EU-top stevent af op fiasco

De Europese top over de EU-begroting voor 2007-2013 dreigt op een mislukking uit te lopen. Onder meer Nederland en Groot-Brittannië, hebben het laatste compromis van EU-voorzitter Luxemburg gisteravond laat verworpen. Een aantal nieuwe lidstaten probeert de top echter op de valreep te redden door concessies te doen....

Van onze correspondenten Bart Dirks en Bert Lanting

De Luxemburgse premier Juncker gooide vlak voor middernacht de handdoek in de ring, omdat zijn eindvoorstel door vijf landen was afgewezen. Toen hij officieel vaststelde dat de top mislukt was, boden de nieuwe lidstaten onder aanvoering van Polen echter aan concessies te doen om de patstelling te doorbreken.

Ze verklaarden zich bereid een korting op hun uitkering uit de regiofondsen te accepteren, als dit de begroting zou kunnen redden. Of dit aanbod tot heropening van de onderhandelingen leidt, was om middernacht nog onduidelijk.

Het fiasco leek onafwendbaar geworden, toen premier Blair weigerde in te stemmen met bevriezing van de Britse korting op de EU-contributie. Londen kreeg onvoldoende garanties dat ook het mes zou gaan in de landbouwsubsidies, waarvan vooral Frankrijk profiteert.

Ook Nederland hield onoverkomelijke bezwaren. Premier Balkenende vond de financiële toezeggingen onvoldoende. Hij eiste een forse afbouw van de Nederlandse bijdrage aan de EU-kas. Den Haag en Londen werden als het grootste struikelblok gezien.

De Britse premier Blair had in de loop van de dag laten weten bereid te zijn om van de korting, die premier Thatcher in 1984 had bedongen, 10 procent af te staan. Dat bedrag, ongeveer 500 miljoen euro, werd betaald door de tien nieuwe lidstaten.

Maar de rebate, die dit jaar 5,1 miljard bedraagt, zou dan toch nog jaarlijks verder oplopen. De Franse president Chirac eiste aanvankelijk dat de ‘Britse cheque’ geleidelijk afgebouwd zou worden. Als concessie bood Chirac aan akkoord te gaan met een bevriezing van de korting. Gebeurt er niets aan de Britse regeling, dan bedraagt de korting in 2013 ongeveer 8 miljard.

In het compromis was afgesproken dat de regeling in 2008 opnieuw bekeken zou worden, inclusief de landbouwuitgaven. Maar de Britten vonden die toezegging te vaag. Frankrijk heeft zich altijd verzet tegen het openbreken van het landbouwbudget, waarover de EU-leiders al in 2002 een akkoord bereikten.

Op het moment dat de Britten vrijdagavond de onderhandelingen op scherp stelden, zat premier Balkenende nog te wachten op een nieuw aanbod van EU-voorzitter Luxemburg. Eerder op de dag zou Nederland een korting van 700 miljoen hebben gekregen. Bronnen rond de premier wilden dat echter niet bevestigen.

Balkenende had zijn collega’s ’s ochtends onder zware druk gezet. Hij wees erop dat de Tweede Kamer een korting op de EU-bijdrage wil van 1,5 miljard euro. Het oorspronkelijke compromis beperkt zich tot 460 miljoen.

Het mislukken van de onderhandelingen over de meerjarenbegroting zou een nieuwe slag voor de Europese Unie betekenen. Na het debacle met de Franse en Nederlandse referenda over de Europese Grondwet waren de EU-leiders erop gebrand hun slagvaardigheid te tonen met een financieel akkoord.

Donderdag, op de eerste dag van de top, hadden ze ook al de grootste moeite om een uitweg te vinden uit de impasse rond de Grondwet. Ze besloten toen een bezinningspauze in te lassen en de einddatum voor de ratificatie van het document op te schuiven. Al vijf landen hebben daarop hun ratificatieproces stilgelegd.

Meer over