Nieuws

EU bemiddelt succesvol tussen regering en oppositie in Georgië

De Georgische oppositieleider Nika Melia is maandag vrijgelaten uit de gevangenis, waar hij drie maanden opgesloten had gezeten. Hij kwam vrij met hulp van de Europese Unie, die daarmee een einde hoopt te maken aan de politieke crisis die het land al ruim een half jaar in haar greep houdt.

Oppositieleider Nika Melia verlaat de Georgische gevangenis. De EU had zijn borgtocht betaald. Beeld EPA
Oppositieleider Nika Melia verlaat de Georgische gevangenis. De EU had zijn borgtocht betaald.Beeld EPA

Zwaaiend met vlaggen van Georgië en de Europese Unie stonden honderden supporters maandag voor de gevangenis nabij de hoofdstad Tblisi te wachten op de verschijning van Melia. Hij kwam op vrije voeten nadat de EU de borg van omgerekend bijna 10 duizend euro had betaald. Melia is de voorzitter van de grootste oppositiepartij van Georgië, de Verenigde Nationale Beweging. Zijn vrijlating vormt een belangrijk onderdeel van een politieke deal tussen de Georgische regeringspartij en de oppositie, die tot stand kwam op initiatief van Charles Michel, voorzitter van de Europese Raad.

Verkiezingsuitslag

De regeringspartij Georgische Droom claimde eind oktober voor de derde maal op rij de overwinning bij de parlementsverkiezingen, die ditmaal bijzonder spannend waren. De oppositiepartijen accepteerden de uitslag niet omdat de verkiezingen volgens hen oneerlijk zijn verlopen. Ze beschuldigden de regeringspartij van intimidatie en omkoping van kiezers. Europese verkiezingswaarnemers van de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (OVSE) stelden daarentegen dat de fundamentele vrijheden ‘in het algemeen’ waren gerespecteerd.

Sindsdien weigeren de oppositiepartijen zitting te nemen in het parlement, waarmee ze de politiek lam hebben gelegd. Ook organiseerde de oppositie verschillende protesten in de hoofdstad om nieuwe verkiezingen te eisen.

In februari bestormde de politie het partijkantoor en arresteerde Melia en een tiental partijgenoten vanwege hun rol in de grote antiregeringsprotesten die in de zomer van 2019 plaatsvonden. De autoriteiten van de voormalige Sovjetrepubliek beschuldigen Melia ervan mensen aan te hebben gezet tot geweld tijdens de protesten. Maar volgens de oppositie was die aanklacht politiek gemotiveerd.

Kritiek

De arrestatie van Melia, die live op de landelijke televisiezender te zien was, verergerde de politieke crisis aanzienlijk. De oppositieleider werd vastgezet in afwachting van zijn proces, enkel omdat hij zijn borg niet wilde betalen. Dit leidde tot grote protesten en zelfs tot het aftreden van toenmalig premier Georgi Gahkaria, die de zet van zijn regering ‘onacceptabel’ noemde. Volgens Gahkaria was de Georgische bevolking niet gebaat bij de arrestatie omdat die kon leiden tot ‘escalatie van het conflict’. Hij had al langer een gespannen verhouding met de partijoprichter van de Georgische Droom, de excentrieke miljonair Bidzina Ivanishvili.

De Georgische regering kreeg ook veel kritiek van internationale waarnemers en organisaties, Brussel voorop. De Europese Unie maakt zich zorgen over de jonge democratie die in een instabiele regio ligt, ingeklemd tussen Rusland, Turkije, Armenië en Azerbeidzjan. Georgië is lid van de Raad van Europa en kandidaat-lid van de Navo, maar sinds Georgische Droom in 2012 aan de macht kwam, zoekt Georgië meer en meer toenadering tot Rusland. De overheid reageert bovendien met harde hand op de massale protesten die steeds vaker uitbreken.

Europese deal

Charles Michel, voorzitter van de Europese Raad, bemiddelde dit voorjaar tussen de Georgische regering en de oppositie om een einde te maken aan de patstelling. Daaruit kwam een deal voort, die volgens Michel het startpunt is voor Georgië ‘om de democratie te consolideren’ en het land ‘vooruit te helpen in zijn Euro-Atlantische toekomst’.

Georgische Droom toonde zich bereid nieuwe verkiezingen uit te schrijven als het in de gemeentelijke verkiezingen in oktober dit jaar minder dan 43 procent van de stemmen haalt. In ruil daarvoor zouden de oppositiepartijen weer zitting nemen in het parlement. Ook voorziet de deal in verschillende hervormingen die de oppositie meer macht in het parlement moeten geven en de vrijlating van mensen die vanwege de protesten in 2019 zijn opgepakt.

Op 19 april tekenden de regeringspartij en verschillende oppositiepartijen de door de Michel voorgestelde overeenkomst, maar de belangrijkste oppositiepartij eiste dat haar voorzitter eerst zou worden vrijgelaten. Nu met behulp van EU-fondsen aan die voorwaarde is voldaan, zijn de verwachtingen positief voor het slagen van de deal.

De oppositieleider vertelde de menigte maandag dat hij de EU dankbaar was voor haar rol in het proces, maar bekritiseerde regeringspartij Georgische Droom. ‘We hebben een meedogenloze tegenstander’, zei Melia. ‘Helaas ben ik niet de laatste politieke gevangene in Georgië.’ Hij wilde nog niet loslaten of zijn partij nu zitting gaat nemen in het parlement. ‘Het zal een paar dagen duren om een besluit te nemen.’

Meer over