Europa kan eerwraak stoppen

Eerwraak is in Turkije vooral een regionaal verschijnsel, maar speelt door migratie overal in Europa. De Turkse toetreding tot de EU biedt kans de kwestie ferm aan te pakken, menen Nebahat Albayrak en Emine Bozkurt....

dnlangs was er in Zaandam stille tocht voor GZe was vermoord door haar ex-echtgenoot, die het niet kon verkroppen dat zij bij hem is weggegaan. Op pijnlijke wijze blijkt dat het met de bescherming van kwetsbare vrouwen nog slecht is gesteld. De oproep van burgemeester Vreeman om te komen tot hoogbeveiligde vluchthuizen dient daarom met prioriteit opgepakt te worden. Dat geldt ook voor het vervolgen en bestraffen van daders en medeplichtigen.

Maar zonder een mentaliteitsverandering binnen gemeenschappen als de Turkse, waar vrouwen vanwege de eer worden vermoord, blijft verbetering uit.

De moord op de Turkse vrouw staat niet op zichzelf. De afgelopen jaren waren er meer gevallen van eerwraak. Vaak gaat het om Turkse Nederlanders, al betekent dit niet dat het alleen een Turks probleem is. Wel is er wat voor te zeggen om dit probleem op te lossen door de situatie in Turkije erbij te betrekken. Dat kan met behulp van de hervormingen in Turkije in verband met de toetreding tot de Europese Unie. Eerwraak is een Europees probleem, gezien de moorden die hier gepleegd worden. Op den duur zullen positieve veranderingen in Turkije ook hun invloed op de opinie van Turkse Europeanen hebben.

Sinds zo'n twee jaar wordt als voorbereiding op een eventuele toetreding tot Europa in een hoog tempo de wetgeving aangepast, ook op het gebied van eerwraak. Was eerwraak voorheen een verzachtende omstandigheid bij de bepaling van de strafmaat, nu is daar paal en perk aan gesteld. Waar vrouwenorganisaties al meer dan veertig jaar voor vochten, is nu de afgelopen twee jaar tot stand gebracht. Dat moet ook wel. De onderhandelingen over toetreding tot de EU worden pas gestart als rechtstaat, democratie en mensenrechten voldoen aan Europese standaarden. Belangrijk is wat er van deze papieren werkelijkheid terecht komt.

Eerwraak moet overigens niet alleen met wetten en regelingen bestreden worden, maar ook met het veranderen van de publieke opinie. Enkele weken terug was er in Turkije een geval van eerwraak waarbij een meisje door een jongere broer neergestoken werd. Zij overleefde het. In het ziekenhuis werd het 'karwei' alsnog afgemaakt. Hij schoot haar door het hoofd. Een golf van verontwaardiging ging door het hele land. Politici werden ter verantwoording geroepen. Een goed teken. Duidelijk moet zijn dat er geen eer te behalen valt aan eermoord.

Cijfers laten zien dat 95 procent van de eremoorden in Zuidoosten Oost-Anatolilaatsvindt. Het grootste deel van de overige 5 procent komt voor bij families die vanuit deze regio naar andere delen van Turkije zijn gemigreerd. Eerwraak is dus geen algemeen gebruik dat door de totale Turkse bevolking gesteund wordt. Dit maakt een gebiedsgerichte aanpak mogelijk. De Turkse overheid heeft de laatste jaren juist in deze gebieden vanwege de strijd tegen de PKK, de boel de boel gelaten. Nu de regio stabiel is, moet zij een schuld aan de bevolking van Zuidoost Turkije inlossen.

De vraag is wat de Europese Unie kan betekenen in het proces om vrouwenrechten in Turkije te versterken. Ten eerste biedt het traject naar toetreding goede kansen. De regering Erdogan verdient meer en intensievere steun van de EU bij de implementatie van haar hervormingsplannen. Vrouwenrechtenmoeten daarbij een belangrijk aandachtspunt zijn. De Europese Commissie kan een meer doeltreffende rol spelen bij het verwezenlijken van de EUdoelstellingen inzake mensenrechten en democratisering. Ook moeten vrouwenorganisaties hier in staat gesteld worden om meer met de vrouwenorganisaties in Turkije samen te werken. Tijdens het Nederlandse voorzitterschap van de Europese Unie in de tweede helft van dit jaar komt de vraag aan de orde of de toetredingsonderhandelingen met Turkije gestart kunnen worden. De bijdrage die de toetreding van Turkije zal leveren aan de positie van de vrouw, is voor ons een extra reden om vhet starten van de onderhandelingen te zijn. Naast de druk vanuit de Europese Unie ligt daar vooral een opdracht voor Nederland om via bilaterale samenwerking ondersteuning te bieden. Met vrouwenrechten hebben wij immers een reputatie hoog te houden. Dus Nederlandse regering: maak van vrouwenrechten een erezaak!

Meer over