NieuwsAanpak terreur

Europa zoekt antwoord op aanslagen: buitengrenzen beter controleren

Europa moet zijn buitengrenzen beter bewaken om een Europa zonder grenzen overeind te houden. Daarnaast moet de ideologie van het jihadisme energieker worden bestreden, onder meer door haatpropaganda van internet sneller te verwijderen. Dat zeiden Europese leiders na een videoconferentie over de strijd tegen terrorisme, naar aanleiding van de aanslagen in Frankrijk en Oostenrijk.

De forensische opsporing onderzoekt de plaats delict nabij een synagoge in Hamburg, op 4 oktober 2020.Beeld Jonas Walzberg/dpa

De recente aanslag in Nice liet zien dat de Europese samenwerking op het gebied van terreurbestrijding te wensen overlaat. De aanslagpleger, een 21-jarige Tunesiër, kwam in Europa aan op het Italiaanse eiland Lampedusa. Daar kreeg hij de opdracht het Italiaans grondgebied te verlaten. Hij kon echter doorreizen naar Frankrijk waar hij een aanslag pleegde. In en bij een kerk doodde hij drie mensen.

De Schengenzone is een belangrijke verworvenheid, vinden de deelnemers van de conferentie, onder wie premier Rutte, de Franse president Macron, de Duitse bondskanselier Merkel en de Oostenrijkse bondskanselier Kurz. ‘Maar zonder de belofte van bescherming kan Schengen niet bestaan’, zei president Macron. ‘We moeten onze buitengrenzen beter bewaken. Daar praten we al vijf jaar over, maar er is onvoldoende gebeurd.’

‘We moeten beter weten wie er in en uit de Schengenzone gaat’, zei Ursula von der Leyen, voorzitter van de Europese Commissie. ‘Slechts 80 procent van de reizigers wordt systematisch gecontroleerd.’ Premier Rutte noemde het ‘tot op zekere hoogte een laatste kans’ voor Schengen.

In een ontwerptekst voor de vergadering van Europese ministers van Binnenlandse Zaken van komende vrijdag wordt voorts een link gelegd tussen terrorisme en falende integratie, onder invloed van Oostenrijk en Frankrijk. Oostenrijk ziet immigratie al langer als een veiligheidsprobleem, terwijl de Franse president Macron een offensief voert tegen het ‘islamistisch separatisme’ van fundamentalistische moslims die zich van de samenleving afkeren.

Andere landen vinden dat Europa zich beter kan concentreren op concrete maatregelen tegen terrorisme, zoals een betere samenwerking tussen veiligheidsdiensten of het bewaken van buitengrenzen. Zij willen ook voorkomen dat vreedzame moslims zich gestigmatiseerd voelen. Na afloop van de videoconferentie zei premier Rutte: ‘We moeten de onenigheid in onze samenleving niet aanwakkeren door te wijzen naar afzonderlijke groepen vanwege hun afkomst of religie. Het is geen gevecht tussen christenen en moslims, maar tussen beschaving en barbarij.’

De regeringsleiders waren het er wel over eens dat de ‘ideologische basis’ van het jihadisme energieker bestreden moet worden. Internetplatforms zouden jihadistische haatpropaganda binnen een uur moeten verwijderen. Rutte pleitte voor het tegengaan van ‘ongewenste buitenlandse invloed op kerkelijke en civiele organisaties door niet-transparante financiering uit het buitenland.’

In dat kader pleitte EU-president Michel maandag voor de oprichting van een Europese imamopleiding waar islamitische geestelijken in Europese geest gevormd zouden kunnen worden, zodat moskeeën geen imams meer halen die in Turkije, Marokko of het Midden-Oosten zijn opgeleid. In Nederland, Duitsland en Frankrijk is al vaker geprobeerd zulke imamopleidingen op te zetten, doorgaans met weinig resultaat.

Niettemin toonde bondskanselier Merkel zich positief over het plan: ‘We moeten in Europa zelf imams opleiden, waarbij we onze grondwettelijke orde vanaf het begin duidelijk maken. Ik vind dat een zeer belangrijk thema.’

Meer over