‘Europa moet een greencard invoeren’

Een groep europarlementariërs bezocht afgelopen week de Spaanse enclaves in Marokko. Jeanine Hennis (VVD) is kritisch op de Italiaanse opvang....

Er stak een stoffig been onder de bus uit, toen de delegatie europarlementariërs was teruggekeerd van het opvangcentrum in Ceuta, een Spaanse enclave in Marokko. Grote consternatie: twee migranten hadden zich onder de bus verstopt.‘Ze werden meteen in hun nekvel gegrepen en in de boeien geslagen’, vertelt Jeanine Hennis-Plasschaert. ‘Ze dachten met onze bus op het Spaanse vasteland te komen. Ze beseften niet eens dat ze nog in Afrika zaten.’

Ook diepe indruk op de VVD-europarlementariër maakten de dubbele hekken met prikkeldraad en scheermesjes, die in Ceuta en Melilla de stroom illegale migranten uit Marokko moet afschrikken. ‘Wie tegen de hekken klimt, verwondt zijn handen en maakt grote kans zijn benen te breken.’

In september bezocht een groep europarlementariërs ook Lampedusa, een Italiaans eilandje tussen Sicilië en de Afrikaanse kust. De opvang in Ceuta en Melilla is stukken beter, aldus Hennis. ‘Er zijn normale matrassen. Ook de tenten van het leger en het Rode Kruis zien er goed uit. Overdag mogen de bewoners van het terrein af. Het is er niet prettig toeven, maar Lampedusa was echt een hel.

‘Bovendien deden de Italiaanse autoriteiten net alsof er niets aan de hand was. Op Lampedusa waren voor ons bezoek honderden mensen afgevoerd, zodat wij een onwerkelijk leeg kamp zagen. In Melilla zaten duizend mensen, in Ceuta zeshonderd. Dat gaf een reëel beeld.’

Wel zou er in Ceuta en Melilla excessief geweld zijn gebruikt om migranten te weren. ‘Spaanse helikopters zouden de hekken hebben verlicht, zodat de Marokkaanse militairen gericht konden schieten. Je merkt dat de Spaanse politici daar niet graag over praten.’

Italië zette illegalen collectief uit naar Libië. Hoe zit dat in Spanje?

‘Spanje en Marokko hanteren een terugkeerverdrag uit 1992 en daarvan kregen we tot mijn verrassing meteen een kopie – de Italianen blijven geheimzinnig doen over hun akkoord met Libië. Er wordt slechts minimaal over mensenrechten gesproken. Madrid en Rabat praten over een nieuw protocol, maar daarover wilde men nog niets kwijt. Het is wel opmerkelijk dat Spanje een Europees protocol niet heeft getekend dat collectieve uitzettingen verbiedt. Dat was al in hun nationale wetgeving geregeld, zei men ons.’

Europa werkt aan een gemeenschappelijk asiel- en migratiebeleid in 2010. Wat moet daar volgens u in staan?

‘We hebben uniforme afspraken nodig voor terugkeerprocedures. Nu krijgen uitgeprocedeerde asielzoekers een brief met de mededeling ‘‘u dient binnen vijf dagen het grondgebied te verlaten’’. Die mensen verdwijnen natuurlijk in de illegaliteit. Dat is dus zinloos.

‘We moeten durven praten over legale economische migratie. Ik ben voor een Europese greencard zoals in de VS. Wel moeten de lidstaten zelf kunnen bepalen hoeveel mensen ze nodig hebben en in welke sectoren.’

Daarover is nog amper een debat.

‘Jammer genoeg is er nauwelijks ruimte voor nuancering. Alles wordt verbonden aan de strijd tegen het terrorisme. Europa mag zijn deuren nooit helemaal dichtdoen. Asielzoekers hebben recht op opvang en economische migratie mag geen taboe blijven.’

Meer over