Europese 'green card' stuit op huiver en verzet

Brussel wil legale economische migratie van buiten de EU mogelijk maken. De meeste leden zijn huiverig. Zij sluiten zelfs de deuren voor werknemers uit nieuwe lidstaten als Polen....

Het is spitsroeden lopen voor Franco Frattini en Vladimir Spidla. Hetactieplan voor legale economische migratie dat de eurocommissarissen voorJustitie en Werkgelegenheid deze week ontvouwden, wordt nog niet metgejuich onthaald in de lidstaten. Het is politiek moeilijk te verkopen:waarom migranten toelaten terwijl de EU 19 miljoen werklozen telt?

De vrees voor 'buitenlanders die de baantjes inpikken' is groot. Toenin mei 2004 tien Oost- en Midden-Europese landen lid werden van de EU,schermden de meeste 'oude' lidstaten twee tot zeven jaar hun arbeidsmarktaf. Ze waren doodsbenauwd te worden 'overspoeld' door honderdduizendenPolen en Hongaren die, voor minimale salariseisen, op banenjacht zoudengaan.

Bij het debat over het mogelijke EU-lidmaatschap van Turkije speelt hetspookbeeld van miljoenen Turken op de (West)-Europese arbeidsmarkt. Er issprake van dat áls Ankara lid wordt, er een 'permanente uitzondering' zalkomen op het recht voor Turken om vrijelijk elders te solliciteren.

Waarom dan toch legale migratie mogelijk maken voor arbeidskrachten vanbuiten de Europese Unie? Frattini en Spidla zijn ervan overtuigd dat de EUer niet aan ontkomt. 'We hebben de keuze tussen ongecontroleerde, illegalemigratie en legale gereguleerde migratie', stelt Spidla.

Ze willen de arbeidsmarkt echter alleen openstellen voor specifiekegroepen. Daarbij kijken ze afgunstig naar de VS. Liefs 45 procent van demigrerende hoogopgeleiden uit de rest van de wereld gaat naar de VS,terwijl 84 procent van de migranten zonder diploma's naar Europa komt.

Het plan spitst zich toe op twee categorieën. Enerzijds moetenhogeropgeleiden, zoals Indiase ICT'ers, Zuid-Afrikaanse verpleegkundigenof Chinese ingenieurs uitzicht krijgen op een permanenteverblijfsvergunning in de EU, 'indien de arbeidsmarkt om hen vraagt'. DeVS maken het hen aantrekkelijk met het verstrekken van green cards.

Anderzijds gaat het om de seizoenarbeiders voor de landbouw, hettoerisme of de bouwsector. Zij zouden de garantie moeten krijgen dat zegedurende vijf jaar telkens zes maanden in de EU kunnen werken. Nu blijvenseizoenarbeiders na het verlopen van hun werkvergunning vaak illegaal. Alsze weten dat ze mogen terugkomen, zouden ze wel weer naar huis terugkeren.

Frattini en Spidla hoedden zich er deze week dan ook voor om te zeggenhoeveel migranten de EU nodig zou hebben. Ze wijzen er enkel op dat doorvergrijzing en ontgroening twintig miljoen mensen tussen 2010 en 2030 deEuropese arbeidsmarkt verlaten.

Met nadruk stelt Brussel dat het de lidstaten zelf zijn die bepalenhoeveel migranten ze toelaten, en voor welke sectoren. Het idee om centraal'quota' vast te stellen, is een absoluut taboe, vooral in Duitsland.

Vooralsnog is de praktijk in de lidstaten weerbarstig, ook voor decategorieën waarvoor Brussel pleit. De Belgische regering meldde gistereneen verscherping van de controle op arbeidsmigratie, nadat was gebleken datIndiase ICT'ers op een toeristenvisum in België werken.

Eurocommissaris Spidla bestrijdt dat het toelaten van seizoenarbeidersde kansen op de arbeidsmarkt verkleint voor de eigen beroepsbevolking.'Veel mensen hier willen die baantjes niet.' In Spanje daalde dewerkloosheid van 20 naar 9,4 procent, hoewel er drie miljoen nieuwearbeidskrachten bij kwamen.

Waarnemers menen dat het nogal optimistisch is te verwachten dat deillegale migratie verdwijnt door het verstrekken van meerjarenvisa aanseizoenarbeiders. Ondanks het systeem van green cards - felbegeerd maarschaars - komen via de Mexicaanse grens jaarlijks honderdduizenden illegalearbeidskrachten de VS binnen.

Meer over