Nieuws

EU negatiever dan ooit over toetreding Turkije

De onderhandelingen met Turkije over toetreding tot de Europese Unie zijn ‘feitelijk tot stilstand gekomen’. De Europese Commissie schrijft dit in een ongekend kritisch rapport over de betrekkingen met Turkije. Niet eerder sinds de gesprekken over toetreding zestien jaar geleden begonnen, was een voortgangsverslag zo negatief.

De Turkse president Erdogan (midden) ontmoet  EU-president Charles Michel en voorzitter van de Europese Commissie Ursula von der Leyen in april van dit jaar in Ankara. 
 Beeld EPA
De Turkse president Erdogan (midden) ontmoet EU-president Charles Michel en voorzitter van de Europese Commissie Ursula von der Leyen in april van dit jaar in Ankara.Beeld EPA

Brussel is vooral bezorgd over de voortdurende afkalving in Turkije van de democratie en de rechtsstaat. De aanbevelingen daarvoor die de Commissie een jaar geleden deed, zijn volgens het rapport door Ankara genegeerd.

‘Aan de ernstige zorgen van de EU over de verslechteringen inzake de democratie, de rechtsstaat, fundamentele rechten en de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht is niet tegemoet gekomen’, zo stelt de Commissie. ‘Op veel gebieden was sprake van verdere achteruitgang.’

Voor het eerst in al die jaren stelt Brussel ook dat Ankara niet langer serieus van plan is om door de EU gesteunde hervormingen door te voeren, ook al heeft president Recep Tayyip Erdogan in april nog gezegd dat zijn land nog altijd streeft naar een volledig EU-lidmaatschap. Na een aantal forse botsingen vorig jaar met diverse Europese landen, in het bijzonder Frankrijk en Griekenland, lijkt Turkije sinds begin dit jaar te streven naar verbetering van de relaties.

Twee maten

Volgens het Turkse ministerie van Buitenlandse Zaken geeft het rapport blijk van het ‘meten met twee maten’ door de EU. Het ministerie verwerpt de ‘onredelijke kritiek en ongegronde beweringen’ in het voortgangsrapport. De Unie zou zich niet aan haar beloften hebben gehouden.

‘Turkije houdt op de krachtigst mogelijke wijze vast aan zijn keus voor een volledig lidmaatschap van de EU’, aldus het ministerie. ‘Het zou in ieders belang zijn als de EU, gelet op de gezamenlijke belangen, Turkije ziet als een kandidaatlid dat onderhandelt’, niet als een partner waarmee elke dag opnieuw zaken moet worden gedaan.

Toen Turkije en Brussel in 2005 het toetredingsproces begonnen, was de Turkse regering onder toenmalig premier Erdogan druk bezig de wetgeving en economische regelgeving te hervormen naar Europese snit. Ook op het gebied van mensenrechten boekte Turkije grote vooruitgang.

Staatsgreep

In latere jaren stokte de Turkse hervormingsdrift en ontpopte Erdogan zich steeds meer als een autoritaire leider. Vooral na de mislukte staatsgreep van 2016 dreven Europa en Ankara steeds verder uit elkaar. In de ogen van Brussel reageerde de Turkse regering buitensporig op de couppoging.

Daarnaast blijven diverse conflicten tussen Ankara en Europa onopgelost. Zo besloten de EU-ministers van Buitenlandse Zaken maandag nieuwe sancties tegen Turkije voor te bereiden, in reactie op de Turkse inmenging in Cyprus.

Eind september stuurde de Turkse marine een Grieks-Cypriotisch onderzoeksschip weg uit het deel van de Middellandse Zee dat Turkije beschouwt als zijn continentaal plat. Ook werd in juli op instigatie van Ankara de ooit populaire badplaats Varosha op Turks Noord-Cyprus weer opengesteld voor publiek. Na de Turkse invasie van het eiland werd de plaats, waar de Grieks-Cypriotische inwoners waren weggevlucht, op last van de VN afgesloten.

Meer over