Euro brengt overal belastingen omlaag

Frankrijk en België kondigden deze week grote belastingverlagingen aan. Duitsland, Ierland en Nederland kwamen eerder al met dergelijke plannen. De belastingverlaging is de vrucht van de introductie van de euro....

De belastingverlagingen die volgend jaar in tal van landen in Europa worden doorgevoerd, zijn het directe gevolg van de start van de Economische en Monetaire Unie (EMU). De schatkisten puilen uit als gevolg van de straffe bezuinigingen in de aanloop naar de euro. De forse economische groei heeft de inkomsten nog groter gemaakt.

'De landen hebben hun staatsschuld redelijk op orde door de eisen die aan de deelname van de EMU zijn gesteld', zegt Lans Bovenberg, hoogleraar economie aan de Katholieke Universiteit Brabant. Of de belastingverlaging, de vrucht van de EMU, zoet dan wel wrang smaakt, daar lopen de meningen over uiteen.

Bovenberg denkt dat de vrucht wranger zal blijken dan op het eerste gezicht lijkt. 'In landen als Frankrijk en Duitsland zou het beter zijn als de overheid het geld in de eigen tas houdt. Daar moet straks een kleine groep jongeren het pensioen betalen van een grote groep ouderen die niet voor hun oude dag heeft gespaard.' Dit financieringsprobleem van de vergrijzing is in Nederland kleiner, omdat in pensioenfondsen ruimhartig wordt gespaard.

Arjo Klamer, hoogleraar economie aan de Erasmus Universiteit, trekt zelfs een vies gezicht. De belastingverlaging is vooral het gevolg van concurrentie tussen landen om de gunst van bedrijven, meent hij. Hoe lager de belastingen, des te aantrekkelijker het voor bedrijven is om zich in dat land te vestigen, waarschuwde hij al midden jaren negentig.

Hij blijft bij zijn stellingname: 'Die concurrentieoverwegingen zullen de regeringen nooit toegeven. Het is natuurlijk ook raar om aan de ene kant aan Europese eenwording te werken en elkaar aan de andere kant te beconcurreren.' Maar het zal de staat arm maken, denkt hij.

Het debat over de besteding van de financiële ruimte bij de overheden moet veel internationaler worden bekeken, vindt Sijbren Cnossen, hoogleraar economie aan de Erasmus Universiteit in Rotterdam. 'Er is in Europa geen sprake van een verschraling van de publieke sector.' Vergeleken met de Verenigde Staten en Japan is het beslag van de publieke sector op het nationaal inkomen nog steeds hoog. De VS scoren iets meer dan 30 procent, in Japan is het beslag zelfs minder dan 30 procent, terwijl in Europa het gemiddelde beslag, ondanks de bezuinigingen voor de euro, nog altijd 43 procent bedraagt.

Het rondje belastingverlagingen, daar zijn alle economen het over eens, is een politieke keuze. De Europese regeringen staat het vrij de budgettaire ruimte die is ontstaan door de EMU naar goeddunken te besteden. In de nabije toekomst maken verdere verlagingen van de belastingtarieven weinig kans, denkt Bovenberg.

'Ik denk dat zowel de PvdA als de VVD volgend jaar de meevallers aan de staat kunnen laten toevallen en dat met een goed verhaal kunnen onderbouwen. De PvdA door te wijzen op het gevaar van het verder weglopen van goede mensen uit het onderwijs en de zorg, en de VVD door te wijzen op het belang van solide overheidsfinanciën.'

Meer over