nieuws

EU legt China voor het eerst sinds 1989 sancties op, China slaat terug met inreisverbod voor D66-Kamerlid Sjoerdsma

De Europese Unie heeft maandag sancties opgelegd aan China. Vier Chinese bestuurders uit de westelijke provincie Xinjiang komen wegens vermeende schendingen van de mensenrechten van de Oeigoeren op de sanctielijst. Beijing sloeg direct terug. Zo mag onder anderen D66-Kamerlid Sjoerd Sjoerdsma China niet meer in.

Oeigoeren bakken brood in de straten van Keriya, in de provincie Xinjiang.  Beeld LightRocket via Getty Images
Oeigoeren bakken brood in de straten van Keriya, in de provincie Xinjiang.Beeld LightRocket via Getty Images

Het is de eerste keer dat Brussel zijn kersverse instrumentarium tegen mensenrechtenschenders, het zogenaamde Globale Mensenrechten Sanctieregime, zo grootschalig inzet. Functionarissen van kwalijke regimes kunnen niet meer bij hun bankrekeningen in Europa, kunnen er geen geld meer lenen en krijgen geen visa voor de EU. Europese burgers, bedrijven en overheden die toch zaken met hen doen, worden aan de schandpaal genageld.

De sancties tegen China baren het meeste opzien. Het is voor het eerst sinds het neerslaan van de Chinese democratiseringsbeweging in 1989 dat Beijing te maken krijgt met Europese sancties. Brussel pakt vier provinciale bestuurders in Xinjiang aan, en een enkele instelling, het Xinjiang Productie- en Constructiecorps. Dat is een van oorsprong paramilitaire organisatie van Chinezen van buiten de provincie Xinjiang, die daar zijn gestationeerd om de economie op te bouwen. Dat gebeurde na de communistische machtsovername in 1949.

In Xinjiang worden grote aantallen mensen zonder proces aan politieke heropvoeding onderworpen, volgens China zelf in goedaardige ‘trainingscentra’ die slechts dienen om religieus extremisme te kop in te drukken.

Verenigde Staten

De Europese maatregelen zijn beperkt vergeleken met de strafmaatregelen die de Verenigde Staten tegen China hebben genomen. Naast acties tegen een reeks Chinese techbedrijven die volgens Washington de staat behulpzaam zijn bij repressie en een importverbod op katoen uit Xinjiang, heeft Washington ook sancties tegen Chinese nationale bestuurders ingesteld wegens hun rol bij het inperken van de politieke autonomie van Hongkong.

Beijing sloeg maandag direct terug met sancties tegen tien Europeanen, onder wie D66-Kamerlid Sjoerd Sjoerdsma en de Duitse Europarlementarier Reinhard Butikofer. Zij mogen China niet meer in omdat ze ‘ernstige fouten’ hebben begaan het debat over sancties voor China aan te zwengelen, aldus het Chinese ministerie van Buitenlandse Zaken. Ook vier Europese instellingen, waaronder het gerenommeerde Duitse Mercator Instituut voor China-studies, zijn in de ban gedaan. Minister van Buitenlandse Zaken Stef Blok (VVD) op zijn beurt reageerde door meteen de Chinese ambassadeur in Den Haag op het matje te roepen.

Myanmar

Myanmar werd in een afzonderlijk besluit door de EU ook strafmaatregelen opgelegd, die volgens de Duitse minister van buitenlandse zaken Heiko Maas ‘onvermijdelijk’ werden nu het Myanmarese leger met bloedvergieten protesten tegen een recente coup onderdrukt. Elf militairen uit Myanmar staan nu op de zwarte lijst.

Brussel had ook EU bedrijven willen aanpakken die in handen zijn van het leger om de inkomsten van militairen af te knijpen. Maar dat stuitte op bezwaren van Hongarije, dat de sancties tegen Myanmar en ook China ‘schadelijk’ en ‘zinloos’ vindt. Toch blokkeerde Boedapest de sancties maandag niet.

EU: ‘Relatie met Rusland op dieptepunt’

EU-topman Charles Michel heeft maandag in een telefoongesprek met de Russische leider Poetin benadrukt dat de onderlinge relaties op een dieptepunt zijn beland. ‘Er zijn op dit moment meningsverschillen op tal van terreinen’, aldus de Europese Raad in een verklaring over het telefoontje.

Michel, president van de raad, sprak met Poetin in de aanloop naar de EU-top van regeringsleiders donderdag. Hierop zullen de betrekkingen tussen de EU en Rusland aan de orde komen.

Behalve op de mensenrechtensituatie in Rusland, heeft Brussel ook flinke kritiek op de mislukte aanslag op de Russische oppositieleider Aleksej Navalny en zijn opsluiting in een strafkamp. Ook de situatie in Oekraïne, waar Moskou separatisten steunt, zorgt voor spanningen met Rusland.

Meer over