Nieuws

Europese Unie ligt op koers met klimaatdoel: 24 procent minder uitstoot

De uitstoot van broeikasgassen nam sinds 1990 af met 24 procent, vooral door het verminderen van steenkoolgebruik. Dat is goed nieuws voor het klimaat, maar sectoren als het lange-afstandstransport en de industrie blijven achter.

Kolencentrale in de buurt van Inden, Duitsland. Steenkoolgebruik wordt snel afgebouwd in de energiesector.  Beeld Getty Images
Kolencentrale in de buurt van Inden, Duitsland. Steenkoolgebruik wordt snel afgebouwd in de energiesector.Beeld Getty Images

De EU ligt aardig op koers bij het terugdringen van de uitstoot van broeikasgassen. Emissies daalden in 2019 met 3,8 procent. De afname sinds 1990 komt daarmee op 24 procent. Als de daling in dit tempo doorzet, wordt het klimaatdoel voor 2030 (55 procent minder uitstoot) gehaald.

De afname in 2019 was procentueel de grootste sinds 2009, en in absolute termen de grootste sinds het uitgangsjaar 1990, aldus cijfers van de EEA, het Europese milieubureau. De EU kwam in 2019 uit op bijna 3.494 megaton CO2-equivalent (de rekeneenheid voor de opwarmende werking van CO2 en andere broeikasgassen), een afname van ruim 1.220 megaton vergeleken met 1990 en dus 3,8 procent minder dan in 2018.

null Beeld

De forse afname van de emissies wordt volgens de EEA voor 80 procent verklaard door het snel overschakelen van steenkool op aardgas en hernieuwbare energiebronnen door Europese elektriciteitscentrales. Maar er was ook een daling in de industrie en bij de verwarming van huizen, dankzij een warme winter.

De cijfers betreffen de netto-emissies van de 27 EU-lidstaten inclusief de internationale luchtvaart, en exclusief het Verenigd Koninkrijk, dat in 2020 de EU verliet. De verschillen tussen lidstaten zijn groot. Estland, Finland, Denemarken en Roemenië doen het het best; Litouwen, Malta, Tsjechië en Oostenrijk het slechtst – daar nemen emissies zelfs toe. De absolute afname is het grootst bij mega-uitstoters zoals Duitsland, Spanje en Italië. Nederland is een middenmoter. In 2019 was de uitstoot aan broeikasgassen inclusief internationale luchtvaart bijna 197,3 megaton, zo’n 3 procent minder dan in 2018, volgens de EEA.

null Beeld

Lockdowns

De voorlopige data over het coronajaar 2020 worden komend najaar gepubliceerd. Aannemelijk is dat die extra laag zullen uitvallen vanwege de economische gevolgen van de lockdowns. Toch is er ook reden tot zorg, waarschuwt de EEA. Zo dalen de emissies van de Europese transportsector niet, ze stijgen juist, met name die van het auto- en vliegverkeer. En dat kan het behalen van de klimaatdoelen in gevaar brengen.

GroenLinks-europarlementariër Bas Eickhout is dan ook niet tevreden. De daling is goed nieuws voor het klimaat, zegt hij desgevraagd, maar die komt vooral door het snel verminderen van steenkoolgebruik in de energiesector. ‘Dat is laaghangend fruit, zoals elektrische auto’s dat binnenkort ook zijn. Andere sectoren blijven achter, zoals het langeafstandstransport, de bebouwde omgeving en de industrie. Om ook die sectoren tot een snelle omslag te dwingen had het Europees parlement liever een klimaatdoel van minder dan 65 procent gehad in 2030.’

De Europese emissiecijfers verschenen maandag bij het begin van een nieuwe ronde klimaatonderhandelingen onder auspiciën van de Verenigde Naties, de eerste sinds 2019 en vanwege de coronapandemie virtueel, een uitdaging met deelnemers in 24 tijdzones. Landen praten de komende drie weken over besluiten waarmee het akkoord van Parijs uit 2015 definitief in gang wordt gezet, zoals besluiten over internationale emissiehandel, het rapporteren van klimaatgelden en het gelijktrekken van de nationale tijdpaden voor uitstootreducties.

Top in Glasgow

De uitkomst van de onderhandelingen is cruciaal voor de grote VN-klimaattop in Glasgow in november, waar de regeringsleiders de echte knopen moeten doorhakken. Die besluiten gaan met name over de aangescherpte klimaatplannen waarmee de opwarming eind deze eeuw onder de ‘veilige’ 1,5 graad moet blijven, alsmede over de klimaatfinanciering. Centraal hierbij staat de 100 miljard dollar per jaar die de arme landen vanaf 2020 was beloofd als hulp voor de overstap op duurzame energie.

‘We moeten in Glasgow aantreden met voorbereide besluiten die alleen nog maar genomen hoeven te worden’, zei Patricia Espinosa, hoofd van het VN-klimaatverdrag UNFCCC. ‘Het is tijd alle onderhandelingen af te ronden en het akkoord van Parijs in de praktijk te brengen.’ Veel landen moeten hun nieuwe klimaatplannen nog indienen. Ze krijgen daarvoor nog tijd tot eind juli. Espinosa liet ook weten dat ze de machtige G7-landen had aangespoord eindelijk met die 100 miljard over de brug te komen, als ‘teken van vertrouwen’.

Neutraliteit

Ogenschijnlijk wordt aan het klimaatfront veel voortgang geboekt. De Verenigde Staten doen weer mee met ‘Parijs’, steeds meer landen streven naar ‘klimaatneutraliteit’ (nul uitstoot) in 2050, de opmars van hernieuwbare energie lijkt onstuitbaar. Maar de emissies moeten veel sneller naar beneden, waarschuwen klimaatwetenschappers, want de wereld zit nu al op 1,2 graad opwarming (vergeleken met het pre-industrieel niveau). ‘We bevinden ons nog niet op een tijdpad waarmee we uitkomen op hooguit 1,5 graad eind deze eeuw’, aldus Espinosa.

Meer over