Europa reageert opgelucht op zege van Labour

'Europa' is opgelucht dat John Major de verkiezingen heeft verloren. De Conservatieve ex-premier had zo ernstig te kampen met verdeeldheid binnen zijn partij over Europa, dat met hem nauwelijks of geen zaken waren te doen....

Van onze correspondent

Peter de Graaf

BRUSSEL

Veel EU-leiders, ongeacht hun politieke kleur, onderstreepten in hun reactie dat de Britten gelukkig hebben gestemd tegen de 'euroscepsis' van de Conservatieven. Volgens bondskanselier Kohl hebben de Britse kiezers zich duidelijk gekeerd tegen de 'anti-Europese retoriek' van Majors partij. Hij noemde de uitslag 'een les voor al degenen die stemmen willen winnen met anti-Europese polemieken'.

De Franse minister van Buitenlandse Zaken Hervé de Charette vond de uitslag van de verkiezingen een klap in het gezicht van de tegenstanders van Europese samenwerking. 'Als Europeaan feliciteer ik mezelf met een verkiezing die een stap terug betekent voor de Britse euroscepsis', aldus De Charette.

Opluchting alom over het vertrek van Major, die zich de afgelopen jaren in Europa vooral profileerde met veto's. Maar het is zeker niet zo dat Blair met gejuich wordt binnengehaald. Over veel belangrijke EU-kwesties is Labour net zo behoudend als de Conservatieven.

Minister Van Mierlo zei blij te zijn dat de Britten voor verandering hebben gekozen en sprak de hoop uit dat Blairs 'dageraad' ook voor Europa zal gelden. Maar de huidige EU-voorzitter maakt zich 'geen goedkope illusies', want 'ook de Britse socialisten wonen op een eiland'.

Bondskanselier Kohl, op tournee in Azië, verwacht dat Labour 'vriendelijker' tegen Europa zal zijn dan de Conservatieven waren. Hij is ervan overtuigd dat de nieuwe Britse regering snel zal inzien dat het niet in het Britse belang is om aan de zijlijn te blijven staan terwijl in Europa zulke belangrijke ontwikkelingen gaande zijn. Kohl doelde daarbij vooral op de EMU, de muntunie waar ook Blair vooralsnog gereserveerd tegenover staat.

Voorzitter van de Europese Commissie Jacques Santer vraagt Blair een leidende rol te spelen in Europa, dat in een cruciale fase verkeert. Niet alleen de EMU komt eraan, ook moet een nieuw verdrag worden geschreven met het oog op de uitbreiding van de Unie. 'Meer dan ooit heeft de EU een sterke betrokkenheid van de Britten nodig met hun unieke combinatie van pragmatisme en efficiëntie', aldus Santer.

De Franse president Chirac wil de nieuwe Britse premier zo snel mogelijk ontmoeten om te praten over 'alle onderwerpen van wederzijds belang'. EU-voorzitter Nederland heeft op 23 mei een extra EU-top uitgeschreven voor een eerste kennismaking met Blair.

Helemaal onbekend zijn de Labour-standpunten over de Intergouvernementele Conferentie (IGC) niet, net zo min als de Europese regeringsbesprekingen voor Labour onbekend zijn. Tijdens de IGC is steeds contact geweest tussen de EU en Labour. De afgelopen maanden hebben Nederlandse en Europese ambtenaren de Labour-partij op de hoogte gehouden van de lopende onderhandelingen.

Maar de vraag blijft hoe Blair reageert nu hij op het pluche zit. Diplomaten verwachten dat de nieuwe Labour-regering gehecht zal blijven aan de Britse soevereiniteit inzake buitenlands beleid, justititie, veiligheid en defensie. De IGC beoogt juist op deze terreinen (de tweede en derde pijler uit het Verdrag van Maastricht) meer Europese samenwerking te creëren.

Blair zal op gevoelige beleidsterreinen eveneens hardnekkig vasthouden aan het veto. Maar hij lijkt anderszins iets soepeler te zijn in zijn opstelling jegens uitbreiding van de Europese besluitvorming. Major was tegen besluitvorming bij (gekwalificeerde) meerderheid.

De nieuwe premier heeft zich reeds bereid verklaard het sociale hoofdstuk van het EU-verdrag te onderschrijven. Dat betekent dat de Britse opt-out komt te vervallen. Ook Groot-Brittannië zal dan onder de - overigens bescheiden - sociale wetgeving van de EU vallen.

Meer over