Euroleed (3): met de Franse slag

Geen seconde rust is de euro gegund. Nooit mag hij gewoon eens lekker anoniem als een Nieuw-Zeelandse dollar ronddobberen op de valutamarkt, zonder dat iedereen er een mening over heeft....

Zo was er het eindeloze gezeur over slinks verhoogde prijzen na de overgang van gulden op euro. Dit tergde Gerrit Zalm zodanig dat hij vol tegenzin 'onderzoek' laat doen. Er was de vrije val van de dollar-eurokoers, die Europese bankiers in het openbaar luchtig deed becommentariëren dat de koers niet telt zolang de inflatie beschaafd blijft, maar binnenskamers liet bekennen dat ze soms wel gêne voelden.

Er waren de Britten, Denen en Zweden die nuffig het symbool van Europese eenheid versmaadden, terwijl aan de andere kant van Europa armlastige landen staan te trappelen om hun zloty's en forinten weg te doen en euronatie te worden nadat ze lid zijn geworden van de EU.

Er was Gretta die de Palestijnse vlag uithing, en Wim die uit Frankfurt overvloog om zijn echtgenote tot de orde te roepen en het controversiële stuk textiel naar binnen te halen.

En nu, als zout in de wonde, is er dan de deal van Madrid, door een lid van de Europese Centrale Bank al een 'ongelukkige ontwikkeling' genoemd.

'Madrid', het Groei en Stabiliteitspact - ooit bedacht om de euro geloofwaardig en sterk te houden - is verder opgerekt. Ooit golden de afspraken als onwrikbaar en het pact als fundament van de Economische en Monetaire Unie, EMU. EMU-leden hebben zich gecommitteerd aan begrotingstekorten onder de drie procent, en aan een handvol flankerende afspraken. Wie de afspraken schendt, hangt een berisping boven het hoofd, miljardenboetes zelfs. De geloofwaardigheid van de euro hing ervan af, zo werd het volk voorgehouden, net als het economische welzijn van de deelnemers.

Eigenlijk was het pact een waarborg tegen budgettaire liederlijkheid van, volgens Zalm, onbetrouwbare zuiderlingen zoals de Italianen. Wat moeten ze een plezier hebben gehad in Rome toen bleek dat niet zij, maar de Duitsers een begrotingstekort van drie procent gevaarlijk dicht naderden. Dat een officiële berisping, 'een gele kaart', de Duitsers dit voorjaar werd bespaard, was al een scheur in het pact. Zeker aangezien het land dit jaar volgens de Europese Commissie afstevent op een tekort van 2,8 procent.

In Madrid was al helder dat de Fransen niet van zins waren zich te houden aan de afspraak dat de landen van de eurozone zullen streven naar begrotingsevenwicht in 2004. Chirac heeft namelijk verkiezingsbeloftes - belastingverlagingen - in te lossen.

In Madrid is dit op z'n Europees opgelost: een compromis dat tijd koopt en de hoofdvraag - is het pact te strak? - onder het tapijt schuift. Frankrijk heeft beloofd in 2004 naar begrotingsevenwicht te streven, mits, en hier zit de adder, het in 2003 en 2004 met drie procent groeit.

Nogal heftig. Het 'onwrikbare' pact tocht. Volgens sommige waarnemers is dat niet erg: het pact is misschien te rigide. Maar, zeggen zij ook, maak dan een expliciete keuze voor soepelheid, en houd niet de schijn op van onwrikbare regels. Financiële markten houden niet van dit soort halfhartigheid.

Volgens ministers schijnt de collegiale druk waarmee lidstaten elkaar in het gareel houden prima te werken. Ondertussen vinden ze het gek dat de euro zo worstelt, en dat die irritante kiezers de gulden terugwillen.

Meer over