Nieuws

Europa voert de druk op: Nederlands klimaatbeleid moet op alle fronten ambitieuzer

Het nieuwe klimaatpakket van de Europese Commissie verplicht ook Nederland om een ambitieuzer, sneller en duurder klimaatbeleid te voeren. Dat raakt de industrie, de luchtvaart en ook de huishoudens: die betalen in 2030 gemiddeld 100 euro extra aan energie en 85 euro extra voor een auto.

Eurocommissaris Frans Timmermans in augustus tijdens een vergadering met het Europees Parlement. Beeld AP
Eurocommissaris Frans Timmermans in augustus tijdens een vergadering met het Europees Parlement.Beeld AP

Met de huidige nationale doelstellingen van het demissionaire kabinet-Rutte III gaat Nederland er niet komen, blijkt uit de doorrekening die het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) heeft gemaakt van het ‘Fit for 55’-klimaatpakket dat Europees commissaris Frans Timmermans in de zomer presenteerde. Op verzoek van het ministerie van Economische Zaken en Klimaat en de Tweede Kamer heeft het Planbureau een analyse gemaakt van de nationale gevolgen van het nieuwe Europese beleid.

Het ‘Fit for 55’-pakket moet de CO2-uitstoot met 55 procent verminderen ten opzichte van 1990 om Europa klimaatneutraal te krijgen in 2050. Netto mag er dan geen CO2-uitstoot meer zijn. Dit is een groot verschil met de vastgestelde 49 procent reductie uit het Klimaatakkoord van 2019. ‘We hebben geen tijd meer te verliezen’, zei Timmermans in juli. ‘Als we nu niets doen, zullen onze kinderen en kleinkinderen oorlogen voeren om water en voedsel.’

Tempoversnelling

In de hele Europese Unie is een tempoversnelling nodig om de nieuwe klimaatdoelen te halen, analyseert het PBL. Ook in Nederland moet het ambitieniveau omhoog. Waar Nederland nu nog mikt op afvang en opslag van CO2 die door de industrie wordt uitgestoten, eist ‘Fit for 55’ dat bedrijven overschakelen op groene waterstof, hernieuwbare warmte en op energiebesparing.

Een nieuw element voor Nederland is de aandacht voor de dreigende energie-armoede: het groeiend aantal burgers dat moeite heeft om bij te dragen aan de kosten van de energietransitie. De stijgende energieprijzen en noodzakelijke aanpassingen aan huizen en auto’s dreigen voor veel mensen nu al te duur te worden.

De Commissie stelt daarom een Sociaal Klimaatfonds van 10 miljard euro per jaar voor, waarbij lidstaten worden geacht eenzelfde bedrag in te leggen. Het geld voor dit fonds wordt betaald met de opbrengst van de CO2-uitstootrechten die producenten als Shell en Esso moeten kopen.

De Commissie vraagt ook om prioriteit te geven aan de verduurzaming van de woningen van de mensen die het niet zelf kunnen betalen. Het PBL roept het kabinet op hiervoor snel een plan te maken.

Duurdere brandstof

‘Fit for 55’ bestaat uit dertien wetsvoorstellen en een ‘bossenstrategie’. Iedereen gaat daarmee te maken krijgen, concludeert het PBL. Zo is er een plan om de prijs van brandstof voor auto’s en de verwarming van huizen en kantoren te koppelen aan hun CO2-uitstoot. Op lange termijn zorgt dat voor schonere energie, maar op korte termijn stijgen de prijzen van brandstof.

De gratis CO2-rechten voor de luchtvaart-, staal- en cementindustrie worden geleidelijk afgeschaft. Voor de luchtvaart zullen de gratis emissierechten in 2028 verdwijnen, wat leidt tot hogere prijzen van de vliegtickets. Daarnaast wil de Commissie dat 40 procent van de energie in 2030 duurzaam is opgewekt. De energiebesparing moet naar 37 procent. Deze hogere ambitie betekent dat jaarlijks drie keer zoveel huizen moeten worden gerenoveerd als nu.

In de zomer kwamen er voorzichtig positieve reacties van de EU-lidstaten. De Nederlandse demissionaire regering liet weten dat de maatregelen aan ‘betaalbaarheid en haalbaarheid’ zouden worden getoetst. GroenLinks vond dat het pakket tekortschoot. De onderhandelingen tussen het Europees Parlement en de lidstaten beginnen dit najaar. Daar kunnen de lidstaten de plannen nog wijzigen.

Meer over