Europa in diepe crisis

'Europa is niet in een crisis geraakt, maar in een diepe crisis.' Dat zei de verbitterde Luxemburgse premier en EU-voorzitter Juncker vrijdagnacht na het mislukken van de beraadslagingen over de EU-begroting 2007-2013...

Van onze correspondenten Bart Dirks en Bert Lanting

Nederland, Groot-Brittannië en nog drie landen hadden kort daarvoor het laatste compromis van EU-voorzitter Luxemburg verworpen. De tien nieuwe lidstaten trachtten de top rond middernacht nog te redden, door akkoord te gaan met minder regiosteun, maar dat aanbod werd afgewezen. Juncker schaamde zich dat uitgerekend de arme landen een offer wilden brengen.

De Duitse bondskanselier Schröder en de Franse president Chirac legden de schuld bij de Britse premier Blair en premier Balkenende. Schröder beschuldigde hen van 'nationaal egoïsme', Chirac sprak van 'het egoïsme van twee of drie landen'. Premier Balkenende vond dat commentaar 'niet eerlijk'.

Het fiasco rond de begroting was vrijwel onafwendbaar geworden nadat premier Blair had geweigerd in te stemmen met bevriezing van de Britse korting op de EU-contributie. Londen kreeg onvoldoende garanties dat ook het mes zou gaan in de landbouwsubsidies, waarvan vooral Frankrijk profiteert.

Ook Nederland hield onoverkomelijke bezwaren. Luxemburg bood Nederland uiteindelijk een korting van ongeveer 600 miljoen euro per jaar aan op zijn bijdrage van netto 3 miljard euro per jaar aan Brussel. Dat was een verbetering ten opzichte van de 300 tot 500 miljoen die EU-voorzitter Luxemburg voor de top had voorgesteld.

Balkenende vond het eindbod onvoldoende. Vrijdagochtend had hij de andere EU-leiders onder druk gezet door te zeggen dat de Tweede Kamer een korting van 1,5 miljard euro wilde. Ook wilde Nederland niet langer veruit de grootste netto-betaler aan de Unie blijven, terwijl het qua bruto nationaal product pas op de vijfde plaats staat.

De Britse premier Blair had in de loop van de dag laten weten bereid te zijn om van de korting, die premier Thatcher in 1984 had bedongen, 10 procent af te staan. Dat bedrag, ongeveer 500 miljoen euro, wordt betaald door de tien nieuwe lidstaten.

Maar de korting, die dit jaar 5,1 miljard bedraagt, zou dan toch nog jaarlijks verder oplopen. De Franse president Chirac eiste aanvankelijk dat de 'Britse cheque' geleidelijk afgebouwd zou worden. Als concessie bood Chirac aan akkoord te gaan met een bevriezing van de korting op 5,5 miljard euro. Gebeurt er niets aan de Britse regeling, dan bedraagt de korting in 2013 ongeveer 8 miljard.

In het compromis was afgesproken dat de regeling in 2008 opnieuw bekeken zou worden, inclusief de landbouwuitgaven, die al in 2002 vastlagen en nu niet konden worden opengebroken. Maar de Britten vonden die toezegging te vaag. Frankrijk, dat nu een kwart van de landbouwsubsidies ontvangt, heeft zich altijd verzet tegen het openbreken van het landbouwbudget.

Meer over