nieuws

EU wil sneller en harder van zich afbijten als bijvoorbeeld Rusland of China handel inzet als wapen

De Europese Unie wil sneller en harder van zich af kunnen bijten als zij, of een van haar lidstaten, wordt getroffen door economische dwang door een ander land, bijvoorbeeld Rusland of China. In dat geval zou de Europese Commissie tegenmaatregelen kunnen nemen, met goedkeuring van de lidstaten.

Peter Giesen
Valdis Dombrovskis, Eurocommissaris voor Handel, woensdag tijdens zijn presentatie. Beeld EPA
Valdis Dombrovskis, Eurocommissaris voor Handel, woensdag tijdens zijn presentatie.Beeld EPA

‘De Europese Unie blijft voorstander van vrije en eerlijke wereldhandel, maar in een tijd van oplopende geopolitieke spanningen, wordt handel steeds vaker als wapen ingezet’, zei Valdis Dombrovskis, Eurocommissaris voor Handel, woensdag bij de presentatie van het voorstel van de Europese Commissie voor een ‘anti-dwanginstrument’.

Als voorbeeld van een situatie waarbij het nieuwe instrument zou kunnen worden ingezet noemde Dombrovskis het recente dispuut tussen Litouwen en China. Nadat Litouwen in oktober Taiwan toestond een kantoor te openen, blokkeerde China de import uit Litouwen.

Onder de huidige regels is het moeilijk voor de EU om snel terug te slaan. Sancties vallen onder buitenlands beleid waarvoor unanimiteit onder de lidstaten vereist is. In 2020 hield Cyprus maandenlang sancties tegen Belarus tegen, omdat het een harder Europees beleid ten opzichte van Turkije wilde afdwingen.

Het ‘anti-dwanginstrument’ zou de armslag van de EU vergroten. Op het gebied van handel heeft de Commissie uitgebreide bevoegdheden. Zij zou dan relatief snel tegenmaatregelen kunnen nemen, zoals het verhogen van importtarieven of het beperken van de toegang tot de Europese markt. Op die manier zou de EU zijn economische macht kunnen inzetten voor geopolitieke doeleinden. Unanimiteit is dan niet meer nodig: de Commissie kan alleen worden teruggefloten door een meerderheid van de lidstaten.

Het voorstel van de Commissie moet nog worden goedgekeurd door het Europees Parlement en de lidstaten. Landen als Tsjechië en Zweden vrezen dat het instrument zal leiden tot handelsoorlogen met vergeldingen over en weer. Frankrijk en Duitsland staan wel positief tegenover het voorstel, evenals het Europees Parlement. Eurocommissaris Dombrovskis zei dat de maatregel bedoeld is als afschrikking en hopelijk niet gebruikt hoeft te worden.

Meer over