Europe Lite

Voorafgaand aan de stemming werd gezegd dat een Nederlands 'nee' onze positie binnen Europa ernstig zou verzwakken. Een dag na de nee-uitslag zei minister Zalm dat hij die ruim 60 procent tegen 'als steun in de rug zag', en minister Bot zei: 'Die andere landen zullen meer dan voorheen naar...

Inmiddels is ook staatssecretaris Joop Wijn gesterkt door de neestem. Hij wil dat Nederland kappers, fietsenmakers en schoenmakers in het lage BTW-tarief mag houden. Nederland beschermt deze kwetsbare beroepsgroepen via een lagere BTW; bovendien stimuleer je hiermee hergebruik van oude spullen in plaats van weggooien en nieuw kopen. Mooie politieke keuzen, maar de Brusselse toestemming hiervoor loopt dit jaar af. Het argument is dat de lage BTW de vrije markt verstoort, alsof Parijzenaars hun fietsband goedkoop in Amsterdam zouden laten plakken, en mensen uit het Ruhrgebied naar de hakkenbar in Venlo zouden komen. Het is een absurd doorgevoerd marktdenken.

De regering probeert de dramatische referendumuitslag vooral te vertalen naar proporties waar men aan gewend is: minder afdracht aan Brussel. Europa's grootste kruidenier gaat op de kleintjes letten. Dat zou niet de hoofdzaak moeten zijn. De verdeling moet eerlijk gebeuren; en op dit moment betaalt Nederland te veel, dus dat moet minder, maar de echte discussie is een andere .

Welk Europa willen we? Lang is aangekoerst op de Verenigde Staten van Europa. Terugkijkend is dit niet tijdig bijgesteld toen de Muur viel. Toen waren er goede redenen om de voormalige Oostbloklanden binnen te halen, zoals er ook goede militaire en strategische argumenten zijn om op den duur Turkije binnen te halen. Maar als de extensie toeneemt, moet de intensie afnemen. Misschien was het mogelijk geweest met het Europa van de tien een statelijke eenheid te vormen, maar met 25 of meer kan dat niet in diezelfde mate. De inkomensverschillen zijn gigantisch, en dus zal men in Roemenië andere politieke afwegingen willen maken. De culturen verschillen, en er is geen demos, en dus geen basis voor echte democratie. Daarom doet Europa er goed aan allereerst aan te koersen op een Europa van autonome staten, die samendoen wat samen moet, maar niet meer. Europe Lite.

Wat zou, gehoord de discussie in Nederland, onze inzet kunnen zijn voor een toekomstig verdrag?

1. Het doel is niet een Federale Staat, maar samenwerking. Dan moet dat helder in de tekst staan, het woord Grondwet moet weg, net als andere symbolen van statelijkheid .

2. Het verdrag kan tien maal dunner, en beperkt zich tot de spelregels van de Unie. Politieke keuzen horen er niet in thuis. Dat geldt bijvoorbeeld voor artikel 41 ('de lidstaten verbinden zich ertoe hun militaire vermogens te verbeteren'), voor het verbod op klonen, et cetera.

3. Ook op het terrein van mededinging moet subsidiariteit gelden. Dus alleen ingrijpen als er een groot boven-nationaal belang mee is gediend, en anders accepteren dat er verschillen zijn (daarmee filter je nieuwe voorbeelden uit van Artis, ladders, BTW en kraanwater).

4. De subsidiariteitstoets moet ook voor staand beleid gelden (bij Artis gaat het niet om een nieuwe regeling, maar om de uitvoering van een bestaande regeling). Een kernwoord in Brussel is acquis européen, wat betekent dat alle bevoegdheid die ooit is verkregen in Brussel daar eeuwig blijft. Dat kan niet zo blijven.

5. Er stond in de concept-Grondwet dat elk land dat in Europa ligt lid kan worden (onder beschreven voorwaarden). Daarmee werd de toelating een gebonden beschikking (elke lidstaat had vetorecht, maar mag redelijkerwijs alleen aan de voorwaarden toetsen die in de Grondwet staan, en geen argumenten gebruiken van interne beheersbaarheid). Hierbij is van belang dat van Rusland een groter deel in Europa ligt dan van Turkije. Dus er moet een kaartje bij! Dat is geen pleidooi voor het tegenhouden van uitbreiding. We moeten alleen voorkomen dat het als een natuurramp over ons komt, en bereid zijn de consequenties te overzien en te accepteren.

6. Het aantal lidstaten is nu zo groot dat er één voertaal in de EU-politiek moet komen: het Steenkolenengels. Bij de Europese Centrale Bank is dat al zo. En de vestiging in Straatsburg mag dicht. Zelfs als het relatief weinig geld oplevert, dan is het een signaal aan de kiezers dat de EU zakelijk en zuinig is.

Over zo'n lijstje valt te twisten, maar het doet meer recht aan het Nederlandse debat dan alleen het verlagen van de Nederlandse afdracht aan Brussel.

Meer over