Eten we echt minder in de zomer?

Tijdens een blakende stranddag kan het zomaar gebeuren dat je vergeet te eten. Net zoals zwaar tafelen terwijl het zweet op je voorhoofd parelt onlogisch voelt. Kou doet eten, hitte niet - is de gedachte. Maar is het ook echt zo dat we in de zomer minder gaan eten?

Ianthe Sahadat
Een Spaanse studie uit 2002 toont aan dat de voedingsinname zowel bij mannen als bij vrouwen in de zomer afneemt. Beeld Thinkstock
Een Spaanse studie uit 2002 toont aan dat de voedingsinname zowel bij mannen als bij vrouwen in de zomer afneemt.Beeld Thinkstock

Ja, dat is zo. En zelfs minder dan ons lichaam vraagt, ontdekte hoogleraar voedselinnameregulatie bij de mens, Margriet Westerterp. In 2002 deed zij bij de Universiteit Maastricht een test met proefpersonen in een afgesloten kamer bij verschillende temperaturen. Dezelfde proefpersonen werden gedurende twee dagen bestudeerd in deze zogeheten respiratiekamer, door Westerterp omschreven als 'een comfortabele hotelkamer': eerst bij 22 en vervolgens nog eens bij 27 graden. De productie van koolstofdioxide en geconsumeerde zuurstof werden gemeten; zo wisten de onderzoekers precies hoeveel energie iemand gebruikte. Via een sluis kregen de proefpersonen afgewogen hoeveelheden eten. Op de ene dag aten zij verplicht alles wat ze kregen, op de andere dag mochten ze eten naar behoefte.

Uit deze studie kwam naar voren dat het energiegebruik bij 27 graden met 10 procent afnam. Maar de proefpersonen aten nog minder, wel 20 procent. Dezelfde test werd gedaan bij een temperatuur van 16 graden. Daar was de reactie van proefpersonen omgekeerd en nog extremer. Zij gebruikten ongeveer 10 procent meer energie om warm te blijven, maar consumeerden gemiddeld 40 procent meer.

'De afgenomen energiebehoefte is dus maar een deel van de verklaring waarom mensen in de warmte minder gaan eten', zegt Westerterp. Volgens haar gaat het allemaal om onze kerntemperatuur, die normaal zo'n 37 graden is. Loopt die op, en dat kan met zo'n 0,6 graden, dan voelen we ons onprettig, alsof we een beetje koortsig zijn. Zodra we minder gaan eten - idealiter 10 procent - loopt die temperatuur niet meer op. Omgekeerd geldt hetzelfde: om een te lage kerntemperatuur te voorkomen, moeten we meer eten dan ons lichaam nodig heeft.

De meeste mensen die een beetje schommelen in gewicht zullen het herkennen: in de winter zijn ze iets zwaarder dan in de zomer, zegt Westerterp. Zelf kent ze het principe ook. Na elke tropische trip, in de winter gemaakt, komt ze een aantal kilo's lichter thuis.

Waarom obesitas dan toch voorkomt in de tropen? Volgens Westerterp vanwege een andere blik op het ideale lichaam én omdat juist degenen die het zich kunnen permitteren helemaal niet zitten te zweten in de zon, maar lekker eten bij een airco.

Hoogleraar eetgedrag aan de Wageningen Universiteit Kees de Graaf kent de effecten van warmte of kou op onze voedselinname, maar hij wijst ook op studies die aantonen dat de consumptie van vloeibare calorieën (zoals ijs of frisdrank) toeneemt in de hitte. En die vormen juist een risico voor overeten, omdat we die als minder vullend ervaren.

Een Spaanse studie uit 2002 toont aan dat de voedingsinname zowel bij mannen als bij vrouwen in de zomer afneemt. Vooral vetten werden meer geconsumeerd in de winter. Wel aten ze naar verhouding iets meer koolhydraten in de zomer.

Internist-endocrinoloog Liesbeth van Rossum van het Erasmus MC in Rotterdam vermoedt dat, behalve minder lichamelijke activiteit in de winter, ook seizoensvariatie van bepaalde hormonen van invloed is op de stofwisseling en eetlustregulatie. Het zou dan gaan om serotonine, dat voor een verminderd gevoel van verzadiging kan zorgen in de winter.

Van Rossum, die obesitas behandelt, zegt dat er aanwijzingen zijn dat volwassenen in de winter gemiddeld een halve kilo aankomen. En ze heeft een waarschuwing tot slot: 'Overigens verliezen mensen die extra grammen niet altíjd tijdens de zomerperiode.'

Heeft u ook een vraag voor deze rubriek?

Mail ons.

Meer over