Europese hoofdsteden gaan de smog te lijf

Parijs heeft te kampen met zware smog. Dinsdag en woensdag mocht maar de helft van de auto's de weg op. En niet alleen de Fransen komen in actie. In Rome geldt een verbod voor vervuilende auto's en Londen pompt miljoenen in een fietsvriendelijker stad.

null Beeld REUTERS
Beeld REUTERS

Parijs

Een deken van smog hing de afgelopen dagen over Parijs. Daarom mochten dinsdag alleen de auto's met een even kenteken de weg op, woensdag alleen de oneven kentekens. De metro's waren overvol en de snelwegen rond Parijs slibden dicht omdat veel automobilisten de hoofdstad wilden vermijden. Tot overmaat van ramp viel eerst de regionale metro naar vliegveld Charles de Gaulle uit, daarna werd Gare du Nord getroffen door een stroomstoring die het complete treinverkeer platlegde.

Quelle pagaille, 'wat een janboel', kopte Le Parisien. En: 'Wanneer wordt er een echte oplossing gevonden?' Het rood-groene stadsbestuur probeert zulke oplossingen te vinden, maar niet naar ieders tevredenheid. In een poging het autoverkeer terug te dringen, is onlangs een deel van de rechteroever van de Seine afgesloten. Volgens tegenstanders is het aantal files in de stad daardoor gegroeid. Het stadsbestuur vindt de overlast acceptabel en gelooft dat automobilisten op deze manier gedwongen zullen worden naar alternatief vervoer uit te zien.

De overwegend rechtse burgemeesters van de banlieue zijn woedend. Typisch zo'n maatregel ten gunste van de Parijse bobo, de elitaire bourgeois bohémien met zijn hippe levensstijl. 60 procent van de Parijzenaars heeft geen auto, een aantal dat jaarlijks toeneemt.

De banlieue is daarentegen verknocht aan de auto. Veel werklieden komen elke dag in hun witte busje naar Parijs en staan nu extra lang in de file. De regio Ile-de-France wil de hoofdstad voor de rechter slepen.

Op langere termijn, in 2025, wil Parijs - tegelijk met Mexico-Stad, Madrid en Athene - de dieselauto uit de stad weren.

Rome

Voor toeristen die de vrieskou ontvluchten zijn de zonnige Italiaanse winters zonder wind en regen een zegen. Maar voor Italianen hebben die weersomstandigheden een keerzijde: smog.

In noordelijke steden als Turijn en Milaan overschrijdt de smog komend weekend waarschijnlijk weer de toegestane waarden. Het roept het angstbeeld van vorig jaar op. Toen was de smog in veel grote steden zo hardnekkig dat vrijwel overal maatregelen zijn genomen. In Milaan, de stad waar de limiet het vaakst overschreden wordt, werd toen al het personenverkeer verboden. En in Rome, waar monumenten continu in de steigers staan om de smogaanslag ervan af te spuiten, gebeurde ongeveer hetzelfde. Ook nu is er een verbod van kracht. Tussen 21 november en 31 maart is het voor vervuilende auto's verboden de stadspoorten te passeren.

Op dit moment accepteert men dergelijke maatregelen nog relatief gelaten. Maar de inschikkelijkheid van de Italianen kent grenzen. Vorig jaar brak er ophef uit bij Napels, waar de burgemeester van San Vitaliano besloot het bakken van pizza's in traditionele houtovens een aantal maanden te verbieden omdat die te vervuilend zouden zijn. Ook controversieel was het vuurwerkverbod dat afgelopen jaarwisseling gold in veel steden. Reden: er was naast de smog geen behoefte aan een extra stijging van schadelijke fijnstofdeeltjes.

De grootste opstand vond plaats in Genua, de geboorteplaats van de iconische Vespa-brommer. Om de uitstoot tegen te gaan, werd het dit jaar verboden door het centrum te brommen met scooters van vóór 1999. Na hevig protest van twintigduizend Vespa-bezitters, is de wet tijdelijk uitgesteld.

Londen

Op de mistige decemberdag dat Londenaren aangeraden werd om de auto thuis te laten staan, maakte burgemeester Sadiq Khan deze week bekend omgerekend 900 miljoen euro te zullen besteden aan het fietsvriendelijker maken van de wereldstad, om te beginnen met meer fietspaden naar Nederlands model. 'Het zal ertoe bijdragen dat Londen een betere, groenere, gezondere en minder drukke stad gaat worden', zei Khan, die hiermee het beleid van zijn voorgangers voortzet.

Dat 'gezondere' is geen overbodige luxe, want Londen is een sterk vervuilde stad. Anders dan vroeger, toen er soms wekenlang een op erwtensoep gelijkende grauwdeken over de stad hing, is de London Fog tegenwoordig minder zichtbaar. Een van de meest vervuilde straten ter wereld is Oxford Street, waar een eindeloze stoet rode bussen, stapvoets rijdend op diesel, zorgt voor hoge concentraties stikstofoxiden in de lucht. Op de lange termijn moet de bekende winkelstraat een fiets- en wandelgebied worden. Ook komen er meer elektrische bussen.

Khan heeft gezegd meer haast te willen maken met het opschonen van de lucht in de Britse hoofdstad, die deels omringd is door heuvels. Hij zei dit begin vorige maand nadat het gerechtshof in een rechtszaak, aangespannen door de milieugroep ClientEarth, had bepaald dat de Conservatieve regering te laks omgaat met de Europese milieunormen. Vorige maand heeft Khan aan Volkswagen gevraagd om 3 miljoen euro over te maken als compensatie voor het dieselschandaal. Voor het verder uitbreiden van de tolheffingszone of voor een extra heffing op vervuilende SUV's is de Labour-politicus niet.

Aanvullingen en verbeteringen: In een eerdere versie van dit artikel stond koolstofmonoxide waar stikstofoxiden bedoeld werden.

Meer over