Ex-koning bereidt zich voor voor op terugkeer in Napels

Na een halve eeuw is het eind van de gouden ballingschap van de Savoia's nabij. Een voorstel van premier Prodi om door een grondwetswijziging de terugkeer toe te staan van Italiës vroegere koninklijke familie, heeft veel applaus geoogst, behalve bij de communisten en de Republikeinse partij....

Van onze correspondent

Jan van der Putten

ROME

Uit angst dat hij zijn troon zou verliezen, dekte Victor Emanuel III, Italiës derde koning, vrijwel tot het laatst het fascistische bewind van Mussolini. In mei 1946, vlak voor een referendum over monarchie of republiek, deed hij afstand ten gunste van zijn niet-besmette zoon Umberto II. Maar deze operatie om de monarchie te redden, mislukte.

Op 2 juni 1946 kozen de Italianen voor de republiek. Vier dagen later scheepte koningin Maria José, dochter van de Belgische koning Alberto I, zich in Napels in, samen met haar drie dochters en haar zoon Victor Emanuel, toen acht jaar oud. Een week later ging ook Umberto in ballingschap. Hij is de geschiedenis ingegaan als de 'meikoning'.

Umberto bleef tot zijn dood in 1983 wonen in Portugal, Maria José vestigde zich met de kinderen in Genève. Daar heeft ze vorig jaar haar negentigste verjaardag gevierd. De ballingschap van de Savoia's is gevuld met intriges en mysteries, familievetes, scheidingen, geslaagde en niet geslaagde zelfmoordpogingen en andere Dynasty-soap.

De meest bloedige episode speelde in 1978 op een eilandje tussen Corsica en Sardinië. Vanuit een jacht werd een kogel afgevuurd, die een jonge Duitse toerist doodde. Victor Emanuel, uitgegroeid tot bloeiend zakenman en jet-setter, zou de trekker hebben overgehaald. Jaren later sprak een rechtbank in Parijs hem vrij. Sindsdien kleeft aan de kroonpretendent de verdenking dat hij heeft geprofiteerd van klassenjustitie.

Het enige kind van Victor Emanuel en zijn vrouw Marina Doria is de nu 24-jarige Emanuel Filiberto. Twee van zijn andere voornamen, Reza en Ciro, zijn een hommage aan de ex-sjah van Perzië, die getuige was van het kerkelijk huwelijk van zijn ouders in Teheran. Het liefdesleven van de jonge prins is een zegen voor de roddelbladen. En als voetbalcommentator in een tv-sportprogramma komt hij miljoenen Italiaanse huiskamers binnen.

Een 'overgangsbepaling' in de grondwet van 1948 verbiedt de 'ex-koningen van het Savoiahuis, hun echtgenotes en hun mannelijke afstammelingen' de toegang tot Italië. Dat veto werd voor Maria José geschrapt toen ze weduwe werd. Maar het bleef gelden voor haar zoon en kleinzoon.

Na voorbereidend werk van president Scalfaro en minister Dini van Buitenlandse Zaken is premier Prodi de procedure begonnen om het veto op te heffen. De rechtse oppositie gaat graag akkoord, al ontwaart ze een politieke zet. Met dit 'rechtse' voorstel zou Prodi afstand willen nemen van de communisten. Victor Emanuel bereidt zich intussen al voor op zijn terugkeer in Napels, de stad waaruit hij 51 jaar geleden vertrok.

Meer over