Even uniek als wonderschoon matbeeld

Guntis Valneris dankte zijn zege in het Europese titeltoernooi bovenal aan de overwinningen die hij vlak voor het einde op achtereenvolgens Goeljajev, Heusdens en Amrillajev boekte....

Ton Sijbrands

Hoe Valneris in de zesde ronde van Goeljajev won, heb ik vorige week laten zien. De ruimte ontbrak echter om uit te leggen waarom Goeljajev, die uiteindelijk het slachtoffer van een even uniek als wonderschoon matbeeld zou worden, al veel langer verloren stond.

Zie diagram 1

Dit was de stand na zwarts 38ste zet 8-12. Het verloop luidde:

39.38-33!

Door zwart, die de controle over veld 24 al moet missen (34.25-20!), nu ook de toegang tot veld 29 te ontzeggen, perkt wit het vijandelijke speelveld nog verder in.

39*18-23

De logische reactie. Zo was op 39*11-17 dodelijke kracht uitgegaan van 40.32-27!; twee voorbeeldjes:

1) 40*6-11 41.49-44 4-10 42.33-29! 10-15 43.29-24 19x30 44.20-14 met probleemloze winst.

2) 40*4-10 [ten opzichte van de vorige variant biedt dit het voordeel dat 41.33-29 nu met 41*18-23 42.27x18?! (beter 42.29x18!, 43.27-22! en 44.20-14) 42*23x34 43.20-14/15 12x23 44.14x5/15x4 34-40 kan worden beantwoord; maar:] 41.26-21!! (het nauwkeurigst) 41*17x37 42.20-14! 22x31 43.14x5 37-41 (wat anders?) 44.5x3! 41-46 45.3-9! 18-23 46.9-25! en zwart moet binnen enkele zetten een tweede schijf inleveren.

Omdat ook 39*4-10 weinig voorstelt (tenslotte dreigt er niets), blijft 39*19-23 als meest serieuze alternatief over. Anders dan zo-even moet wit het daarop niet van 40.32-27? (40*23-28! 41.33-29 18-23!) maar van 40.31-27! 22x31 41.36x27! hebben. Er kan dan volgen 41*12-17 (het hardnekkigst) 42.20-15!! (zonder vrees voor 42*4-10? 43.15x4 7-12 44.4x22 17x37/39 45.33/32-28! en 46.26x8 +) 42*11-16 (want op 42*17-22 beslist 43.32-28! 23x21 44.26x28 18-22 45.28x17 11x22 46.33-29 enz.) 43.33-28!! (het stijlvolst, al moet 43.26-21 17x26 44.33-28 23-29 45.28-23 ongetwijfeld eveneens winnen) 43*7-11 44.28x19 18-22 45.27x18 17-21 46.26x17 11x24 47.32-28! (zie analyse-diagram).

Zie diagram 2

In het 4x4-eindspel dat nu op het bord prijkt, staat wit - met dank opnieuw aan die ijzersterke basisstukken op 47 en 49! - in alle varianten gewonnen. Een van de langste spelgangen luidt 47*24-29 48.28-22 16-21 49.47-42!! (noodzakelijke tussenzet: direct 49.22-18? geeft niet meer dan remise na 49*29-34! 50.49-44 21-27 51.18-13 27-32! 52.47-42 32-38! 53.42x33 34-39 =) 49*6-11 50.42-37!! [en met deze nieuwe inlas elimineert wit op voorhand de verraderlijke wending 50.22-18 29-34 51.49-44 11-17 52.18-13? (52.42-37! +) 52*17-22!! 53.13-8 4-10!! 54.15x4 34-39/40 =] 50*29-33 (niet beter is 50*29-34 51.49-44 21-26 52.22-18 11-17 53.18-13 17-22 54.13-8 22-27 55.8-3 34-39 56.44x33 27-31 57.37-32 31-36 58.32-27! 36-41 59.3-14! +) 51.49-43! 11-16 52.22-18 21-27 53.18-13 16-21 54.13-8! 33-38 55.43x32 27x38 56.37-32! 38x27 57.8-3! 21-26 58.3-14 4-9 59.14x3 27-32 60.3-20 en na bijvoorbeeld nog 60*26-31 61.15-10! 31-37 62.10-5 + komt hij precies op tijd op tweede dam!

Conclusie: ook andere zetten dan 39*18-23 hadden Goeljajev niet meer voor verlies kunnen behoeden. Dat gegeven maakt Valneris’ overwinning er des te intrigerender op en verleent haar voor mijn gevoel extra cachet!

Ten behoeve van díe lezers die de vorige rubriek gemist hebben, geef ik nogmaals het prachtige partijslot:

40.26-21!!

Zo verhindert wit 40*12-18 door 41.21-17! (41*4-10 42.17x28 10-15 43.20-14 +), terwijl 40*11-16/17 op 41.33-28! + faalt. Dus:

40*4-9 41.21-17!! 12x21 42.31-27 22x31 43.36x16 11-17 44.49-44 17-22 45.44-39 6-11 46.47-42! 11-17 47.42-37! 7-12 48.37-31!

Dit is logischer en exacter dan 48.39-34 22-27 49.32x21 17x26 50.16-11, hoewel zelfs dat zou hebben gewonnen na 50*12-17 51.11x22 23-28 52.20-14! 28x30 53.14x3 30-34 en nu bijvoorbeeld 54.3-12(!!) 34-39 55.12-8! 19-23 56.8-12 +.

48*12-18 49.39-34! (een schitterend miniatuur!) 49*9-13 50.31-26 en zwart gaf het op.

Meer over