NieuwsAmazon

Europa dreigt met miljardenboete voor Amazon vanwege machtsmisbruik webwinkel

De Amerikaanse technologiereus Amazon maakt misbruik van zijn machtspositie die het bezit als grootste webwinkel ter wereld. Dat vindt althans de Europese Commissie, die een miljardenboete kan opleggen.

Een distributiecentrum van Amazon in Frankrijk.  Beeld Reuters
Een distributiecentrum van Amazon in Frankrijk.Beeld Reuters

De ene deurbel op webwinkel Amazon is de andere niet. De consument zal het nauwelijks opvallen, maar Amazon heeft meerdere petten op. Net als Bol.com verkoopt het zelf producten, maar is het ook een platform (Marketplace) waarop andere winkels hun waar kunnen verkopen. Deze dubbelrol maakt het bedrijf ongekend machtig, concludeert de Europese Commissie nu nadat ze in de zomer van 2019 een onderzoek startte.

Het definitieve oordeel moet nog geveld worden, maar de Commissie heeft Amazon op basis van haar voorlopige conclusies alvast formeel aangeklaagd. Amazon zou zich schuldig maken aan concurrentievervalsing. Het draait allemaal om data. Omdat Amazon optreedt als platform, heeft het bedrijf real time inzicht in alle relevante gegevens van zijn concurrenten. Welke deurbel wordt goed verkocht? Hoeveel deurbellen verkoopt de concurrent en tegen welke prijs? Amazon weet het allemaal, concludeert de Europese Commissie na het analyseren van 80 miljoen Europese transacties.

Op basis van alle data kan Amazon zijn eigen aanbod aanpassen. Die concurrenten hebben ondertussen weinig keus, want de klant begint zijn zoektocht vaak op Amazon. Meer dan 70 procent van de klanten in Frankrijk en zelfs meer dan 80 procent van die in Duitsland hebben de afgelopen twaalf maanden wel eens een aankoop via Amazon gedaan, blijkt uit gegevens van de commissie. In Nederland is het Amerikaanse bedrijf pas recentelijk begonnen.

Amazons Marketplace legt het concern geen windeieren. De helft van de omzet aan fysieke goederen komt voor rekening van externe handelaren. Het bedrijf spreekt de beschuldigingen van de Europese Commissie tegen. ‘Geen enkel bedrijf geeft meer om kleine ondernemers of heeft meer gedaan om ze de afgelopen twee decennia te steunen dan Amazon’, stelt de websuper in een verklaring. ‘Er zijn meer dan 150 duizend Europese ondernemingen die goederen via onze webwinkels verkopen en zo jaarlijks tientallen miljarden euro’s aan omzet genereren en honderdduizenden banen scheppen.’

Miljardenboete

Toen Brussel in 2015 zijn eerste verdenkingen tegen Amazon begon te koesteren, kochten Europeanen voor 375 miljard euro online. Inmiddels is dat bedrag bijna verdubbeld. ‘Amazon bevindt zich in het hart van deze ontwikkeling’, stelt Eurocommissaris Margrethe Vestager (Mededinging) in een toelichting. Ze verklaart dat Amazon door het gebruik van niet-openbare informatie van de verkopen op Marketplace ‘de gewone risico’s van retailconcurrentie vermijdt en zijn marktmacht uitbuit in Frankrijk en Duitsland – de twee grootste markten binnen de Europese Unie.’ 

Onder druk van de Duitse toezichthouder heeft Amazon vorig jaar juli zijn gebruiksvoorwaarden aangepast. Als het nu een extern verkoper de deur wil wijzen, moet het bedrijf een valide reden opgeven en een opzegtermijn van dertig dagen naleven. Handelaren die de beslissing willen aanvechten kunnen onder specifieke omstandigheden naar de rechter in eigen land stappen. Tot dan toe konden ze een zaak alleen aanhangig maken bij een rechtbank in Luxemburg.

Als Amazon inderdaad schuldig wordt bevonden aan het schenden van de Europese mededingingsregels kan de Commissie het bedrijf een boete van maximaal 10 procent van de jaaromzet opleggen. Die straf kan oplopen tot tientallen miljarden euro’s. Het bedrijf ligt dit jaar op koers voor een recordomzet, omdat vanwege het coronavirus veel meer online wordt gewinkeld. In de eerste negen maanden staat de teller al op 260 miljard dollar terwijl de drukke feestdagenperiode nog moet komen.

Op het matje

GroenLinks-europarlementariër Kim van Sparrentak reageert verheugd op de mededingingsaanklacht en spreekt van een ‘ontzettend sterk signaal’ richting de grote techbedrijven: ‘Als je te groot wordt en je macht misbruikt, ondernemen we actie.’ De Europese Commissie komt begin volgende maand met een pakket maatregelen dat de macht van de grote techbedrijven moeten breken. Van Sparrentak ziet de aanklacht van dinsdag dan ook pas als het begin: ‘We moeten ervoor moeten zorgen dat dit soort wangedrag stopt. De techmarkt monopoliseert. Een eliteclubje van grote techbedrijven heeft enorm veel macht over hun concurrenten en consumenten. Dit gaan we veranderen.’ Europarlementariërs Bart Groothuis en Liesje Schreinemacher van de VVD zien ook het risico van monopolievorming, maar benadrukken daarnaast dat Amazon voor innovatie zorgt en Europese ondernemers de mogelijkheid biedt vraag en aanbod aan elkaar te koppelen. ‘Voor de VVD is het van belang dat beide aspecten evenwichtig worden gewogen’, aldus de twee.

Eerder kreeg Google al miljardenboetes opgelegd door de Europese Commissie vanwege machtsmisbruik. Europa staat inmiddels niet meer alleen; ook in het thuisland liggen Amazon, Facebook en Google in toenemende mate onder vuur vanwege hun marktmacht en misbruik van data. En ook hier valt het woord ‘opsplitsen’ steeds vaker.

Eerder dit jaar riepen parlementsleden topman Jeff Bezos op het matje na een artikel in The Wall Street Journal, waaruit zou blijken dat het bedrijf klantdata van zijn onafhankelijke verkopers gebruikt om er zijn voordeel mee te doen.

Amazon zegt interne regels zijn personeel verbieden om de klantgegevens van anderen te gebruiken om eigen producten aan te prijzen. Maar in een hoorzitting voor het Amerikaanse Congres zei Bezos niet te kunnen garanderen dat die richtlijn nooit is geschonden.

De Europese Commissie verdenkt Amazon ook nog van andere vormen van concurrentievervalsing. Ze maakte vandaag bekend ook een onderzoek in te stellen naar het voortrekken van zijn eigen winkelaanbiedingen en van handelaren die niet alleen goederen via Marketplace verkopen, zoals het platform van Amazon heet, maar ook de logistiek en bezorging overlaten aan de websuper.

Verder lezen

Commissie van Amerikaans Congres: splits grote techbedrijven op

Column - Het net sluit zich rond Google, nu ook de Amerikanenhet bedrijf willen aanpakken

Het speelkwartier voor Big Tech is voorbij: Amazon, Google, Facebook en Apple ook in VS onder vuur

Meer over