Nieuws

EU-ministers van Financiën akkoord met 393 miljard aan herstelplannen voor twaalf landen

De eerste twaalf met EU-geld gefinancierde herstelplannen hebben vandaag groen licht gekregen van de Europese ministers van Financiën. In totaal gaat het om 393 miljard euro, met Italië (191,5 miljard euro) en Spanje (69,5 miljard euro) als grootste afnemers.

Marc Peeperkorn
Van links naar rechts: de ministers van Financiën van Nederland, België, Duitsland en Luxemburg aan het begin van de vergadering. Beeld EPA
Van links naar rechts: de ministers van Financiën van Nederland, België, Duitsland en Luxemburg aan het begin van de vergadering.Beeld EPA

De herstelplannen zijn – voor Brusselse begrippen – in recordtijd goedgekeurd. De eerste uitbetalingen volgen nog deze maand. Mocht komende jaren blijken dat de miljarden niet juist of frauduleus worden besteed, dan kan de geldkraan worden dichtgedraaid. Onder druk van demissionair premier Rutte is een ‘noodrem’ ingebouwd.

Vorig jaar juli stemden de Europese regeringsleiders in met het oprichten van een Europees herstelfonds van 750 miljard euro om de EU-landen uit de coronarecessie te trekken. Een moeizaam bevochten doorbraak – de EU-top duurde vier dagen en nachten – omdat de Europese Commissie het geld leent op de kapitaalmarkt en doorgeeft aan de lidstaten. Nederland had grote moeite met de komst van deze ‘Bank Brussel’.

Inmiddels hebben dit voorjaar 24 lidstaten een herstelplan bij de Commissie ingediend. Twaalf daarvan kregen vorige maand goedkeuring van de Commissie. Die beoordeelde de plannen aan de hand van elf criteria, zoals genoeg groene bestedingen, hervormingen en controle op de besteding van de plannen.

Trompetgeschal

De ministers van Financiën namen het oordeel van de Commissie zonder enige discussie over. Opmerkelijk, in het verleden zorgden debatten in Brussel over nationale begrotingsplannen regelmatig voor stevige discussies en aanvaringen tussen de ministers, met die van Nederland steevast in de rol van begrotingshavik.

Bij voorbaat duidde alles al op een vergadering waarin het trompetgeschal zou overheersen. Ook minister Hoekstra is zeer tevreden over de manier waarop de Commissie de plannen heeft beoordeeld. Opvallend is dat de twaalf plannen bijna dezelfde beoordeling krijgen: een A (hoogste score) op tien van de elf criteria en een B voor de inschatting van de kosten van de geplande investeringen. Alleen België kreeg twee B’s: naast die voor de kostenschatting had volgens de Commissie België meer kunnen hervormen. De laagst mogelijke score is een C.

Dat de plannen met een ‘alle twaalf even goed’-oordeel werden goedgekeurd, betekent volgens betrokkenen niet dat een deugdelijke beoordeling ontbreekt. De lidstaten hebben bij het opstellen van hun plannen nauw overlegd met de Commissie om een afwijzing te voorkomen. Onder druk van Brussel werden voorstellen aangepast en aangescherpt zodat het eindoordeel soepel kon verlopen.

6 miljard voor Nederland

EU-ambtenaren voorzien een harder debat eind dit jaar. Dan wordt gekeken in hoeverre de lidstaten de beloofde tussentijdse doelen gehaald hebben bij de besteding van de miljarden. Is dat niet het geval, dan kan de Commissie ingrijpen, ook EU-landen kunnen daarom vragen.

De EU-steun (393 miljard euro) voor de vandaag goedgekeurde plannen zal de komende jaren worden uitbetaald. Ruim eenderde van het bedrag (138 miljard euro) is een goedkope lening van de EU aan het betrokken land, de rest is een subsidie.

Eind deze maand worden naar verwachting opnieuw vier herstelplannen goedgekeurd. Nederland heeft, net als Malta en Bulgarije, nog geen plan ingediend in Brussel. Den Haag vindt dat het nieuwe kabinet dat moet doen. Nederland kan aanspraak maken op 6 miljard euro aan subsidies uit het EU-herstelfonds.

Meer over