouwen in de rechterlijke macht. Bovendien gaat het niet om de eerste de beste oud-rechters: Hans Westenberg was vicepresident van de rechtbank in Den Haag, Pieter Kalbfleisch was bestuursvoorzitter van de Nederlandse Mededingingsautoriteit (NMa), die toeziet op kartelvorming.

Toch moet deze strafzaak volgens Van den Emster niet worden 'gedramatiseerd' - het is immers 'een incident'. Een zaak als deze is in Nederland nooit eerder voorgekomen. Er zijn wel voorbeelden van disciplinaire maatregelen tegen slecht functionerende rechters, maar meineed 'is van een heel andere categorie'.

Tegenwerking

Projectontwikkelaar Peter Poot van Chipshol denkt daar heel anders over. Hij is de benadeelde in deze zaak, en zegt 'stelselmatig' door deze oud-rechters en anderen te zijn tegengewerkt. Poot noemt het veronderstelde liegen onder ede van Kalbfleisch en Westenberg geen incident, maar 'het topje van de ijsberg': in juni vorig jaar zijn vier Haarlemse (oud-)rechters in de Chipshol-zaak verhoord over de plotselinge wissel van de rechter die een aantal voor Chipshol gunstige uitspraken had gedaan. Toen de hoogte van een schadevergoeding moest worden bepaald, werd hij plotseling vervangen.

In de verhoren hierover hebben betrokkenen onder ede tegenstrijdige verklaringen afgelegd, maar ze worden niet voor meineed vervolgd. Peter Poot en zijn vader Jan proberen justitie via een artikel-12-procedure alsnog te dwingen tot vervolging van deze rechters over te gaan.

Belangen

Vader en zoon Poot procederen al 18 jaar tegen de staat, die hen stelselmatig zou tegenwerken hun grond rond Schiphol te ontwikkelen. Door de 'vriendjespolitiek' van onder meer Kalbfleisch en Westenberg zeggen zij 450 hectare grond ten onrechte te zijn kwijtgeraakt. Peter Poot noemt het 'uitermate moeilijk' om tegen de staat je recht te halen: 'Dat lukt alleen met veel volharding en een wonder.'

Het wonder is de maîtresse van Kalbfleisch, die in 2011 plotseling opdook en als klokkenluider belastende verklaringen tegen haar minnaar en Westenberg heeft afgelegd.

De belangen van de staat zijn groot: 'Als wij winnen', zegt Poot, 'moet je denken aan claims met een gouden randje.' Het gaat om miljarden.

De directeur Juridische Zaken van minister Opstelten heeft Poot al schriftelijk laten weten dat 'niet uit de verhoren blijkt dat er onrechtmatig is gehandeld door de staat'.

Het proces

De strafzaak, vandaag voor de rechtbank in Utrecht, gaat uitsluitend over meineed. Er is onmiskenbaar een redelijk vermoeden van schuld, stelt hoogleraar straf- en strafprocesrecht Tineke Cleiren. Maar dat zegt nog niet dat meineed kan worden bewezen. Bovendien zegt een veroordeling niets over de aard en omvang van het liegen, en gaat het proces niet over de schade die daarvan het gevolg is. Jan en Peter Poot kunnen zich als benadeelden voegen in het geding, maar een rechter besluit daartoe alleen als de zaak ongecompliceerd is.

Kalbfleisch en Westenberg riskeren een celstraf van zes jaar. Bij een veroordeling zal Jan Poot claims tegen de staat indienen. Ook wil hij Kalbfleisch en Westenberg aanklagen wegens belangenverstrengeling. De NMa, waarvan Kalbfleisch topman was, onderzoekt of de oud-bestuurder een rol speelde in oneerlijke concurrentie rond Schiphol.

Oproep

Nationale Ombudsman Alex Brenninkmeijer stuurde het Nederlandse Juristenbladeen opiniestuk waarin hij de meineedkwestie een 'ernstige cultuurfout' noemt. Hij roept 'iedere rechter of betrokkene die meer over deze zaak weet - ook al is het pijnlijk of belastend' op om zich uit te spreken. De ombudsman mist, schrijft hij, verklaringen op eigen initiatief van betrokkenen, zodat transparantie ontstaat die bij een goede rechtspraak hoort. 'Dit gebrek aan transparantie is fnuikend voor het vertrouwen in de rechter.'

Niemand heeft zich gemeld.

Onkostenvergoeding

Ook fnuikend voor het vertrouwen in een onafhankelijk rechtssysteem is het feit dat de Raad voor de rechtspraak de kosten betaalt van de civiele procedure die Westenberg heeft aangespannen tegen advocaat Hugo Smit en publicist Micha Kat, die publiek maakten dat Westenberg als rechter onrechtmatig contact met een Chipshol-advocaat had gezocht. De claims die uit deze civiele zaak voortvloeien, worden eveneens door de Raad bekostigd.

Volgens Jan en Peter Poot zijn daarmee al meer dan 200 duizend euro uit publieksgelden betaald. Woordvoerder Michiel Boer van de Raad voor de rechtspraak wil geen oordeel geven over het vergoeden van Westenbergs rechtsbijstandskosten. Ook wil de Raad de hoogte van de kosten niet bekendmaken. Wel benadrukt Boer dat de Raad 'zoiets nooit meer zal doen'.

De voormalige rechters Pieter Kalbfleisch en Hans Westenberg hebben volgens het Openbaar Ministerie onder ede gelogen. Zij zouden hebben samengespannen tegen Chipshol, een gebiedsontwikkelaar die 600 hectare bouwgrond rond de luchthaven Schiphol wilde exploiteren. Oud-rechter Kalbfleisch zou een rechtszaak over deze grondexploitatie aan zijn vriend Westenberg hebben toebedeeld, met als doel dat Chipshol die zou verliezen. Een voormalig zakenpartner van Chipshol en vriend van Kalbfleisch zou hen daartoe hebben aangezet.

Chipshol-eigenaren Jan en Peter Poot zijn na het vonnis van Westenberg 450 hechtare grond kwijtgeraakt. Ze gingen in beroep en werden in het gelijk gesteld, maar kregen daarmee hun grond niet terug.

De familie Poot procedeert al 18 jaar over veronderstelde 'vriendjespolitiek', corruptie en stelselmatige tegenwerking. Lang werden zij door juristen en de media als 'gestoorde gekken die spoken zien' weggezet. Hun situatie werd pas serieus genomen nadat de maîtresse van Kalbfleisch zich meldde. Deze vrouw, die onder Kalbfleisch werkte als griffier voor de rechtbank in Den Haag, heeft belastende verklaringen tegen de twee oud-rechters afgelegd. Zij zit inmiddels werkloos thuis.

Na de beschuldigingen van deze griffier vertrok Pieter Kalbfleisch in april 2011 als voorzitter van de Nederlandse Mededingingsautoriteit. Al eerder, in 2009, achtte het hof in Den Haag bewezen dat Westenberg onrechtmatig contact met een Chipshol-advocaat had gezocht. Westenberg, destijds vicepresident van de rechtbank in Den Haag, ging daarop met vervroegd pensioen. Hij kreeg een vertrekregeling van 75 duizend euro.

Chipshol versus staat, rechterlijke macht en Schiphol

undefined

Meer over