EU zet veto staat bij KPN op de tocht

De Nederlandse overheid moet mogelijk zijn 'gouden aandeel' in telecombedrijf KPN en postbedrijf TPG opgeven. Een dergelijk vetorecht is volgens een uitspraak van het Europese Hof in vergelijkbare Franse en Portugese zaken in strijd met het vrije verkeer van kapitaal in Europa....

De Europese Commissie had het Europese Hof van Justitie om een oordeel gevraagd over de golden share-constructie bij het Franse olieconcern Elf-Aquitaine en soortgelijke regelingen in Portugal. De regelingen zijn volgens het Hof alleen gerechtvaardigd als ze het algemeen belang dienen. Daarvan is bij het gouden aandeel van de Franse staat in Elf-Aquitaine geen sprake, meent het Hof. De Franse en Portugese overheid moeten daarom het vetorecht in diverse ondernemingen opgeven.

Volgens het ministerie van Financiën staat buiten kijf dat de diensten van TPG en KPN het algemeen belang dienen. Het ministerie zoekt uit of de uitspraak gevolgen heeft voor Nederland. 'Vooralsnog maken we ons geen zorgen', stelt een zegsman. Overigens heeft het ministerie eerder aangegeven van het gouden aandeel in KPN af te willen. Volgens KPN is het 'een kwestie van tijd'. 'We kunnen dan als een normaal commercieel bedrijf verder', zegt KPN.

De bevoorrechte rol van de Nederlandse overheid speelde twee jaar geleden een rol bij KPN's pogingen om te fuseren met het Spaanse Telefónica. Zowel de Spaanse als de Nederlandse regering bezat gouden aandelen in de voormalige staatsbedrijven. De Spaanse minister Rato van Economische Zaken zette toen druk op de fusieonderhandelingen door te eisen dat de Nederlandse regering haar belang in KPN snel zou afbouwen.

De golden share-constructies zijn in zwang geraakt tijdens de privatiseringsgolf in Europa in de jaren negentig. Een vetorecht van de overheid beschermde een bedrijf tegen een onverwacht overnamebod van bijvoorbeeld een buitenlandse onderneming.

Een Belgische constructie met gasbedrijf Distrigas kon eerder wel door de beugel omdat daarbij sprake was van een zwaarwegend algemeen belang. België betoogde dat het vetorecht de levering van aardgas moet garanderen.

Eurocommissaris Frits Bolkestein (interne markt) heeft eerder vergaande voorstellen ingediend om zoveel mogelijk een einde te maken aan beschermingsconstructies. Ook het gouden aandeel van de Nederlandse staat in KPN keurt hij af.

Bij Elf-Aquitaine is volgens het Europese Hof sprake van een legitiem algemeen belang, maar zijn de restricties 'disproportioneel'. Ondernemingen worden belemmerd om aanzienlijke belangen in Elf te kopen en er zijn restricties voor het verwerven van dochterondernemingen.

De Portugese regelingen zijn volgens het Hof zelfs 'discriminerend'. Zowel Europese als niet-Europese ondernemingen hebben nauwelijks kans om binnen te dringen bij voormalige Portugese staatsbedrijven.

Het aandeel TotalFinaElf, dat door zijn grote omvang nauwelijks kans loopt op een vijandige overnamepoging, reageerde amper op het oordeel van het Hof. De nieuwe jurisprudentie van het Europese Hof heeft waarschijnlijk grote gevolgen voor alle Europese overheden die ingenieuze constructies hanteren om een vinger in de pap te houden bij belangrijke ondernemingen.

Meer over