Ex-gevangene wordt president toeristisch luxeoord Maldiven

Mohamed Nasheed..

Cor Speksnijder

AMSTERDAM Gevangenschap, verbanning en huisarrest. Gemalen glas door het eten. Langdurige onthouding van slaap. Het was de prijs die Mohamed Nasheed moest betalen voor zijn politieke overtuiging. Hij is nu president van de Maldiven.

Nasheed, in eigen land bekend als Anni, versloeg deze week het zittende staatshoofd bij de eerste vrije verkiezingen met meer partijen op de idyllische archipel in de Indische Oceaan. De zege maakt een eind aan het dertigjarige bewind van Maumoon Abdul Gayoom en is het voorlopige hoogtepunt van Nasheeds niet-aflatende campagne voor democratie. Zijn kritiek op Gayoom kwam hem in de loop der jaren te staan op in totaal zes jaar cel en verbanning naar afgelegen eilandjes. De beproevingen die hij in gevangenschap doorstond, maken hem voor zijn aanhangers tot een tweede Nelson Mandela.

Nasheed (41) was elf jaar toen Gayoom (nu 71) in 1978 aan de macht kwam. Onder Gayoom veranderden de Maldiven – een verzameling van bijna 1.200, meest onbewoonde koraaleilanden ten zuiden van India – van een vissersgemeenschap in een exclusief toeristisch lustoord, waar het gemiddelde inkomen per hoofd van de bevolking steeg tot het hoogste van Zuid-Azië. Maar volgens Nasheed kwamen de toeristendollars vooral terecht in de zakken van Gayoom en diens kliek. Hij bond de strijd aan met corruptie en zelfverrijking en werd een van de eerste dissidenten die de Maldiven hebben gekend.

Na zijn studie in Groot-Brittannië, waar hij in contact was gekomen met de Conservatieve Partij, ging Nasheed aan de slag als journalist. Zijn commentaren baarden opzien in een tijd dat er nog nauwelijks openlijk kritiek werd geleverd op de machthebbers. Het blad waarvoor hij schreef werd verboden en het bewind sloeg terug met bizarre aanklachten en straffen. Pogingen van Nasheed om een eigen partij op te richten werden telkens gedwarsboomd.

De marteling en dood van een 19-jarige jongen in de grootste gevangenis van het land, door Nasheed in 2003 aan de kaak gesteld, bleek een keerpunt. Er volgden massale straatprotesten en opstanden in gevangenissen; de afkeer van de eigenzinnige Gayoom groeide. Drie jaar geleden slaagde Nasheed erin een partij te laten registreren, die zich ontwikkelde tot een soort schaduwregering en het uiteindelijk lukte de macht over te nemen van de langstzittende heerser van Azië.

Nasheed neemt het bewind over op een moment dat de archipel met zijn 350 duizend overwegend soennitische bewoners te maken heeft met opkomend moslimextremisme, een aanzienlijk heroïneprobleem en de vrees voor de stijgende zeespiegel. Zijn presidentiële macht zal beperkter zijn dan die van zijn voorganger. Dat heeft hij aan zichzelf te danken.

Cor Speksnijder

Meer over