ANALYSE

Europa wordt rap hoofdpijndossier voor Cameron

Mogen Britse ministers wel of geen campagne voeren voor een Brexit? Over deze vraag is in het Verenigd Koninkrijk deining ontstaan.

David Cameron op de G7-top. Beeld getty
David Cameron op de G7-top.Beeld getty

Gisteren beweerde David Cameron nog dat bewindslieden die van plan zijn om bij het EU-referendum campagne te voeren voor een vertrek van de Britten uit de Europese Unie moeten opstappen, maar vandaag zei de premier dat de pers hem verkeerd geïnterpreteerd had. Duidelijk is wel dat 'Europa' in rap tempo een hoofdpijndossier aan het worden is voor de pas herkozen Cameron.

Camerons belofte om een EU-referendum te houden heeft bijgedragen aan een verrassende zege bij de parlementsverkiezingen, een maand geleden. De Conservatief is er van overtuigd dat hij genoeg bevoegdheden naar Westminster kan terughalen om campagne te voeren voor continuering van het lidmaatschap. Vorige week zette Jean-Claude Juncker, de voorzitter van de Europese Commissie, de zaak op scherp door te openbaren dat Cameron hem tijdens een diner op buitenverblijf Chequers had toevertrouwd dat hij verwacht dat de Britten gewoon lid blijven.

null Beeld getty
Beeld getty

Boris Johnson

Het droeg bij tot het vermoeden dat Cameron diep van binnen gewoon een eurogezinde politicus is, eentje die zijn eurosceptische partijgenoten aan het lijntje houdt. Er zijn genoeg Conservatieve politici voor wie een Brexit een realistische optie is. Onder meer de ministers van Justitie, Sociale Zaken, Buitenlandse Zaken hebben verklaard bereid te zijn tegen lidmaatschap te stemmen als Cameron uit Brussel terugkeert met enkele vage beloften, net zoals de Labour-premier Harold Wilson dat veertig jaar geleden deed aan de vooravond van het Britse E.E.G.-referendum.

In zijn wekelijkse Daily Telegraph-column liet ook de Londense burgemeester en minister zonder Portefeuille Boris Johsnon weten dat het wat hem betreft menens is. 'Er is een weg vooruit, en dat is de onderhandelingen in goed vertrouwen ingaan, maar ook duidelijk maken dat we bereid zijn weg te lopen als er geen vooruitgang wordt geboekt.' Dat staat haaks op de woorden van de Britse (en Conservatieve) eurocommissaris Jonathan Hill, die al heeft gezegd dat een lidmaatschap wat hem betreft niet terug discussie staat, ongeacht de resultaten van de onderhandelingen.

Wie is Boris Johnson? Lees hier het profiel van de politicus.

Boris Johnson. Beeld afp
Boris Johnson.Beeld afp

Migratiestromen

Maar wat wil Cameron precies? Hij heeft al door dat het stoppen van migratiestromen onmogelijk is omdat het vrij verkeer van personen een van de fundamenten van de Europese Unie is. In plaats daarvan wil hij het voor Europese migranten moeilijker maken om uitkeringen te krijgen, hetgeen vrijwel zeker op bezwaren gaat stuiten bij Oost-Europese landen. In The Observer liet de Poolse minister voor Europese Zaken Rafal Trzaskowski zondag al weten dat hier geen sprake van kan zijn. Dat is geen verrassing, omdat er honderdduizenden Polen in Groot-Brittannië wonen.

Het probleem voor de Britten is dat hun sociale zekerheid fundamenteel verschilt van de rest van Europa. In vrijwel alle landen is de uitkering gekoppeld aan de afgedragen premies, terwijl dat verband niet bestaat in Groot-Brittannië. Het is bijna ondoenlijk om dat systeem aan te passen, zodat de Britten van Brussel enige flexibiliteit verlangen bij de uitvoering, met andere woorden: extra barrières kunnen opwerpen. Hetzelfde geldt voor de gezondheidszorg, die op het eiland gratis is en niet van premies afhankelijk is.

David Cameron met Angela Merkel. Beeld reuters
David Cameron met Angela Merkel.Beeld reuters

Maatwerk

Meer flexibiliteit en maatwerk voor de verschillende landen is een van de belangrijke punten in een blauwdruk voor Europese hervormingen die Open Europe maandag presenteerde. Deze onafhankelijke denktank, die afdelingen heeft in Brussel en Berlijn, zal een belangrijke speler worden bij Camerons hervormingsdrang. De voormalige directeur van dit tien jaar oude gezelschap, de Zweed Mats Persson, is door Cameron naar 10 Downing Street gehaald om te adviseren over de Europese onderhandelingen.

Volgens Open Europe moet de hele Europese Unie opnieuw worden ingericht. Zo moet de gemeenschappelijke markt weer de basisgedachte worden in plaats van de wensdroom van een 'almaar hechtere unie'. De euro moet niet, zo staat in 'De Blauwdruk voor Hervormingen', de centrale munt zijn, maar een van de munten. Een ander Brits verlangen is dat de rechten van de landen die niet aan de euro deelnemen gewaarborgd worden. Verdere integratie waar het gaat om sociale zaken, monetair beleid, justitie en milieu moet voortaan op vrijwillige basis geschieden.

Rode kaarten

Tevens adviseert Open Europe Cameron om het Nederlandse voorstel om 'rode kaarten' in te voeren serieus te bekijken. Wanneer een groep van zeven, acht, negen landen het niet eens is met een voorstel van de Europese Commissie moeten ze de vrijheid krijgen om deze tegen te houden. De manier om de EU democratischer te maken is niet door het Europees Parlement meer bevoegdheden te geven, maar juist de nationale volksvertegenwoordigingen. Tot slot wil Open Europe dat Cameron doorgaat met zijn gevecht om de Europese begroting verder te verlagen. Brussel moet goedkoper.

De meeste van deze verlangens zullen een welwillend oor vinden in Nederland, Duitsland, Ierland en de Scandinavische landen, waardoor ze zullen dienen als een verdere splijtzwam tussen Noord- en Zuid-Europa. Angela Merkel heeft al gezegd dat ze niet per se tegen een verdragswijziging is. Het probleem van Cameron is dat Europese leiders momenteel andere zorgen hebben - de Griekse tragedie - om veel aandacht te schenken aan de Britse hervormingsdrang. Dat Cameron nu al laat doorschemeren dat hij niet gelooft in een Brexit, maakt zijn positie er bepaald niet sterker op.

null Beeld epa
Beeld epa
Meer over